Như vậy, sau gần 2 tháng từ ngày Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết Thường trực Thành ủy có chủ trương miễn phí xe buýt cho người dân TP, nghị quyết của HĐND TP đã được ban hành cụ thể hóa chủ trương này.

Hàng triệu người dân sẽ được thụ hưởng thêm một chính sách an sinh thiết thực, đồng thời mở ra kỳ vọng về sự thay đổi trong thói quen đi lại...

Xe buýt giờ đã khác lắm

Ghi nhận của Tuổi Trẻ, nhiều tuyến xe buýt tại TP.HCM đã được đầu tư bài bản, từng bước chuyển đổi sang xe buýt điện với không gian sạch sẽ, vận hành êm ái và mát mẻ. Chất lượng phục vụ cũng được cải thiện khi đội ngũ lái xe và tiếp viên ngày càng thân thiện, nhiệt tình hỗ trợ hành khách.

Vừa bước lên tuyến xe buýt điện số 27, anh Kim Dời đã nhận được lời chào từ tiếp viên. Sau đó, anh đưa thẻ ATM quẹt lên thiết bị thanh toán không tiền mặt rồi nhanh chóng ổn định chỗ ngồi. Anh Dời cho biết thời gian gần đây đã quyết định từ bỏ xe máy để đi làm hằng ngày bằng xe buýt.

Theo anh, trạm dừng nằm ngay gần nơi ở và nơi làm việc, khoảng cách giữa các chuyến ngắn nên việc di chuyển rất thuận tiện.

"Tôi thấy đi xe buýt bây giờ tiện hơn nhiều. Trước đây phải chuẩn bị tiền mặt hoặc tiền lẻ để mua vé, còn nay nhiều tuyến đã áp dụng thanh toán không tiền mặt và vé điện tử, vừa nhanh vừa thuận tiện, đồng thời cũng phù hợp với xu hướng thanh toán không tiền mặt", anh Dời chia sẻ.

Không chỉ phương tiện được nâng cấp, hạ tầng phục vụ xe buýt cũng đang được đầu tư đồng bộ. Bến xe buýt Sài Gòn (phường Bến Thành) đã được cải tạo, chỉnh trang theo hướng hiện đại, thông minh. 

Tại đây, khu vực nhà chờ đã được chỉnh trang khang trang hơn với mái che, ghế ngồi rộng rãi và nhiều cây xanh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của hành khách. Hệ thống hàng rào, nhà vệ sinh công cộng tại bến xe cũng được chú trọng đầu tư, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và hình ảnh giao thông công cộng của TP.

Ngồi trong khu vực chờ vừa được xây dựng lại, bà Dương Thị Ngọc Hương cho biết việc đi xe buýt hiện nay "rất sướng". Theo bà, hệ thống bảng chỉ dẫn các tuyến được lắp đặt rõ ràng giúp người dân dễ theo dõi thông tin và tìm đúng tuyến xe cần đi.

Là người từng góp ý trên báo chí từ khi ý tưởng miễn phí xe buýt mới được TP đặt lên bàn thảo luận, chị Nguyễn Thị Ngọc Tú cho biết có cảm giác rất đặc biệt khi chính sách nay sắp đi vào thực tế. Điều đáng mừng không chỉ là một đề xuất sắp trở thành hiện thực, mà còn là việc những góp ý từ người dân, chuyên gia và báo chí đã được lắng nghe, tiếp thu để hình thành một chính sách vì lợi ích cộng đồng.

"Tôi luôn nghĩ rằng muốn thay đổi thói quen đi lại của người dân thì phải bắt đầu bằng việc tạo ra sức hút cho giao thông công cộng. Miễn phí vé xe buýt chính là một "cú hích" mạnh mẽ" - chị Tú nói.

Theo đó, miễn phí vé xe buýt sẽ giúp nhiều người sẵn sàng trải nghiệm xe buýt hơn. Chị Tú cho rằng nếu chất lượng dịch vụ tiếp tục được cải thiện đồng bộ về thời gian, kết nối và sự thuận tiện thì sẽ có thêm nhiều người lựa chọn xe buýt thay vì phương tiện cá nhân.

"Tất nhiên miễn phí chỉ là bước khởi đầu. Thành công của chính sách sẽ còn phụ thuộc vào việc duy trì chất lượng phục vụ, tăng cường kết nối với metro và các loại hình vận tải khác. Cảm ơn TP đã lắng nghe và biến những trăn trở của người dân thành hiện thực. Tôi kỳ vọng đây sẽ là khởi đầu của một thói quen mới, là nền tảng để TP.HCM tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng một đô thị xanh, văn minh và đáng sống, nơi người dân thực sự được hưởng lợi từ những chính sách vì cộng đồng", chị Tú chia sẻ thêm.

