Lương ngàn đô vẫn khó tuyển dụng hướng dẫn viên tiếng Nga

-

Từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 9, Khánh Hòa đón hơn 750.000 lượt khách Nga, trong khi toàn tỉnh chỉ có khoảng 83 hướng dẫn viên tiếng Nga. Một số doanh nghiệp trả lương cứng gần 30 triệu đồng vẫn không tuyển đủ người.

Trên cả nước, tính đến ngày 15-6-2026, chỉ có 462 hướng dẫn viên tiếng Nga trong tổng số 45.787 hướng dẫn viên đang hoạt động.

Nhiều người cho rằng mức lương gần 30 triệu đồng đã cao, thiếu nhân lực chủ yếu do ít người học tiếng Nga. Tuy nhiên, vấn đề còn nằm ở cách thị trường định giá công sức của hướng dẫn viên.

30 triệu đồng cho hướng dẫn viên là cao hay thấp?

So với thu nhập bình quân của người lao động, gần 30 triệu đồng mỗi tháng là mức cao. Nhưng người giỏi tiếng Nga còn có thể lựa chọn những công việc khác. 

Hiện một số vị trí phiên dịch tiếng Nga trả 15-25 triệu đồng, phiên dịch tiếng Hàn có chứng chỉ TOPIK cấp 5-6 nhận 15-28 triệu đồng. Đây thường là công việc giờ hành chính, thu nhập ổn định quanh năm.

Trong khi đó, hướng dẫn viên quốc tế phải làm việc theo lịch trình của đoàn, thường bắt đầu từ sáng sớm và kết thúc muộn. 

Ngoài thuyết minh, họ còn chịu trách nhiệm về an toàn, xử lý các tình huống như khách ốm đau, thất lạc giấy tờ và những sự cố phát sinh.

Mùa cao điểm khách Nga kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10. Thu nhập tốt chủ yếu tập trung trong giai đoạn này, những tháng còn lại có thể thiếu việc. Vì vậy, mức lương gần 30 triệu đồng chưa chắc đủ hấp dẫn nếu so với áp lực và tính bấp bênh của nghề.

Vì sao doanh nghiệp khó trả cao hơn?

Theo quy luật cung cầu, nhân lực càng khan hiếm thì tiền lương càng phải tăng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp lữ hành Việt Nam đang chịu áp lực cạnh tranh về giá từ các đối tác nước ngoài.

Phần lớn doanh nghiệp đón khách quốc tế hoạt động theo mô hình nhận khách, cung cấp gói dịch vụ tại điểm đến (landtour), không bao gồm vé máy bay. Khi giá landtour bị ép xuống, doanh nghiệp phải tiết giảm chi phí, trong đó có nhân sự.

Một số đơn vị giữ lương cứng thấp, phần thu nhập còn lại phụ thuộc vào hoa hồng từ tour tham quan tự chọn hoặc điểm mua sắm. Cách trả công này khiến thu nhập hướng dẫn viên thiếu ổn định, đồng thời tạo áp lực bán hàng bên cạnh nhiệm vụ phục vụ khách.

Một nghiên cứu về nghề hướng dẫn viên tại Hong Kong và Macau đăng trên tạp chí Tourism Management từng đề cập tình trạng xung đột vai trò khi người hướng dẫn phải cân bằng giữa phục vụ du khách và áp lực doanh số. Đây cũng là nguy cơ đối với mô hình trả công phụ thuộc hoa hồng.

Khi công việc vất vả nhưng thu nhập không tương xứng, người giỏi ngoại ngữ có xu hướng chuyển sang những vị trí ổn định hơn. Doanh nghiệp tiếp tục thiếu hướng dẫn viên có thẻ, thậm chí phải bố trí người sử dụng tiếng Anh hoặc nhân lực không có thẻ hành nghề để hỗ trợ đoàn khách. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ và trải nghiệm của du khách.

Thiếu hướng dẫn viên tiếng Nga, vì vậy không chỉ là bài toán đào tạo ngoại ngữ, mà còn là vấn đề định giá lao động.

Cần thay đổi cách trả công và đào tạo

Tăng lương là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Nguồn cung hướng dẫn viên tiếng Nga, tiếng Hàn không thể tăng trong một sớm một chiều. Người học cần nhiều năm trau dồi ngoại ngữ, nghiệp vụ và kinh nghiệm thực tế.

Doanh nghiệp cần bảo đảm thu nhập ổn định quanh năm, có phụ cấp mùa cao điểm và bảo hiểm, thay vì để hoa hồng trở thành nguồn sống chính. Đồng thời, chi phí hướng dẫn viên cần được tính minh bạch vào giá landtour khi đàm phán với đối tác nước ngoài, tránh cạnh tranh bằng cách hạ thấp chi phí nhân công.

Về đào tạo, nhà trường, doanh nghiệp và hiệp hội có thể phối hợp cấp học bổng cho sinh viên học ngoại ngữ hiếm, kết hợp đào tạo nghiệp vụ hướng dẫn viên và cam kết việc làm sau tốt nghiệp. Định hướng này cũng phù hợp với Quyết định 2331 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về tăng cường liên kết đào tạo, đặt hàng nhân lực giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và địa phương.

Cơ quan quản lý cần công khai dữ liệu nhân lực theo từng ngôn ngữ, địa phương để có kế hoạch đào tạo sát nhu cầu. 

Trong ngắn hạn, có thể nghiên cứu cơ chế sử dụng trợ lý ngôn ngữ được đăng ký, hỗ trợ giao tiếp cùng hướng dẫn viên Việt Nam có thẻ. Hướng dẫn viên chịu trách nhiệm chuyên môn và pháp lý, trợ lý hỗ trợ ngôn ngữ trong phạm vi được phép. Đề xuất này có thể được xem xét trong quá trình sửa đổi Luật Du lịch, với các điều kiện và trách nhiệm được quy định rõ ràng.

Mục tiêu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030 đòi hỏi ngành du lịch có đội ngũ hướng dẫn viên đủ về số lượng, vững về chuyên môn. 

Câu chuyện lương 1.100 USD vì vậy không chỉ đặt ra câu hỏi vì sao doanh nghiệp trả cao mà vẫn thiếu người, mà còn cho thấy cần định giá đúng công sức của những người trực tiếp giới thiệu văn hóa, con người và hình ảnh Việt Nam với du khách quốc tế.