Phóng to

Phong cảnh nông thôn nước Anh

TTCT - Khi nào Việt Nam không còn... nông dân? Câu hỏi đó cứ đeo bám tôi khi lướt dọc con đường A1 từ London ngược lên Edinburgh, thủ phủ của xứ Scotland.

Đẹp hơn tranh vẽ

Nhìn trên bản đồ Anh, Scotland, quê hương của Adam Smith - nhà kinh tế học được thế giới mệnh danh là “cha đẻ của nền kinh tế mới”, giống như gương mặt một nông dân rạng ngời.

Phóng to

Trẻ em nông thôn nghèo kéo về York năm 1910

Khen phò mã tốt áo là vô duyên nhưng suốt chiều dài gần 900km từ London qua Bedford, Leeds, York, Newcastle, Edinburgh... nông thôn nước Anh hiện lên trong tôi với vẻ đẹp quá yên bình và lãng mạn. Những cánh đồng lúa mì phủ vàng trên những vạt bình nguyên cong mềm. Thấp thoáng dưới tán rừng sồi, rừng dẻ là những ngôi nhà thời Tudor cách nay chừng sáu thế kỷ. Thi thoảng mới thấy một chiếc máy cày rất bình thản gặt lúa và đóng nén rơm khô. Không hề nhìn thấy một bóng người dù là đi dạo. Những hình ảnh về những người dân khổ đau, ô nhục trong tiểu thuyết Charles Dickens nửa đầu thế kỷ 19 đã hoàn toàn biến mất.

Nông thôn Anh hôm nay còn đẹp hơn bức Vụ gặt của Bruegel vẽ năm 1565, bức Cuối mùa hè của Monet vẽ năm 1890, kể cả những kiệt tác của Van Gogh đang bày ở Bảo tàng nghệ thuật đương đại Scotland.

Năm qua, quốc gia này trở thành một trong bảy thị trường xuất khẩu lớn nhất của VN hiện nay.

Những chiếc lưỡi cày lặng lẽ?

Phóng to

Những tư liệu của Bảo tàng Khoa học Anh về chiếc cày

Đó là cảm nhận nhỏ nhưng rất ấn tượng khi tôi bước vào Bảo tàng Khoa học Anh, khu trưng bày lịch sử phát triển nông nghiệp thế giới. Nhưng hình như chỉ có một mình tôi cắm cúi ghi chép, chụp ảnh những sử liệu về quá trình phát triển lưỡi cày của người Anh, Đức, Nga, Mexico, châu Phi hay của Thái Lan. Rất đông du khách chỉ dừng lại ở khu trưng bày hiện vật về lịch sử phát triển vũ trụ, hàng không, xe lửa hay công nghiệp khai thác dầu khí và đá quí...

Cũng dễ hiểu thôi, kể từ 1780 người nông dân Anh đã hừng hực bước vào công nghiệp hóa cùng máy hơi nước. Từ 1849-1890, họ đã bỏ dần xe ngựa để bước lên kỷ nguyên đường sắt. Từ 1890-1940, nước Anh tiến vào công nghiệp điện và hóa chất. Từ 1940-1990, xứ sở sương mù bắt đầu xây dựng đế chế tự động hóa.

Phóng to

Những chiếc ghế băng trong Bảo tàng Khoa học Anh cũng mang hình chiếc lưỡi cày

Còn hôm nay người Anh đang cùng nhân loại lao đi với vận tốc quá lớn của thời đại tin học và truyền thông. Nước Anh hiện rất giàu có và về cơ bản không còn nông dân. Trong tổng số hơn 60 triệu dân, số người sống ở nông thôn chỉ còn chiếm 8%, lao động nông nghiệp chiếm 1%, nông nghiệp chỉ còn chiếm khoảng 1,3% tổng sản phẩm quốc nội.

Đi ngược lại với con đường cha ông từng còng lưng chuyển lúa mì, sữa bò và lông cừu, những người thành phố của nước Anh hôm nay tìm về nông thôn là để cưỡi ngựa, câu cá hay thăm thú những khu vườn cổ để thư giãn. Nguồn sống của họ không thấp thỏm trông chờ vào sự đỏng đảnh của thiên nhiên.

Vậy là cách đây 221 năm, Adam Smith - một người dân Anh đã viết ra những nguyên lý đầu tiên cho quá trình tự do hóa thương mại toàn cầu, chỉ ra cho nước Anh những việc cần làm để xóa đi hình ảnh con ngựa đi trước, cái cày đi sau trên những cánh đồng xinh đẹp!

Đến bao giờ người Việt có thể biến chiếc lưỡi cày đang vật vã với bao lo âu mùa màng thành hiện vật lặng lẽ trong các bảo tàng?