Nhớ trường làng với những chữ cái a,b,c đầu tiên tôi được học

Hàng cây thầu đâu (cây xoan) phía trước cạnh đường lớn, đến mùa hoa nở tím rực cả đoạn đường. Bọn trẻ chúng tôi thường hái từng chùm hoa, trái chín ném nhau tung tóe cả trời tuổi thơ.

Lớp học nhỏ bé

Thật ra, trường làng cũng chỉ là một lớp học. Học sinh chỉ học vỡ lòng và lớp năm (lớp một bây giờ). Đọc, viết đánh vần thông thạo xong thì lên lớp tư (lớp hai). Lớp tư thì phải lên trường xã, về Hương Cần (Huế) để tiếp tục sự học.

Con cái của bà con trong làng và có cả con em của làng Cổ Lão kế bên cũng về học. Trước khi có trường làng thì việc học trong làng cũng có chút khó khăn!

Quê tôi, vùng thuần nông, cũng không xa thành phố lắm! Nhưng nghe nói trước đây muốn học chữ Quốc ngữ thì phải đến các ông giáo ở trong làng hoặc qua làng khác để học.

Một số ít trong làng, gia đình có điều kiện và con cá “sáng dạ” lắm mới được gửi qua “phố” hoặc trường tổng, trường huyện để học.

Cuộc sống ngày đó khó khăn, nên việc học hành cũng lắm nhiêu khê. Nên khi làng thành lập “Hương trường” việc học mới được thuận lợi.

Học trò 5-6 tuổi đã được đến trường gần nhà, tự rủ nhau đi về, chơi đùa quanh quẩn trong làng. Cha mẹ yên tâm đi làm đồng, buôn bán khi con cái có chỗ chơi đùa, học hành, không còn dang nắng, dang mưa. Nên người làng âu yếm gọi lớp học bé nhỏ này là ngôi “Trường làng”.

Những buổi đánh vần, tập viết i, tờ

Thế hệ chúng tôi lớn lên với những buổi đánh vần, tập viết i, tờ. Những giờ ra chơi hay đi học sớm cùng những trái bàng chín đập vỡ hạt, nếm thử vị ngọt bùi, những viên sỏi nhặt được khi tắm bến sông trước trường để dành chơi ô làng, lò cò, nhảy dây, trốn tìm…

Với lòng hiếu học, con em trong làng đều ra lớp hết. Có người đúng tuổi, có người phải giữ em, phụ việc cha mẹ nên đến trường trễ hơn. Dù trong lớp cách nhau nhiều tuổi nhưng đều vô tư, học và chơi đùa hồn nhiên trong suốt quãng thời gian ở Trường làng.

Ký ức nhỏ nhoi về ngôi trường và ngày tháng đó chắc vẫn còn trong tâm trí của nhiều người khi đã lớn lên và đi muôn ngàn hướng.

Mạ tôi là cô giáo dạy ở đó trong nhiều chục năm. Trước đó, bà đã đi dạy ở ngoài An Lỗ. Khi lấy ba tôi bà xin chuyển về làng. Suốt thời còn trẻ cho đến ngày về hưu, bà đã gắn bó với ngôi trường làng. Bà thuộc cả tên gọi ở nhà, tính tình của từng học trò.

Bà con làng xóm nên khi lớn lên, đi xa trở về ai cũng ghé thăm đầy ân nghĩa. Bà luôn tự hào về nhiều học trò từ đó đã thành danh và cũng tiếc nuối cho những người vì khó khăn nhiều lẽ mà bỏ dở sự học giữa chừng. Đúng là tấm lòng của một nhà giáo chân chất.

Nếu tính bước chân từ nhà tới trường và ngược lại của bà, qua mấy mùa mưa nắng cộng lại… cũng khó đong đếm được! 

Bởi thế, khi bà chia tay cuộc đời, gia đình và bà con đã đưa bà vòng qua Cầu Banh, bến đình, ngang trường làng, nơi bà đã gắn bó nhiều năm để bà được “viếng thăm” lần cuối, rồi xa mãi.

Nhiều năm như thế, hết ba tháng hè, lớp học lại đều đặn, rộn ràng. Những chữ a,b,c đầu đời, những câu học thuộc lòng, ca dao, tục ngữ…thấm dần vào tâm hồn con trẻ cứ thế mà lớn lên theo ngày tháng.

Hàng trang vào đời 

Những bài học thành hành trang nhỏ bé cho hành trình của chúng tôi để sau này đi học tiếp rồi ra đời.

Đã nhiều năm trôi qua, tôi lớn lên đi làm xa quê. Mỗi lần về làng, đi qua nơi đó, kỷ niệm tuổi thơ lại ùa về.

Nơi đó giờ đã đổi khác, đã xây thêm mấy phòng học. Trường cũ dành cho mẫu giáo và sinh hoạt cộng đồng của làng.

Trường làng bây giờ đã được xây khang trang hai dãy nhà cao tầng, phía cuối đường làng gần Cổ Lão. Học trò học từ lớp một đến lớp năm, nhiều lớp. Sân trường rộng rãi, nhiều cây xanh bóng mát. Vườn chơi, xích đu, cầu tuột… xanh đỏ đủ màu, đông vui lắm.

Con đường cạnh dòng sông, phía trước trường giờ được mở rộng, đúc bê tông kiên cố, thẳng tắp. Học trò nhộn nhịp, tíu tít đến trường.

Ngôi trường trong tim: Bác giữ xe năm ấy ở Trường Quốc Học Huế

Bác bảo vệ già lặng lẽ mở cổng cho cậu học trò đi trễ, dành chỗ để xe. Một ân tình nhỏ bé mà nhiều năm xa trường cậu vẫn nhớ khôn nguôi.