Bà kể tiếp: "Tui mời các chú vào nhà, chú chỉ huy nói: Gia đình làm ơn cho bộ đội xin ngụm nước uống, miếng ăn gì đó, vì mấy ngày nay quân địch đánh mạnh quá nên đơn vị không nấu cơm được. Tỉnh lại, mở mắt ra mới biết đó là một giấc mơ. Tui đưa chuyện trong mơ kể lại với chồng, chồng tui nói lại chắc chắn đó là các chú bộ đội hi sinh trong căn hầm ở góc vườn nhà mình năm 1968”.

Phóng to

Bà Nguyễn Thị Phước Ảnh: Nhân Mùi

Thời kỳ chiến tranh, thôn Ninh Tịnh lọt thỏm giữa bãi cát trắng và đồng nước bao bọc, là điểm tập kết của bộ đội ta trước khi bí mật tấn công vào các trận địa của địch trong thị xã Tuy Hòa. Ông Lê Văn Thiệt (chồng bà Phước), người chứng kiến trận đánh diễn ra rạng sáng 4-3-1968, kể lại trận đó có nhiều bộ đội hi sinh. Ý muốn của bà con ta có mặt hôm đó là chôn cất các liệt sĩ theo từng phần mộ, có tên tuổi rõ ràng, nhưng địch bắt dân khuân xác dồn xuống hai hố bom, biến hai hố bom đó trở thành hai mộ chôn tập thể (T26, P.9, TP Tuy Hòa).

Sau cái đêm có giấc mơ báo mộng đó, vợ chồng bà Phước bàn với nhau làm lễ giỗ đầy đủ các lễ vật như đầu heo, gà, cơm, rượu, thuốc lá tại hai khu mộ vào các trưa 5-2 (âm lịch) gọi là giỗ đầu của các chú. Đồng thời, khấn báo với linh hồn các chú là hằng năm cứ vào trưa các ngày 5-2, 27-7, tất niên là gia đình làm lễ giỗ. Việc làm của gia đình bà Phước được cán bộ, nhân dân địa phương ghi nhận.

Đầu năm 1985, cấp trên có chủ trương quy tập hai mộ tập thể này vào nghĩa trang liệt sĩ, nhưng nhân dân tại khu phố Ninh Tịnh 2 đề nghị lên các cấp có thẩm quyền xin được giữ lại hai khu mộ để bà con có nơi chăm sóc, thân nhân liệt sĩ thăm viếng và được chấp thuận. Sau thời gian này, nhân dân trong khu phố vận động nhau tự nguyện đóng góp công sức, cộng với kinh phí của UBND TP Tuy Hòa hỗ trợ, và đã qua bốn lần tiến hành tu sửa, nâng cấp để có được hai khu mộ khang trang, to đẹp như hôm nay. Trên mộ, trân trọng ghi hai dòng chữ: “Máu nóng của các liệt sĩ đã nhuộm lá quốc kỳ vẻ vang càng thêm thắm đỏ. Tiếng thơm của các liệt sĩ sẽ muôn đời lưu truyền với sử xanh”.

Từ năm 2006 đến nay, cứ đến trưa 27-7 và tất niên, nhân dân trong khu phố gần bên hai khu mộ dù có bận công việc vẫn tập trung đông đủ để làm giỗ. Theo tục lệ khi làm giỗ, thịt sống nguyên hai con heo (bỏ lòng) rửa sạch đặt lên bàn khấn (tức báo cho linh hồn các liệt sĩ biết nếu còn đi đâu đó xa thì biết mà về), sau đó đưa xuống nấu chín thành nhiều món bày lên mâm cúng tiếp. Sau phần nghi lễ xong, nhân dân trong khu phố cùng quây quần đông vui bên mâm cỗ.