Thời gian gần đây, các phương tiện truyền thông thường đưa thông tin về các cá nhân bị phạt vì có phát ngôn xúc phạm đến các cơ quan, tổ chức hoặc đưa tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Ngoài xử phạt, các hành vi lệch chuẩn trên mạng xã hội còn được điều chỉnh bởi Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số theo Quyết định số 423 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thay thế cho Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ban hành năm 2021.

Khi phát hiện tin giả trên mạng xã hội phải làm sao?

Nội dung bộ quy tắc tương đối đơn giản và dễ hiểu, dễ thực hiện cho bất kỳ ai tham gia mạng xã hội mà không đòi hỏi phải có học vấn cao hay hiểu sâu, biết rộng. Người tham gia mạng xã hội ghi nhớ thực hiện các khuyến cáo trong bộ quy tắc này sẽ không phải bị xử phạt.

Theo đó, cá nhân phải tuân thủ các quy tắc ứng xử cụ thể như:

Tuân thủ các quy định của pháp luật, quy tắc, tiêu chuẩn cộng đồng của các nền tảng số, mạng xã hội khi tham gia.

Nên sử dụng họ tên thật của cá nhân hoặc tên, thương hiệu thuộc sở hữu hợp pháp khi tham gia các hoạt động trên môi trường số.

Khi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác trên nền tảng số cần tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan về bảo vệ dữ liệu cá nhân (như tên tuổi, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, hình ảnh bản thân và gia đình), bảo vệ trẻ em; cân nhắc trước khi công khai, cung cấp dữ liệu của cá nhân trên các nền tảng số.

Quy tắc cũng khuyến cáo cá nhân cần thận trọng khi tiếp nhận các thông tin chưa được kiểm chứng, chỉ chia sẻ thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, thông tin tích cực, hữu ích, có giá trị văn hóa, nhân văn, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh, an toàn trên môi trường số.

Nhà nước khuyến khích người dùng mạng xã hội chia sẻ, lan tỏa nội dung có giá trị văn hóa, giáo dục, nhân văn.

Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật và nội dung vi phạm pháp luật, cá nhân có trách nhiệm thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ, các nền tảng số hoặc cơ quan chức năng để xử lý và có cảnh báo kịp thời.

Trường hợp cần đăng tải cảnh báo tin giả, tin sai sự thật, thông tin vi phạm pháp luật thì phải có dấu hiệu nhận biết, quan điểm rõ ràng (hình thức gạch chéo màu đỏ).

Bên cạnh đó, người tham gia mạng xã hội phải tuân thủ, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ các sản phẩm số trên môi trường số.

Khi thảo luận, phản biện trên môi trường số, các cá nhân cần tôn trọng, giao tiếp văn minh, lịch sự; không sử dụng ngôn từ, lời thoại thô tục, phản cảm, không xúc phạm hoặc công kích cá nhân...

Thực tế, nhiều người tham gia mạng xã hội tiện tay chia sẻ video, clip hay tin tức không rõ nguồn gốc, không được kiểm chứng làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, đời sống riêng tư của các cá nhân, tổ chức khác.

Người nổi tiếng quảng cáo trung thực, không lợi dụng tình cảm của cộng đồng để trục lợi

Quy tắc ứng xử trên môi trường số cũng có những khuyến cáo riêng dành cho người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, nhóm cộng đồng, kênh nội dung (gọi chung là người nổi tiếng - khoản 8 điều 5 của bộ quy tắc).

Người nổi tiếng hoạt động trên môi trường số cần thực hiện các nội dung khác như phát triển, gìn giữ văn hóa Việt Nam, góp phần xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới.

Khi tham gia mạng xã hội, người nổi tiếng cần gương mẫu chấp hành các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm, ảnh hưởng của cá nhân với cộng đồng, xã hội, đặc biệt là đối với giới trẻ, thực hiện lối sống lành mạnh, tích cực.

Không cổ xúy các hành vi vi phạm pháp luật, trái với thuần phong mỹ tục và các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng, khán giả để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức.

Người nổi tiếng quảng cáo trên môi trường số cần thông báo công khai với khán giả việc mình quảng cáo hoặc có nhận được tài trợ; bảo đảm nội dung quảng cáo trung thực, phù hợp với các tài liệu đã công bố và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan; không quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bị cấm quảng cáo.

Quy định này trong bộ quy tắc ban hành rất kịp thời để cảnh báo bởi thời gian gần đây có những nghệ sĩ, người nổi tiếng có những hành động và phát ngôn lệch chuẩn. Do được nhiều người biết đến nên hành vi lệch chuẩn của họ ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều người.

Bộ quy tắc ứng xử cũng quy định các cơ quan truyền thông, người kinh doanh dịch vụ quảng cáo, công ty tổ chức nghệ thuật biểu diễn cần phải "cân nhắc việc hợp tác với người có ảnh hưởng có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật hoặc khi có khuyến nghị của cơ quan quản lý nhà nước" (khoản 2 điều 8 bộ quy tắc ứng xử).

Danh sách những người nổi tiếng vi phạm sẽ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông báo để các đơn vị liên quan cân nhắc hợp tác. Như vậy, người nổi tiếng phải thận trọng hơn trong hành động và phát ngôn của mình trên mạng xã hội.

Vụ những người nổi tiếng quảng cáo quá lố: Đã đến lúc công chúng thể hiện quyền lực

Đã đến lúc công chúng thể hiện vai trò và trách nhiệm của mình bằng cách nói không với những người nổi tiếng lợi dụng uy tín bản thân để quảng cáo quá lố, thổi phồng sản phẩm.