Minh bạch hóa BHXH mới giải bài toán lương hưu thấp

04/11/2017 09:19 GMT+7

TTO - Ông Giang Thanh Long, viện trưởng Viện Chính sách công và quản lý (ĐH Kinh tế quốc dân), đề nghị minh bạch hóa khoản đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) của từng người lao động.

Minh bạch hóa BHXH mới giải bài toán lương hưu thấp - Ảnh 1.

Người dân làm thủ tục tại Bảo hiểm xã hội TP.HCM - Ảnh: Hữu Khoa

Ông Long nói: Những ngày vừa qua dư luận bàn rất nhiều về lương hưu của cô giáo sau 37 năm công tác về hưu được nhận lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng. Ở vị trí người nghiên cứu nhiều về chính sách BHXH, tôi không ngạc nhiên về mức lương này vì nó dựa trên cơ sở mức đóng và tỉ lệ hưởng. 

Cô Lan có 22 năm 8 tháng đóng bảo hiểm, tỉ lệ hưởng là 69% lương bình quân là cao so với tỉ lệ hưởng lương hưu chung ở VN (mức hưởng chung khoảng 56% lương bình quân), và cũng cao hơn so với nhiều nước xung quanh chúng ta như Thái Lan, Indonesia vì tỉ lệ hưởng lương hưu chung của họ chỉ trên 30% lương bình quân.

Minh bạch hóa BHXH mới giải bài toán lương hưu thấp - Ảnh 2.

Phải tách bạch các quỹ

* Mức hưởng cao nhưng với mức lương như của cô giáo Lan thì rõ ràng người về hưu sẽ khó đạt mức sống tối thiểu. Cách làm của các nước xung quanh như thế nào mà tỉ lệ hưởng thấp như vậy nhưng người về hưu vẫn sống được, thưa ông?

- Hiện nay người lao động VN đóng quỹ hưu trí và tử tuất là 22% lương theo hợp đồng, tính cả bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp mới khoảng 26-27%, trong khi tỉ lệ đóng bảo hiểm hưu trí của Thái Lan và Indonesia chỉ khoảng 18%. 

Nhưng Quỹ BHXH của VN bao phủ 5 loại quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thai sản, bảo hiểm thất nghiệp và quỹ hưu trí tử tuất, tức là bao phủ tất cả những gì phát sinh liên quan đến người lao động.

Ở Thái Lan thì quỹ nào riêng quỹ đó, quỹ thất nghiệp riêng, thai sản riêng. Tại Thái Lan có hệ thống bao phủ cho tất cả những người từ 60 tuổi trở lên được nhận 800 baht/tháng, tương đương khoảng 20 USD, sau đó là lương hưu riêng của từng người được chi trả theo hướng đóng nhiều hưởng nhiều và ngược lại. Khoản 800 baht này lấy từ ngân sách nhà nước và các khoản đầu tư dôi dư của quỹ BHXH.

* VN chưa có khoản tài chính bao phủ cho người từ 60 tuổi trở lên như Thái Lan, với lương hưu như hiện nay thì đời sống người về hưu có khó khăn không, theo đánh giá của ông?

- Qua khảo sát của chúng tôi, hiện có khoảng 25% người cao tuổi có lương hưu, khoảng 30% nữa có trợ cấp xã hội và các khoản hỗ trợ khác, tính chung có 55% có lương hưu và các khoản trợ cấp. Số còn lại gần 1/2 người cao tuổi không có khoản hỗ trợ nào. 

Từ năm 2013 thì có chính sách hỗ trợ cho tất cả những người từ 80 tuổi trở lên mức 270.000 đồng/tháng, người từ 60-79 tuổi neo đơn, không có lương hưu và các khoản hỗ trợ cũng được nhận mức trợ cấp này. Theo tôi biết đã có trên 90% người từ 80 tuổi trở lên được nhận trợ cấp này, còn người từ 60-79 tuổi neo đơn cũng có khoảng 30% được nhận.

Đúng là lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng quá thấp, chưa đủ xăng xe chứ đừng nói ăn uống. Nhưng chính sách BHXH là đóng nhiều hưởng nhiều, đóng ít hưởng ít. Thời điểm này tôi nghĩ nếu tăng độ phủ BHXH, có thêm nhiều người tham gia bảo hiểm thì nguồn quỹ sẽ dồi dào hơn, tạo được nguồn quỹ cho sau này. 

Hiện nước ta có khoảng 58 triệu người lao động, nhưng số đóng BHXH chỉ khoảng 13,5 triệu, tức chưa đến 25% người lao động. Ngoài ra, quỹ BHXH phải đầu tư như thế nào cho hiệu quả, tăng được khả năng chi cho người về hưu về sau này.

Tạo niềm tin cho người đóng

* Những ngày vừa qua khi bàn về lương hưu, nhiều người băn khoăn họ cũng muốn lương hưu cao, nhưng lại lo quỹ BHXH bị sập thì nguồn tài chính họ đã đóng sẽ không đảm bảo. Theo ông, có xảy ra điều đó hay không?

- Luật BHXH 2014 đã có câu "Nhà nước đảm bảo quỹ BHXH", nhưng nếu bảo hiểm làm rõ được tiền của ai đóng bảo hiểm, mức hưởng ra sao khi người ta về hưu thì người ta sẽ đóng BHXH nhiều. 

