Nguy cơ rò rỉ dữ liệu, sai lệch thông tin, suy giảm bản sắc khi lạm dụng AI trong báo chí

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu đổi mới đào tạo báo chí, từ kỹ năng tác nghiệp thực tế đến khả năng làm chủ công nghệ, kiểm chứng thông tin và giữ gìn bản sắc nghề nghiệp của người làm báo.

Sáng 20-11, chương trình Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực báo chí đáp ứng yêu cầu thực tiễn do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức đã diễn ra tại TP.HCM.

Đào tạo báo chí phải gắn với thực tiễn tòa soạn

Ngăn chặn rò rỉ dữ liệu và suy giảm bản sắc trong đào tạo báo chí năm 2026 - Ảnh 1.

Nhà báo Lê Xuân Trung cho rằng công nghệ ngày nay đang cạnh tranh mạnh mẽ thời gian tiếp cận thông tin của công chúng. Nếu báo chí không đủ hấp dẫn, độc giả sẽ dành ít thời gian hơn cho các sản phẩm báo chí - Ảnh: HÀ THI

Trình bày tại tọa đàm, nhà báo Lê Xuân Trung, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, cho rằng đào tạo báo chí, nhất là với nhà báo trẻ và người mới vào nghề, cần chuyển từ cách truyền đạt kiến thức sang thực hành trực tiếp trong môi trường tác nghiệp thực tế.

“Trong 2-3 năm qua, báo Tuổi Trẻ đã hợp tác với hơn 20 trường đại học, đưa sinh viên đến thực hành tại tòa soạn và có nhiều sản phẩm được đăng tải. Cách làm này giúp các em sớm tiếp cận môi trường nghề nghiệp và có thêm động lực theo đuổi công việc”, nhà báo Lê Xuân Trung cho biết.

Theo ông, thay vì những bài giảng và ví dụ chung chung, các khóa học cần đưa đề tài, vấn đề có thật, nhất là những chủ đề khó, nhạy cảm hoặc đang được dư luận quan tâm vào quá trình đào tạo. Qua đó người học sẽ cùng giảng viên tham gia xử lý vấn đề như đang tác nghiệp tại một tòa soạn thực thụ.

Kết quả đào tạo không nên dừng ở những bài tập mà cần tạo ra sản phẩm báo chí thực tế, có thể xuất bản tại các cơ quan báo chí.

Công nghệ ngày nay đang cạnh tranh mạnh mẽ thời gian tiếp cận thông tin của công chúng. Nếu báo chí không đủ hấp dẫn, độc giả sẽ dành ít thời gian hơn cho các sản phẩm báo chí. Vì vậy, báo chí cần trở lại với giá trị cốt lõi là cung cấp sự thật, theo đuổi đến cùng những câu chuyện người thật, việc thật để tạo ra nội dung đủ sức thu hút công chúng.
Nhà báo Lê Xuân Trung - Phó Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ

Rủi ro bảo mật thông tin nội bộ khi nhập dữ liệu vào AI

Ngăn chặn rò rỉ dữ liệu và suy giảm bản sắc trong đào tạo báo chí năm 2026 - Ảnh 2.

Nhà báo Nguyễn Thị Kim Hải cho rằng việc lạm dụng AI có thể làm mất đi bản sắc của nhiều tờ báo

Nhà báo Nguyễn Thị Kim Hải - Phó trưởng phòng Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số, ban thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam - cho biết khảo sát năm 2025 cho thấy 96% nhà báo đã sử dụng AI, chủ yếu cho phân tích dữ liệu và gợi ý tiêu đề và nội dung. 

Điều này dẫn đến lo ngại một số tiêu cực trong các cơ quan báo chí.

Đầu tiên là rủi ro sai lệch thông tin, khi nhiều AI tạo ra những thông tin có vẻ rất thuyết phục, nhưng trong nhiều trường hợp các thông tin này lại không chính xác, sai bối cảnh và mang tính chất định kiến. Vì vậy bắt buộc phóng viên, biên tập viên phải đối chiếu mọi số liệu trích dẫn do AI cung cấp với ít nhất là hai nguồn tin cậy, độc lập trước khi đưa vào bài.

Ngoài ra, khi phóng viên sử dụng các hệ thống AI ở bên ngoài để xử lý các tài liệu nội bộ có thể dẫn tới tình trạng rò rỉ các cái tài liệu mật, các dữ liệu nhạy cảm, hồ sơ điều tra, các thông tin liên lạc và danh tính và nguồn tin mà chúng ta vốn có trách nhiệm phải bảo mật.

Tòa soạn cần phải quy định rõ và thông báo đến tất cả các phóng viên, biên tập viên, đâu là tài liệu được coi là mật, đâu là các dữ liệu được công khai. 

Phóng viên chỉ cung cấp lượng thông tin tối thiểu, cần thiết và giới hạn về quyền truy cập vào email, thư mục và kho tư liệu và cơ quan báo chí đối với các công cụ AI dùng chung, vì hiện nay với tác nhân AI có thể sử dụng nội dung trong email của mình để tổng hợp thông tin và báo cáo.

Song song đó, việc sử dụng AI thiếu kiểm soát có thể làm suy giảm bản sắc, phong cách viết và văn hóa tòa soạn vốn được xây dựng qua nhiều năm.

Vì vậy, các cơ quan báo chí cần khuyến khích phóng viên tập trung vào những nội dung có chiều sâu như điều tra, phân tích, phản biện xã hội và kể chuyện giàu tính nhân văn, gắn với đời sống.

Ngăn ngừa lạm dụng AI trong báo chí để bảo vệ thông tin và bản sắc nghề nghiệp - Ảnh 4.

Nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng AI có thể xử lý dữ liệu, tạo ra lượng lớn nội dung nhưng không thể thay thế sự cẩn trọng và trách nhiệm pháp lý của nhà báo - Ảnh: HÀ THI

Giữ bản lĩnh người làm báo trong thời đại AI

Chương trình Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực báo chí đáp ứng yêu cầu thực tiễn nhằm đánh giá thực trạng, nhận diện nhu cầu và đề xuất giải pháp đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới không chỉ làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin, mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với tư duy, năng lực và bản lĩnh nghề nghiệp của mỗi người làm báo.

“Câu hỏi đặt ra không phải công nghệ thay thế nghề báo đến đâu, mà là người làm báo cần thay đổi thế nào để thực hiện tốt sứ mệnh của mình. AI có thể xử lý dữ liệu, tạo ra lượng lớn nội dung nhưng không thể thay thế lòng trắc ẩn, sự cẩn trọng và trách nhiệm đạo đức, pháp lý của nhà báo”, ông Dũng nhận định.

Ngăn ngừa lạm dụng AI trong báo chí để bảo vệ thông tin và bản sắc nghề nghiệp - Ảnh 5.Báo chí uy tín và rác AI: Một thử nghiệm từ tòa soạn

TTCT - Báo chí uy tín có thể hưởng lợi giữa thời đại Internet ngập tràn nội dung do AI tạo ra, bằng cách trở thành địa chỉ tin cậy của những người ngày càng ngán ngẩm với việc phải tự mình "gạn đục khơi trong".

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên
    Chủ đề: nhà báo báo chí AI

    Dòng sự kiện: Trí tuệ nhân tạo

    Xem thêm
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất