Sáng 25-2, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị truyền đạt nội dung trọng tâm, cốt lõi của nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.

Kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường

Ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ lần đầu tiên nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách đầy đủ, có hệ thống trong một nghị quyết chuyên đề, làm rõ vị trí và mở rộng phạm vi của khu vực này.

Cụ thể, kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kinh tế nhà nước được nhìn nhận như một chỉnh thể thống nhất, bao gồm toàn bộ các nguồn lực kinh tế do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm phát triển kinh tế - xã hội, ổn định vĩ mô, bảo đảm an ninh quốc phòng.

Như đất đai, tài nguyên, vùng trời, vùng biển, không gian ngầm, hệ thống kết cấu hạ tầng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp công lập.

Ông cho hay nghị quyết khẳng định kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo, vừa trực tiếp sản xuất kinh doanh, vừa là nền tảng vật chất quan trọng.

Đồng thời là công cụ chiến lược để Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, dẫn dắt và điều tiết các hoạt động kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Nghị quyết 79 đã chỉ rõ những hạn chế, tồn tại của kinh tế nhà nước. Nguyên nhân do tư duy và nhận thức chưa đầy đủ về vị trí, vai trò, phạm vi của kinh tế nhà nước.

Thể chế chưa đồng bộ, còn bất cập, tổ chức thực hiện chưa nghiêm. Việc quản lý, khai thác và sử dụng nguồn lực, tài sản nhà nước thiếu hiệu quả.

Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh nghị quyết 79 đề ra 5 nhóm quan điểm chỉ đạo mang tính hệ thống, bao trùm và toàn diện về phát triển kinh tế nhà nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ nhất, đổi mới và cụ thể hóa quan điểm về nội hàm "vai trò chủ đạo" của kinh tế nhà nước.

Thứ hai, xác định rõ mối quan hệ giữa kinh tế nhà nước và các khu vực kinh tế khác nhằm phát huy đầy đủ chức năng, vai trò của từng khu vực. Nghị quyết số 79 đã làm rõ, bổ sung quan điểm: cùng với các thành phần kinh tế trong nước xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường, bảo đảm an ninh kinh tế, thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.

Thứ ba, quan điểm đột phá về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực của kinh tế nhà nước.

Nghị quyết đề ra quan điểm mới: "Các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường. Đánh giá tác động và phân tích lợi ích - chi phí xã hội của đầu tư nguồn lực vật chất của Nhà nước theo thông lệ quốc tế".

Thứ tư, nâng tầm nhiệm vụ của kinh tế nhà nước gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng.

Ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ nguồn lực của kinh tế nhà nước vẫn còn rất lớn. Kinh tế nhà nước không chỉ là công cụ để Nhà nước định hướng, điều tiết, dẫn dắt phát triển kinh tế, mà còn cần phải trở thành chủ thể trực tiếp góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm phát triển đất nước.

Nghị quyết đã đề ra quan điểm kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia...

Thứ năm, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với kinh tế nhà nước, nhất là trong định hướng sử dụng nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Không làm mất đi các thương hiệu quốc gia uy tín

Nghị quyết đề ra các mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể về phát triển kinh tế nhà nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Về mục tiêu cụ thể cần đạt được đối với 6 thành tố của kinh tế nhà nước: đất đai, tài nguyên; tài sản kết cấu hạ tầng; ngân sách, dự trữ quốc gia; doanh nghiệp nhà nước; tổ chức tín dụng nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghị quyết đề ra các nhóm giải pháp chung. Đó là đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, quản lý kinh tế nhà nước với trọng tâm là chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại; hành động quyết liệt, hiệu quả.

Để khắc phục những hạn chế hiện nay, nghị quyết đề ra 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến 7 lĩnh vực: đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản; kinh tế biển; nguồn lợi vùng trời, kinh tế không gian vũ trụ và kinh tế tầm thấp; không gian ngầm; tài nguyên số và tài nguyên viễn thông.

Trong đó, theo ông Nguyễn Thanh Nghị, cần quán triệt và thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp mới và trọng tâm.

Cụ thể, ngay trong năm 2026, hoàn thiện công tác đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác.

Xây dựng, ban hành Luật Đất đai sửa đổi và văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực từ đất đai...

Với cổ phần hóa, ông Nguyễn Thanh Nghị lưu ý cần quán triệt định hướng mới của nghị quyết về việc cổ phần hóa không ảnh hưởng đến kiểm soát của Nhà nước trong những lĩnh vực then chốt, chiến lược, không làm mất đi các thương hiệu quốc gia có uy tín.

Về thoái vốn nhà nước, cần quán triệt quan điểm rất mới của nghị quyết 79 là với doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần, vốn góp chi phối thì có cơ chế, lộ trình phù hợp nhằm sáp nhập với các doanh nghiệp nhà nước hoặc chuyển giao cho doanh nghiệp đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước ở trung ương hoặc địa phương.

Ông cũng nêu nhiệm vụ về việc tổ chức, sắp xếp lại mạng lưới ngân hàng thương mại nhà nước, sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập đảm bảo tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp...

Ông Trịnh Văn Quyết: Dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa là 'đột phá lớn, chưa từng có'

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh thực hiện trọn vẹn, hiệu quả cao khát vọng, mục tiêu, các nhiệm vụ đề ra trong nghị quyết 80, chắc chắn sẽ tạo ra được vị thế và tầm vóc mới của nền văn hóa Việt Nam.