Hoàn thiện pháp lý, chỉnh trang hạ tầng

Sở Xây dựng TP.HCM đã xác định việc miễn phí vé xe buýt sẽ kịp thời hỗ trợ người dân sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt nhằm kéo giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường do khí thải phương tiện cá nhân.

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thuộc sở cũng đã khẩn trương hoàn thiện các nhóm công việc để việc miễn phí xe buýt diễn ra từ 1-7 được vận hành trơn tru, ổn định. Đồng thời giúp người dân thụ hưởng chính sách thuận tiện, thoải mái nhất.

Đầu tiên là hoàn thiện khung pháp lý. Trung tâm đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan hoàn thiện các điều kiện tổ chức thực hiện nghị quyết.

Việc rà soát hợp đồng, phụ lục hợp đồng, phương án đặt hàng, cung ứng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt theo từng nhóm tuyến; chuẩn bị phương án quản lý dữ liệu, giám sát, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán kinh phí theo quy định là điều cần thiết để thực hiện hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Trung tâm đã công bố công khai danh mục tuyến áp dụng, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ, tiếp nhận phản ánh và kịp thời xử lý các khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện. Việc quan trọng thứ hai được cơ quan chức năng nhận định cần phải thực hiện là tổ chức mạng lưới, nâng cao chất lượng phục vụ và chuyển đổi xanh phương tiện xe buýt. Muốn thu hút người dân sử dụng thì mạng lưới xe buýt phải phủ được ở hầu hết các địa bàn phường xã. Đây cũng là ý kiến nhiều chuyên gia đã góp ý với TP trong quá trình xây dựng đề án.

Hiện mạng lưới xe buýt tại TP.HCM có 180 tuyến đang hoạt động (158 tuyến nội tỉnh và 22 tuyến liên tỉnh), 134 tuyến sẽ áp dụng miễn phí.

Trong thời gian tới, TP sẽ rà soát điều chỉnh mạng lưới tuyến, nghiên cứu mở mới các tuyến phục vụ khu vực Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), kết nối sân bay Long Thành và một số tuyến hoạt động ban đêm. Đồng thời triển khai nghiên cứu mô hình vận tải theo nhu cầu, tăng cường kết nối giữa khu dân cư với metro, xe buýt, buýt sông, xe đạp công cộng và các phương thức giao thông công cộng khác.

Việc bảo trì, chỉnh trang và đầu tư hạ tầng phục vụ xe buýt cũng được triển khai trong những ngày qua. Hệ thống hạ tầng phục vụ xe buýt hiện có 37 bến bãi, 6.241 vị trí điểm dừng xe buýt, trong đó có 1.030 nhà chờ.

Trung tâm đã tổ chức rà soát toàn bộ hệ thống điểm dừng xe buýt, khôi phục vạch sơn tại 1.572 vị trí bị mờ hoặc chưa được hoàn trả sau thi công công trình. Đồng thời thu hồi trụ dừng, nhà chờ và xóa 78 vạch sơn tại các vị trí không còn khai thác, bảo đảm phù hợp phương án tổ chức giao thông hiện hành.

Hệ thống nhà vệ sinh công cộng tại bến xe cũng được chú trọng đầu tư, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và hình ảnh giao thông công cộng của TP.

Trong thời gian tới, 3 mẫu nhà chờ xe buýt mới và 5 mẫu trụ dừng xe buýt mới theo hướng hiện đại, tinh gọn, tăng khả năng nhận diện từ xa, phù hợp mỹ quan đô thị và điều kiện thực tế từng khu vực sẽ được lắp đặt để phục vụ người dân.

Thanh toán tiện lợi, tra cứu, theo dõi giờ xe qua ứng dụng

Giao thông công cộng hiện đại gắn liền với chuyển đổi số, thanh toán hiện đại tạo thuận tiện lớn cho người dân. Hiện nay, TP cũng đã phát triển ứng dụng MultiGo - ứng dụng giao thông công cộng chính thức của TP.HCM, được Sở Xây dựng triển khai trên nền tảng Android và iOS.

Ứng dụng MultiGo hỗ trợ hành khách tra cứu tuyến, tìm đường, theo dõi giờ xe đến trạm, nhận biết biển số xe buýt sắp đến, phản ánh sự cố, tiếp cận thông tin khuyến mãi và thực hiện thanh toán.

