Ngày 24-6, Tổ chức Habitat for Humanity tại Việt Nam phối hợp Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP Đà Nẵng (DAFO) tổ chức hội thảo quốc tế "Nhà ở bao trùm - Kinh nghiệm và thực tiễn ở Việt Nam và quốc tế".

Gần như làm cả đời để trả tiền mua nhà

Theo bà Phạm Thị Thu Hà, Phó trưởng Phòng Quản lý phát triển nhà ở xã hội (Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng), với phần lớn người dân Việt Nam, nhà ở không chỉ là nơi sinh sống mà còn là tài sản có giá trị tích lũy lớn nhất của mỗi gia đình.

Vì vậy, phát triển nhà ở luôn được xem là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

Bà Hà cho biết Đảng và Nhà nước luôn xác định phát triển nhà ở là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển quốc gia. Từ năm 2005 đến nay, Việt Nam đã ban hành ba đạo luật liên quan đến lĩnh vực nhà ở.

Đồng thời triển khai chiến lược phát triển nhà ở quốc gia tầm nhìn đến năm 2045 và đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp.

Dù Chính phủ, các bộ ngành và từng địa phương tìm nhiều cách để người lao động, đặc biệt ở đô thị, có được chỗ an cư nhưng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân nhìn chung vẫn còn nhiều thách thức.

Theo bà Hà, chỉ số giá nhà so với thu nhập của người dân Việt Nam hiện ở mức rất cao, vượt xa ngưỡng trung bình của thế giới.

"Nếu một hộ gia đình không chi tiêu cho bất kỳ nhu cầu nào khác mà chỉ dành toàn bộ thu nhập để tích lũy thì trung bình cũng phải mất trên… 20 năm mới có thể mua được nhà", bà Hà nói.

Làm sao để người dân mua được chỗ ở?

Theo đại diện Bộ Xây dựng, bộ đang tổng hợp nhu cầu nhà ở tại các địa phương để xây dựng cơ chế giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê trong thời gian tới.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bà Dao Harrison, chuyên gia cao cấp về nhà ở của Ngân hàng Thế giới, cho rằng việc phải gánh các khoản vay kéo dài hàng chục năm để mua nhà là áp lực rất lớn đối với người lao động. Vì vậy các chính sách hỗ trợ nhà ở cần được thiết kế từ sớm, tốt nhất là ngay khi người lao động bắt đầu tham gia thị trường việc làm.

Lấy ví dụ từ Ấn Độ, bà Dao cho biết một thế hệ trước người Ấn cũng đối mặt với những khó khăn tương tự Việt Nam hiện nay.

Chính phủ Ấn Độ đã phát triển các tổ chức cho vay phi ngân hàng cùng hệ thống thẩm định tín dụng phù hợp, giúp người dân tiếp cận vốn nhanh hơn và trên quy mô lớn. Mỗi cá nhân có nhu cầu vay mua nhà ở được đánh giá "uy tín tín dụng".

Nhờ đó, các ngân hàng ngoài nhà nước có thể cung cấp các khoản vay dài hạn từ 10-15 năm mà vẫn kiểm soát được rủi ro.

Tương tự là Pakistan, quốc gia này cũng thành lập các công ty tái cấp vốn nhà ở; thay vì cán bộ nhà nước phải đi thẩm định, các công ty với sự năng động của mình đã giúp huy động hơn 680 triệu USD cho các khoản vay có giá trị dưới 10.000 USD.

Mô hình này cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc mở rộng khả năng tiếp cận tài chính nhà ở cho người thu nhập thấp.

Bà Elizabeth Satow, Phó giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Habitat for Humanity International, nhấn mạnh nhà ở không chỉ là một công trình vật chất mà là một hệ sinh thái cần được hỗ trợ bởi chính sách, thị trường, nguồn vốn đầu tư và hạ tầng đồng bộ.

Theo bà Satow, ngay cả khi người dân có khả năng tiết kiệm và tự đầu tư, những nỗ lực đó vẫn khó bền vững nếu việc tiếp cận đất đai, nguồn vốn hay vật liệu xây dựng còn nhiều rào cản.

Có 2 con ruột trở lên được hưởng chính sách nhà ở xã hội?

Có phải người có 2 con ruột trở lên thì được mua nhà ở xã hội không?