Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng xa lộ Hà Nội (doanh nghiệp dự án) vừa có tờ trình gửi Sở Tài chính TP.HCM về thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn theo hình thức BOT.

Đề xuất thay đổi phương thức thu phí ở trạm BOT xa lộ Hà Nội

Dự án này có chiều dài 15,7km, khởi công từ năm 2010 với tổng mức đầu tư hơn 4.900 tỉ đồng, do Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM và Công ty cổ phần Đầu tư cầu đường CII làm nhà đầu tư.

Về quy mô, dự án mở rộng mặt đường lên từ 113,5m đến 153,3m, gồm tuyến chính, đường song hành, kết hợp các hạng mục hạ tầng kỹ thuật liên quan. Dự án đã bắt đầu thu phí hoàn vốn từ năm 2021, theo đó xe qua lại sẽ trả phí tại trạm BOT nằm gần cầu Rạch Chiếc theo hình thức thu phí tự động không dừng ETC.

Lý giải về việc thay đổi phương thức thu phí, nhà đầu tư cho biết dự án BOT này nằm trên trục đường Võ Nguyên Giáp, xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1 (đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn) là tuyến đường huyết mạch kết nối trung tâm TP.HCM với các tỉnh Đông Nam Bộ. Trục đường này có mật độ phương tiện qua lại rất lớn.

Hiện tại việc thu phí hoàn vốn cho dự án đang được áp dụng hình thức thu phí mở, tức ô tô qua trạm sẽ trả một mức phí cố định theo từng loại xe, mà không phụ thuộc quãng đường thực tế di chuyển. 

Cách thu phí này đang bộc lộ nhiều bất cập khi các xe ô tô chỉ đi quãng ngắn vẫn phải trả mức phí tương đương xe chạy toàn tuyến. Bên cạnh đó, một số xe có sử dụng tuyến đường nhưng không đi qua trạm thu phí lại không phải trả tiền.

Theo nhà đầu tư, điều này không chỉ gây thiếu công bằng giữa các nhóm phương tiện, còn gây áp lực giao thông lên những trục đường xung quanh bởi nhiều tài xế tìm cách né trạm thu phí, dẫn đến ùn tắc cục bộ. Những bất hợp lý đó có thể dẫn đến sự không hài lòng của người sử dụng và đã có xảy ra thắc mắc, khiếu nại của một số người dân ở khu vực lân cận trạm thu phí.

Để khắc phục các bất cập của phương thức thu phí mở, nhà đầu tư đề xuất chuyển sang phương thức thu phí kín. Trong đó chủ xe trả phí dựa trên chiều dài đoạn đường đã sử dụng. Nhà đầu tư dự kiến bố trí 12 cụm trạm với 60 điểm thu phí trên toàn tuyến khi áp dụng phương thức thu phí mới. Hệ thống sẽ tự động ghi nhận quãng đường và tính phí theo từng loại xe.

Phương thức này được đánh giá sẽ công bằng hơn bởi phí được trả theo quãng đường thực tế sử dụng, tránh việc phải trả phí cho quãng đường không đi. Chủ xe có thể đối chiếu ngay cự ly đã sử dụng với số tiền phí đã trả, làm tăng tính minh bạch trong quá trình thu phí.

Nhà đầu tư cũng cho biết việc triển khai phương án trên hiện có nhiều thuận lợi nhờ khung pháp lý về thu phí không dừng và thanh toán không tiền mặt đã cơ bản hoàn thiện. Công nghệ thu phí hiện nay cũng ngày càng hiện đại, giúp quá trình vận hành khả thi và hiệu quả hơn.

Giải quyết dứt điểm mặt bằng còn vướng

Trải qua 16 năm triển khai, dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn theo hình thức BOT vẫn chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng.

Chính vì vậy đi dọc tuyến này, người dân sẽ thấy có những đoạn đã làm xong đường rộng thênh thang với thiết kế hạ tầng kỹ thuật, cây xanh dọc tuyến rất đẹp. Còn những đoạn chưa giải tỏa xong đang tạo thành nút thắt cổ chai, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn và ùn tắc.

Đến nay, đoạn qua TP.HCM (cũ), dự án còn vướng 27 hộ dân, đoạn qua Bình Dương (cũ) vẫn còn khoảng 136 trường hợp chưa được giải tỏa.

Trong thông báo kết luận mới đây, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đánh giá nhìn chung, tiến độ thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án còn chậm so với yêu cầu.

Nguyên nhân chủ yếu do công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa chặt chẽ, dẫn đến nhiều nội dung chưa hoàn thành theo đúng thời hạn được giao.

Lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu đối với khu vực qua đoạn TP.HCM (cũ), các địa phương khẩn trương rà soát pháp lý, vận động người dân giao mặt bằng trước 20-6. Còn với đoạn qua Bình Dương (cũ), Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp các bên liên quan sớm bàn giao ranh giải tỏa, cắm mốc để phục vụ kiểm kê, bồi thường.

Vướng mặt bằng 14 năm, nhánh hầm dạ cầu vượt Trạm 2 dự án xa lộ Hà Nội vẫn chưa thông

Dự án mở rộng xa lộ Hà Nội được khởi công từ năm 2010, dự kiến 3 năm sẽ làm xong, nhưng đã kéo dài 14 năm vẫn còn dang dở vì vướng mặt bằng. Hiện tại, nhánh hầm dạ cầu vượt Trạm 2 vẫn chưa thể thông suốt.