Ứng dụng đã tích hợp thông tin xe buýt, metro, buýt sông và xe đạp công cộng. Như vậy người dân sẽ không còn phải chịu cảnh đứng đợi trong thời tiết nắng, mưa mà có thể chủ động giờ giấc, lộ trình phù hợp với thời gian của mình. Đến nay, thông qua ứng dụng MultiGo đã thực hiện định danh cho hơn 17.500 sinh viên, tạo nền tảng triển khai các chương trình hỗ trợ, ưu đãi và quản lý hành khách trong thời gian tới.

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng cũng đã hình thành trung tâm điều hành trực tuyến để theo dõi, giám sát, nghiệm thu hoạt động xe buýt thông qua dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình, camera, thiết bị đọc thẻ vé điện tử và các hệ thống quản lý liên quan.

Hệ thống vé điện tử đã được triển khai trên 135 tuyến xe buýt nội tỉnh, với hơn 1.982/2.432 phương tiện được lắp đặt thiết bị đọc thẻ; đồng thời đã kết nối tại 14 ga thuộc tuyến metro số 1.

Hành khách có thể sử dụng thẻ ngân hàng, ví điện tử, Căn cước công dân, ứng dụng VNeID, mã QR và các phương thức phù hợp để thanh toán, xác thực khi sử dụng giao thông công cộng.

Tiến tới 100% xe buýt xanh

Điểm cộng lớn của giao thông công cộng TP thời gian qua là chuyển đổi hệ thống xe buýt chạy bằng năng lượng hóa thạch sang chạy khí và điện. Đây cũng là tiền đề của việc giảm khí thải, tiến tới TP không khói mà giao thông công cộng đóng vai trò tiên phong.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, TP đang thực hiện chuyển đổi phương tiện xe buýt sang sử dụng điện và năng lượng thân thiện môi trường theo lộ trình. Trong năm 2026, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng tiếp tục phối hợp các đơn vị vận tải đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi.

Lộ trình TP đang xây dựng đến ngày 1-1-2027, 100% xe buýt nội tỉnh sử dụng điện, năng lượng thân thiện môi trường. Giai đoạn 2027 - 2028 tiếp tục chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng thân thiện môi trường (CNG) sang phương tiện sử dụng điện. Đến ngày 1-1-2029, 100% xe buýt nội tỉnh và liên tỉnh là xe buýt điện.

Trong đó đặc khu Côn Đảo và các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ, Thạnh An sẽ là những vùng đi đầu. Hiện nay toàn hệ thống có 2.432 xe buýt, trong đó 1.649 xe sử dụng điện và nhiên liệu thân thiện môi trường, chiếm 67,8%, gồm 1.423 xe buýt điện và 226 xe buýt sử dụng khí CNG.

Được tích lũy "điểm xanh" cho người thường xuyên đi

Thạc sĩ Lê Văn Cường, chuyên gia giao thông đô thị, nhận định việc miễn phí vé xe buýt không chỉ là một giải pháp về giao thông mà còn là một chủ trương mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Theo ông, chính sách này không chỉ giúp người dân giảm chi phí đi lại mà còn tạo ra lợi ích cho toàn xã hội khi khuyến khích chuyển từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng, qua đó góp phần giảm ùn tắc, ô nhiễm môi trường và các chi phí xã hội. Vì vậy, khoản ngân sách đầu tư cho xe buýt cần được xem là khoản đầu tư cho sự phát triển bền vững của TP.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, theo chuyên gia, miễn phí vé chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng là phải xây dựng một hệ thống xe buýt đủ hấp dẫn để người dân lựa chọn.

Ông cho rằng cần có sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp vận tải và người dân. Trong đó, Nhà nước cần bảo đảm cơ chế tài chính ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Song song đó, TP có thể nghiên cứu các chính sách khuyến khích như chương trình tích lũy "điểm xanh" cho người thường xuyên đi xe buýt, tạo động lực thay đổi thói quen đi lại.

Số điểm này có thể quy đổi thành các khoản thanh toán dịch vụ công như tiền điện, phí thu gom rác hoặc những tiện ích khác trong hệ thống quản lý của Nhà nước. Cách làm này sẽ tạo thêm động lực để người dân lựa chọn giao thông công cộng một cách bền vững.

Bên cạnh đó, TP cần tiếp tục nâng cao chất lượng phương tiện, thái độ phục vụ, ứng dụng công nghệ trong quản lý và thanh toán, đồng thời mở rộng mạng lưới tuyến, tăng tần suất, kéo dài thời gian hoạt động ở những khu vực có nhu cầu cao để bảo đảm xe buýt thuận tiện, tin cậy và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Người dân mua vé tập xe buýt nay được miễn phí, đổi trả ra sao?

Từ 1-7, người dân TP.HCM sẽ được miễn phí xe buýt trên 134 tuyến, những người dân đã mua vé tập đi tháng, năm sẽ đổi trả vé bằng cách nào?