Tại nhiều vùng trồng lúa trọng điểm ở Thái Lan, sự bất mãn đang gia tăng khi người dân cho rằng các biện pháp hỗ trợ của chính phủ chưa đủ để giúp họ vượt qua cuộc khủng hoảng sinh kế do tác động của chiến sự Iran và những khó khăn kéo dài của nền kinh tế.

Chi phí tăng, giá lúa giảm

Theo Hãng tin Reuters ngày 11-6, xung đột Mỹ - Israel với Iran đã khiến giá nhiên liệu và phân bón tại Thái Lan tăng mạnh.

Giá dầu diesel bán lẻ từng tăng hơn 60% ở thời điểm cao nhất, trong khi chi phí phân bón tăng hơn 30%. Cùng lúc đó giá lúa liên tục suy giảm, khiến thu nhập của nông dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Ông Chaon Taiupok, nông dân 69 tuổi ở tỉnh Ayutthaya, cách Bangkok khoảng 80km về phía bắc, cho biết với mức giá lúa hiện chỉ khoảng 7.800 baht (236 USD) mỗi tấn, thấp hơn nhiều so với mức 10.000 baht (306 USD) mà nông dân cho là cần thiết để có lãi, khiến việc duy trì sản xuất ngày càng khó khăn.

Hiện ông nợ khoảng 500.000 baht (hơn 15.000 USD).

"Chi phí thì quá cao, giá lúa lại quá thấp. Ngoài nợ nần ra thì chẳng còn gì cả", ông than thở.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với ông Phayong Saengthong, một nông dân trồng lúa 64 tuổi ở Ayutthaya. Sau nhiều thập kỷ làm nông, ông đang gánh khoản nợ hơn 1 triệu baht (hơn 30.000 USD). Chỉ riêng vụ mùa gần nhất, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng cao khiến ông lỗ thêm khoảng 200.000 baht (6.100 USD).

"Khoản nợ này thật sự quá sức chịu đựng", ông nói.

Khó khăn của những người nông dân đang phản ánh những áp lực rộng lớn hơn đối với xứ chùa vàng. Thái Lan vẫn phục hồi chậm sau đại dịch do phụ thuộc nhiều vào du lịch, trong khi nhu cầu trong nước bị kìm hãm bởi mức nợ hộ gia đình cao.

Sự bất mãn của nông dân nơi đây còn phản ánh rủi ro chính trị ngày càng lớn đối với Thủ tướng Anutin. Ông từng giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử nhờ sự ủng hộ của cử tri nông thôn, nhưng ông đang đối mặt với sức ép từ cú sốc giá cả do chiến sự gây ra, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nợ của nông dân Thái Lan.

Cuộc khảo sát của Đại học Suan Dusit hồi tháng 5 chỉ ra 57% người được hỏi có ít hoặc không còn kỳ vọng vào hiệu quả điều hành của chính phủ, đảo ngược hoàn toàn so với mức lạc quan 68% ghi nhận hồi tháng 3.

Gần 78% người tham gia khảo sát kêu gọi chính phủ khẩn trương xử lý tình trạng chi phí sinh hoạt tăng cao.

Hơn 400.000 nông dân không thể trả nợ gốc

Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas đã mô tả tình hình hiện nay là một "cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt", thừa nhận áp lực ngày càng lớn đối với các hộ gia đình bình thường.

Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu kinh tế Puey Ungphakorn liên kết với Ngân hàng Trung ương Thái Lan được báo Khaosod trích dẫn, hơn 400.000 nông dân hiện mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn chỉ trả lãi vay mà không thể giảm được nợ gốc.

Hơn 30% nông dân chứng kiến khoản nợ tăng hơn gấp đôi trong vòng tám năm, trong khi việc gánh trên 500.000 baht (hơn 15.000 USD) nợ đã trở nên phổ biến.

Đáng chú ý, khoảng một nửa số người vay hiện chỉ đủ khả năng trả lãi, tăng mạnh so với mức 20% của tám năm trước. Ngược lại, chỉ khoảng 10% người vay có thể đều đặn trả được nợ gốc.

Báo cáo cũng cho thấy 42% nông dân không có đủ thu nhập để thanh toán các khoản nợ.

Trước tình hình này, Chính phủ Thái Lan đã triển khai chương trình trợ cấp tiêu dùng trị giá 176 tỉ baht (5,4 tỉ USD), nằm trong kế hoạch vay nợ tổng cộng 400 tỉ baht nhằm hỗ trợ người dân và kích thích kinh tế.

Tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng các biện pháp hiện tại mới chỉ giúp giảm bớt áp lực trước mắt mà chưa giải quyết được tận gốc vấn đề, chưa kể chương trình này còn đang bị các đảng đối lập kiện ra tòa.

Thách thức mà chính phủ ông Anutin đang đối mặt không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là "cuộc khủng hoảng niềm tin" về khả năng điều hành đất nước trong giai đoạn đầy biến động hiện tại.

Khủng hoảng lúa gạo Thái Lan: Năng suất giảm, chi phí tăng, giá xuất khẩu thấp nhất 15 năm

Các chuyên gia cảnh báo ngành lúa gạo Thái Lan đang đánh mất sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, khi năng suất liên tục giảm, giá lúa trong nước lao dốc, trong khi chi phí sản xuất lại đội lên nhiều lần.