Ngay tôi là người tham gia xây dựng và phản biện nhiều văn bản, khi đọc Luật BHXH cũng thấy nhiều cái làm mình rối tung đầu, như từ 1-1-2018 thực hiện gì, từ 1-1-2021 thực hiện gì..., trong khi lẽ ra luật này phải khiến người ta thấy dễ hiểu, dễ thực hiện.

Tôi được biết ngành bảo hiểm đang có dự định làm "tài khoản cá nhân" của người đóng BHXH, như họ đã đóng bao nhiêu, chủ sử dụng lao động đóng bao nhiêu... Nếu có những thông tin như số tiền họ đóng đã được đầu tư vào việc gì, dự kiến khi về hưu sẽ được hưởng ra sao... thì người ta sẽ yên tâm và sẽ tham gia ngay.

Đề nghị tạm ngưng điều chỉnh lương hưu đối với nữ

TTO - Ông Mai Đức Chính, phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động VN, cho rằng quy định điều chỉnh lương hưu với lao động nữ có hiệu lực từ ngày 1-1-2018 là bất bình đẳng, gây thiệt thòi cho lao động nữ nghỉ hưu từ sau ngày này.

LAN ANH thực hiện

Tin mới nhất

08:54 PM

Tổng thống Trump tuyên bố hủy thượng đỉnh Mỹ - Triều

TTO - Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ và lãnh đạo Triều Tiên được mong chờ suốt thời gian gần đây đã bị hủy, theo tuyên bố mới đây của ông Trump.

08:49 PM

Ngân hàng cảnh báo tin tặc ‘hack’ mail, đổi thông tin người nhận tiền

TTO - Cuối ngày 24-5, Vietcombank đã phát đi cảnh báo hiện tượng tin tặc xâm nhập trái phép email của khách hàng hoặc đối tác và thay đổi thông tin người hưởng nhằm lừa đảo lấy tiền của doanh nghiệp VN.

08:43 PM

Ngư dân Việt ở Indonesia ngóng chờ ngày về quê hương

TTO - Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia đã nỗ lực phối hợp với các cơ quan chức năng của Indonesia và đưa về nước gần hết số ngư dân bị giam tại đảo xa Tarempa.

08:36 PM

Khảo sát tìm nguyên nhân 1.500 tấn cá chết trên sông La Ngà

TTO - Cục Bảo vệ môi trường miền Nam đã đến hiện trường sông La Ngà (huyện Định Quán, Đồng Nai) khảo sát để tìm nguyên nhân khiến hơn 1.500 tấn cá chết chỉ trong một đêm.

08:30 PM

Vụ lật tàu hỏa: Tạm đình chỉ 2 nhân viên trực gác chắn

TTO - Chiều 24-5, hai nhân viên trực gác chắn khu gian ga Khoa Trường ở xã Trường Lâm, huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa) đã bị đình chỉ công tác để phục vụ điều tra vụ lật tàu hỏa.

08:19 PM

Xây 400 tòa nhà, Trung Quốc tính đưa thủy quân lục chiến tới đá Subi?

TTO - Số lượng công trình kiên cố trên đá Subi bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép nhiều hơn bất cứ hòn đảo hay thực thể nhân tạo nào ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

08:12 PM

Đài Loan lại ‘mất’ Burkina Faso vì ít tiền hơn Trung Quốc

TTO - Chính quyền Đài Bắc thông báo đã cắt quan hệ với Burkina Faso, sau khi quốc gia châu Phi này tuyên bố cắt quan hệ với Đài Loan.

08:07 PM

Phú Quốc hủy đấu giá 10 lô 'đất vàng' vì nghi khách hàng 'đè giá'

TTO - Công ty Cổ phần Bất động sản Kiên Giang đã tổ chức đấu giá 10 lô đất tọa lạc tại đường Trần Hưng Đạo, thị trấn Dương Đông. Tuy nhiên, phiên đấu giá các lô "đất vàng" đã không thành do nghi ngờ khách hàng bắt tay đè giá.

08:00 PM

Trương Hồ Phương Nga, Hoài Sa, Tiên Tiên… ai hot nhất ngày 24-5?

TTO - Hoài Sa không muốn dự thi Hoa hậu chuyển giới quốc tế, Tiên Tiên ra mắt MV mới, Trương Hồ Phương Nga khoe ảnh chụp cùng bạn thân…

07:53 PM

500 triệu đồng cho ý tưởng đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt

TTO - Tổ chức thẻ Visa đã chính thức khởi động cuộc thi Visa’s Everywhere Initiative - chương trình sáng kiến khắp nơi của Visa. Tổng giải thưởng 700 triệu đồng, trong đó giải cao nhất là 500 triệu đồng.

07:48 PM

'Hot boy đầu bếp' viết sách truyền cảm hứng sống thuận tự nhiên

TTO - Đầu bếp Châu Văn Long (sinh năm 1987, biệt danh 'hot boy đầu bếp' Long Châu) vừa cho ra mắt cuốn sách Thuận tự nhiên sau một thời gian bỏ Sài Gòn về Đắk Lắk làm nông, trồng cà phê, trồng đậu, rau sạch…

07:43 PM

12 thói quen của nàng khiến chàng phát điên

TTO - Dù có ý tốt là dọn dẹp đồ đạc cho chàng, nàng cũng không nên làm, vì đây là một trong những điều khiến chàng rất bực mình.