Trong thế giới hiện đại, nhiều người thường vội vã tìm đến điện thoại ngay khi cảm thấy chán nản dù chỉ 10 giây. Nhưng việc luôn luôn phải để ý đến điện thoại có thể làm giảm hiệu quả làm việc bởi vì bộ não không được lơ đãng. 

Khi chúng ta lướt mạng xã hội hay bận rộn với công việc, não bộ bị buộc phải tập trung vào các luồng thông tin liên tục. Điều này ngăn cản não chuyển sang trạng thái lơ đãng, khi tâm trí không tập trung vào việc trước mắt. Chính trong trạng thái này, não mới thực hiện được các công việc như động não cho các ý tưởng để giải quyết khó khăn trong công việc.

Lơ đãng không phải thói quen xấu

Nhiều người thường coi việc mất tập trung hay lơ đãng là một thói quen xấu hoặc dấu hiệu của sự lười biếng. Theo nhóm nghiên cứu của GS Zinong Zhang tại Viện Công nghệ Massachusetts, khoảng thời gian lơ đãng có thể giúp bộ não giảm tải các hiệu ứng gây căng thẳng. 

Bằng cách chụp quét bộ não khi người tham gia nghiên cứu trong trạng thái tập trung sau khoảng thời gian thiếu ngủ, các nhà nghiên cứu thấy rằng người tham gia trở nên lơ đãng nhiều hơn. Bên cạnh đó, khi họ lơ đãng, có một vùng nằm trong não bộ được gọi là locus coeruleus (đốm xanh), hoạt động như một hệ thống báo động, giúp họ tỉnh táo bằng cách giải phóng noradrenaline, một chất hóa học giúp não bộ tỉnh táo và mạch máu não co giãn. 

Khi người tham gia lơ đãng, hệ thống báo động đó sẽ tạm thời tắt. Khi đó, các mạch máu trong não sẽ giãn ra và mở rộng - và sự mở rộng đó sẽ đẩy dịch não (Cerebrospinal fluid) xung quanh ra ngoài, giống như bóp một quả bóng nước để nước tràn ra khỏi bóng.

Vai trò của dịch não tủy

Dịch não tủy về cơ bản là một chất lỏng trong suốt bao quanh và lấp đầy các khoảng trống bên trong não bộ. Hãy tưởng tượng nó giống như nước trong máy rửa bát. Trong khi não bộ hoạt động suốt cả ngày, nó tạo ra chất thải - giống như rác thải tại nhà hàng. 

Trong giấc ngủ sâu, các đợt dịch não tủy chảy qua não và rửa sạch chất thải đó, giống như chu trình xả của máy rửa bát. Nếu bạn không ngủ, chu trình xả đó sẽ không bao giờ chạy, và chất thải sẽ tích tụ lại. 

Vì vậy, não bộ trở nên "tuyệt vọng" và cố gắng thực hiện các chu trình xả nhanh trong khi bạn vẫn còn thức. Đó là những khoảnh khắc bạn mất tập trung - não bộ tạm thời hy sinh sự chú ý của bạn để đẩy một làn sóng chất lỏng làm sạch đi qua.

Năm cách giúp não bộ thư giãn hiệu quả

1. Tham gia các hoạt động đơn giản, lặp đi lặp lại như làm vườn hay đan len: Các hoạt động nhẹ nhàng, lặp đi lặp lại như làm vườn, đan len hay đi bộ có thể giúp giải phóng não bộ khỏi trạng thái quá tải thông tin. Cơ chế hoạt động là khi đôi tay bận rộn với công việc không đòi hỏi tập trung cao, não bộ có thêm không gian để xử lý thông tin sáng tạo.

2. Định hình lại sự nhàm chán và lơ đãng như một tín hiệu: Không nên vội vàng cầm điện thoại mỗi khi cảm thấy nhàm chán. Thay vào đó, nên nhìn nhận trạng thái lơ đãng như một phản ứng tự nhiên và lành mạnh của não bộ, giúp "cài đặt lại" khả năng tập trung.

3. Chọn những chủ đề có ý nghĩa khi thả lỏng tâm trí: Việc để tâm trí lang thang có chủ đích - chẳng hạn suy nghĩ về mục tiêu dài hạn hoặc hình dung kế hoạch tương lai - giúp kích hoạt các trung tâm lập kế hoạch trong não bộ, mang lại hiệu quả cao hơn so với việc lơ đãng hoàn toàn.

4. Tách biệt khỏi điện thoại: Một biện pháp đơn giản là hạn chế tiếp xúc với điện thoại trong những lúc nghỉ ngơi. Khi không có sẵn thiết bị điện tử, não bộ buộc phải tự tìm cách xử lý thời gian rảnh, từ đó kích hoạt các cơ chế phục hồi tự nhiên.

5. Nói với bản thân rằng lơ đãng không phải là lười biếng: Lơ đãng là giúp cài đặt lại não bộ để tạo không gian cho việc động não. Hãy tự nhắc nhở bản thân rằng nhìn chằm chằm vào khoảng không không phải là "lười biếng". Đây là một quá trình sinh lý quan trọng để loại bỏ và ngăn ngừa các vấn đề về não lâu dài. Sự thay đổi về mặt tinh thần này giúp giảm bớt cảm giác tội lỗi khi không làm gì cả.

Với những phát hiện mới từ MIT, việc để tâm trí "lang thang" không còn bị coi là thói quen xấu mà thực chất là một nhu cầu sinh lý của não bộ. Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên chủ động tạo những khoảng lặng trong ngày, thay vì liên tục lấp đầy mọi khoảnh khắc rảnh rỗi bằng cách dùng điện thoại.

Rèn luyện trí não với câu đố toán học

Bạn có thể tìm ra số còn thiếu trong vòng 20 giây không?