Cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 323 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương khoảng 23% dân số. Trong khi đó, nước này hiện có hơn 200 triệu người thuộc thế hệ con một.

Theo Viện Khoa học xã hội Trung Quốc, trong giai đoạn 2023 - 2032, cha mẹ của thế hệ con một đầu tiên sẽ đồng loạt bước vào nhóm tuổi 75 - 84, kéo theo nhu cầu chăm sóc người già mất khả năng tự sinh hoạt gia tăng rõ rệt.

Nhu cầu ngày càng cao

Trong nhiều gia đình, con một trở thành người chăm sóc gần như duy nhất khi cha mẹ bệnh, nhập viện hoặc không còn khả năng tự chăm sóc.

Tuy nhiên mô hình dưỡng lão "9073" vẫn là mô hình chủ đạo tại nhiều gia đình Trung Quốc, tức là có khoảng 90% người cao tuổi sống tại nhà, 7% nhận hỗ trợ từ cộng đồng và chỉ khoảng 3% sinh hoạt tại các cơ sở dưỡng lão.

Theo ước tính từ Bộ Dân chính Trung Quốc, nếu chỉ tính riêng nhóm 3% người cao tuổi chọn vào nhà dưỡng lão, thì đến năm 2053, sẽ cần hơn 14 triệu giường dưỡng lão. Còn tính theo tỉ lệ 15,2% người cao tuổi có nhu cầu được chăm sóc thực tế, con số nhu cầu giường dưỡng lão có thể lên tới 74 triệu giường.

Trên thực tế, đến cuối năm 2023, tổng số giường dưỡng lão tại Trung Quốc mới chỉ đạt khoảng 8,23 triệu giường.

Thiếu giường là một chuyện, nhưng tỉ lệ sử dụng giường trong các cơ sở dưỡng lão được ước tính cao nhất cũng chưa tới 45%, nghĩa là có hơn một nửa số giường vẫn bị bỏ trống.

Lý do khiến nhiều gia đình Trung Quốc dè dặt với viện dưỡng lão không chỉ là chất lượng dịch vụ chênh lệch, chi phí mà còn truyền thống xã hội vì việc đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão hiện vẫn dễ bị coi là bất hiếu tại nước này.

Gia đình của bà Tang Tao ở thành phố Trùng Khánh từng rơi vào tình cảnh trên, khi mẹ của bà Tang, bà Han Dingrong (76 tuổi), được chẩn đoán mắc Alzheimer. Bệnh tình diễn tiến nhanh khiến không người giúp việc nào chăm nổi bà Han tại nhà.

Trong lúc tìm kiếm phương án phù hợp, bà Tang thấy tài khoản "Quản lý chăm sóc người cao tuổi Cửu Cửu" trên nền tảng Red Note, sau khi trả 99 nhân dân tệ tiền tư vấn, gia đình nhận được 5 phương án cơ sở phù hợp rất chi tiết.

Gia đình bà Tang sau đó đã chọn một viện chuyên chăm sóc người sa sút trí tuệ để mẹ ở thử một tuần. Sau thời gian này, cảm thấy phù hợp, chị em bà quyết định để mẹ nhập viện, với chi phí khoảng 4.800 nhân dân tệ (khoảng 700 USD)/tháng sau trợ cấp.

"Công việc này không phải ý tưởng bất chợt, mà đến từ nhiều năm quan sát các gia đình mắc kẹt giữa thiếu thông tin, khó quyết định và áp lực tâm lý khi lựa chọn dịch vụ chăm sóc", bà Hà Nhân Mai, chủ tài khoản "Quản lý chăm sóc người cao tuổi Cửu Cửu" với khoảng 18.000 người theo dõi trên Douyin, chia sẻ với tạp chí Sixth Tone.

Công việc của bà Hà là khảo sát không gian sinh hoạt, bữa ăn, thiết bị phục hồi, khả năng hỗ trợ y tế của từng cơ sở dưỡng lão, đánh giá tình trạng người già và hoàn cảnh gia đình, sau đó tư vấn phương án chăm sóc phù hợp cho gia đình có nhu cầu.

Đến nay, bà Hà đã hợp tác với khoảng 200 viện dưỡng lão tại Trùng Khánh, quay video khảo sát 135 cơ sở và nhận khoảng 500 yêu cầu tư vấn mỗi tháng.

Mối lo cũng không ít

Thực trạng nhiều gia đình gặp khó khăn trong việc chọn cơ sở dưỡng lão đã thúc đẩy nghề môi giới viện dưỡng lão phát triển.

Từ khoảng năm 2022, ngày càng có nhiều tài khoản tự xưng là "cố vấn dưỡng lão", "môi giới dưỡng lão" hay "quản lý chăm sóc người cao tuổi" xuất hiện trên mạng xã hội của Trung Quốc.

Những người này đóng vai trò như môi giới thương mại, kết nối giữa các cơ sở dưỡng lão phù hợp và những gia đình có nhu cầu, với nguồn thu chủ yếu đến từ khoản hoa hồng tương đương 20 - 30% chi phí tháng do viện dưỡng lão chi trả.

Cơ chế này khiến nhiều người lo ngại rằng một số môi giới có thể ưu tiên lợi ích cá nhân hơn nhu cầu thực tế của người cao tuổi, hoặc thiếu chuyên môn và trách nhiệm trong quá trình tư vấn, giới thiệu cơ sở dưỡng lão.

Theo một khảo sát của tạp chí Nhân Đại Bắc Kinh, hơn 68% người cao tuổi được hỏi cho biết họ chủ yếu dựa vào các đơn vị môi giới khi lựa chọn cơ sở dưỡng lão, nhưng hơn 45% nghi ngờ độ xác thực của thông tin được cung cấp.

Dữ liệu từ đường dây nóng chăm sóc công dân 12345 năm 2023 cũng cho thấy khoảng 45% khiếu nại liên quan đến môi giới dưỡng lão tập trung vào vấn đề chi phí tại các cơ sở được giới thiệu thiếu minh bạch.

'Viện dưỡng lão cho người trẻ' nở rộ ở Trung Quốc

Sau nhiều năm bị cuốn vào guồng quay công việc tại các thành phố lớn, nhiều người trẻ Trung Quốc chọn về quê “nghỉ hưu sớm" để tìm lại sự cân bằng và ý nghĩa cuộc sống.