Theo Hãng tin Reuters, ngày 13-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai tuyên bố Washington nhiều khả năng sẽ giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời yêu cầu các nước phải trả tiền cho việc này.

Phát biểu trên Đài Fox News, ông Trump khẳng định: "Chúng tôi sẽ giữ lấy eo biển và có thể sẽ điều hành nó. Chúng tôi sẽ trở thành người hộ mệnh cho eo biển, một thiên thần hộ mệnh eo biển".

Đồng thời nhấn mạnh Washington nên được trả tiền, thậm chí "rất nhiều tiền", cho việc trấn giữ tuyến hàng hải huyết mạch này.

"Các quốc gia khác rất giàu có, họ ở phe chúng tôi và không thể trông đợi chúng tôi làm điều đó không công được", ông nói.

Ông Trump cũng nhắc lại thỏa thuận hòa bình tạm thời từng đạt được với Iran, đồng thời cáo buộc Tehran là bên phá vỡ thỏa thuận này.

"Chúng ta đã có một thỏa thuận. Thỏa thuận đó đã hoàn tất rồi họ phá vỡ nó. Họ luôn phá vỡ nó. Chúng ta đã có 10 thỏa thuận với những người này và giờ chúng ta sẽ đánh mạnh vào họ", ông chỉ trích.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra sau khi Iran thông báo đóng cửa eo biển Hormuz hôm 11-7, với lý do có tàu đi qua đây theo những "tuyến không được phép".

Một trong những điều kiện tiên quyết mà Iran đặt ra cho thỏa thuận hòa bình là nước này được quyền kiểm soát hoạt động lưu thông qua eo biển. Tehran yêu cầu tàu bè muốn đi qua phải xin phép và tuân thủ hướng dẫn của Iran.

Tuy nhiên trên thực tế, nhiều tàu vẫn chọn đi theo tuyến do Oman hướng dẫn hoặc tắt thiết bị phát tín hiệu định vị để lén vượt qua. Iran phản đối kịch liệt và đã tấn công nhiều tàu mà nước này cho là đi sai chỉ dẫn. 

Mỹ lập tức đáp trả, kéo theo sự sụp đổ của thỏa thuận hòa bình.

Ngày 11-7, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố cách duy nhất để khôi phục lưu thông bình thường qua Hormuz là Mỹ chấm dứt can thiệp quân sự vào tuyến đường này.

IRGC cảnh báo "sự can thiệp tiếp diễn có thể dẫn tới những sự cố nghiêm trọng hơn trong lĩnh vực dầu khí toàn cầu".

Giao thông qua eo biển Hormuz chạm đáy

Những diễn biến trên đã khiến giao thông qua eo biển giảm mạnh. Dữ liệu hàng hải ngày 13-7 của Công ty phân tích Kpler cho thấy lưu lượng tàu chở dầu và khí đốt qua Hormuz đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ ngày 25-5. Riêng ngày 12-7, chỉ có 6 tàu được ghi nhận đi qua eo biển này.

Hãng môi giới tàu biển Gibson cảnh báo nếu căng thẳng leo thang tới mức Hormuz bị đóng cửa kéo dài, thế giới sẽ rơi vào tình thế khó khăn hơn nhiều, trong bối cảnh tồn kho dầu toàn cầu ngày càng cạn kiệt.

Trong khi đó, Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp do Hải quân Mỹ dẫn đầu (JMIC) cho biết thương mại qua Hormuz "tiếp tục ở mức giảm", phản ánh tâm lý thận trọng của giới vận tải sau loạt vụ tấn công.

Đại sứ Mỹ bác tin Iran đóng eo biển Hormuz, 20 tàu thương mại mới băng qua

Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Michael Waltz bác tin Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz. Sáng 13-7 theo giờ Việt Nam, truyền thông Mỹ đưa tin 20 tàu thương mại đã đi qua eo biển này, có phối hợp với quân đội Mỹ.