Như Tuổi Trẻ đưa tin, theo phản ánh của người dân, tại lăng miếu Núi Sam (An Giang), xuất hiện pho tượng Thoại Ngọc Hầu mới do doanh nghiệp dâng cúng. Đáng chú ý trên vai tượng có in tên, logo cùng chữ ký doanh nghiệp.

Nơi thờ tự vốn quen với sự vô danh, bỗng nhiên xuất hiện một dấu hiệu nhận diện rất hiện đại khiến dư luận vô cùng lo ngại. Nhiều người cảm thấy phiền lòng, cho rằng phản cảm, ảnh hưởng đến tín ngưỡng tâm linh.

Nếu chỉ xét đến tính đúng sai, vi phạm hay không vi phạm, chỉ cần các cơ quan chức năng nhanh chóng rà soát lại quy trình thực hiện, căn cứ cơ sở pháp luật liên quan đến bảo tồn di sản văn hóa và xử lý trách nhiệm (nếu có).

Nhưng sự việc còn đặt ra cho chúng ta một nỗi trăn trở khác. Phải chăng ngày nay ngay cả lòng thành cũng phải để lại thông tin cho người khác nhìn thấy?

Trong tâm niệm văn hóa của chúng ta, làm phước, làm công đức là một việc vừa cụ thể vừa mơ hồ.

Cụ thể ở chỗ góp một viên gạch, một mái ngói, hay một ngày công. Nhưng mơ hồ ở chỗ giá trị trừu tượng, cái tâm của người đóng góp.

Cái tâm ấy không cần phải ở vị trí trung tâm. Người xưa có sổ công đức, có bia ghi danh ở một góc riêng lặng lẽ, như một cách hài hòa, không xâm lấn không gian chung.

Ở chốn tôn nghiêm, cái tôi thường được dạy phải khiêm nhường lùi lại.

Lòng thành, theo nghĩa đẹp nhất, là điều càng kín đáo thì càng bền lâu. Mọi người đi lễ chẳng phải để chứng minh với ai, mà để tự đặt bản thân trước những chuẩn mực vô hình: điều thiện, điều ngay, điều đúng.

Nhưng một bộ phận xã hội hôm nay dường như vận hành bằng ngôn ngữ mới. Đó là ngôn ngữ thương hiệu, là lời khẳng định "tôi là ai" giữa triệu người giống nhau.

Trong thời đại mạng xã hội, mỗi cá nhân mang trong mình một bản năng xây dựng tên tuổi. Làm điều tốt thì đăng lên "check-in", giúp người thì chụp ảnh quay clip. Có người làm vậy vì muốn lan tỏa hành động đẹp và kêu gọi cộng đồng chung tay, cũng có người làm vậy vì sợ bị rơi vào quên lãng.

Lòng tốt vẫn là lòng tốt, nhưng lòng tốt bắt đầu sống chung với nhu cầu được công nhận.

Song đâu phải không gian nào cũng phù hợp với kiểu ngôn ngữ truyền thông ấy. Có những nơi, càng nhìn thấy rõ, càng mất giá trị. Tôn giáo, tín ngưỡng, di tích, đền miếu… là biểu tượng chung của xã hội. Ở đó người ta đến để tạm gác cái tôi, để thấy mình nhỏ bé trước những điều lớn lao.

Logo, chữ ký, tên doanh nghiệp, dù chỉ đặt ở vị trí khuất (phía bên dưới vai trái của tượng Thoại Ngọc Hầu) vẫn mang theo một thông điệp nhận diện ngầm. Có lẽ đó là lý do người dân phản ứng. Khách viếng và dư luận không chỉ khó chịu với những ký tự trên vai tượng. Họ lo sợ về viễn cảnh xa hơn.

Hôm nay là logo trên tượng thờ, ngày mai sẽ là gì? Khi ranh giới giữa công đức và quảng bá, giữa tưởng nhớ tiền nhân và đánh dấu thương hiệu trở nên lẫn lộn, người dân cảm thấy cái thiêng chung bị đụng chạm.

Suy cho cùng lòng thành khác với một hợp đồng đánh bóng hình ảnh. Nếu lòng thành đã phải chứng minh, đã phải đánh dấu, thì tự thân lòng thành đã hao hụt đi phần nào.

Chúng ta vẫn tin rằng xã hội cần doanh nghiệp làm điều tốt, cần những mạnh thường quân đóng góp, cần những gói tài trợ giúp di tích được trùng tu, di sản được bảo tồn. Chúng ta chẳng thể đòi hỏi mọi việc tốt đều phải ẩn danh như thời xưa.

Nhưng cũng có những nơi, sự khiêm nhường không phải là lựa chọn, mà là chuẩn mực phải gắng sức gìn giữ. Ở chốn thờ tự, cách ghi nhận tử tế nhất đôi khi là biết đứng lùi một bước. Ghi ở nơi nên ghi, để phần trung tâm thuộc về tiền nhân, về ký ức thờ phụng, về tất cả mọi người đến chiêm bái.

Lòng thành có cần được nhìn thấy? Câu hỏi không chỉ dành riêng cho sự việc ở lăng miếu Núi Sam với pho tượng mới, mà dành cho tất cả chúng ta - những người đang sống trong thời đại mọi thứ đều được đo bằng lượt xem, lượt tương tác, mức độ tiếp cận.

Nên chăng khi mọi thứ đều cần hiển thị, lòng thành trở thành một trong số ít điều cần được giữ lại sự kín đáo, để bảo toàn phẩm giá của việc thiện? Để mỗi người chúng ta có thể làm điều tử tế chỉ vì muốn tử tế, chứ không vì cần người khác nhìn thấy.

Đưa logo và chữ ký doanh nghiệp vào tượng Thoại Ngọc Hầu chẳng khác nào 'thương mại hóa tín ngưỡng'

Bài viết 'Vì sao thay tượng Thoại Ngọc Hầu mới có tên, logo và chữ ký doanh nghiệp cho tượng cũ tại đền thờ?' trên Tuổi Trẻ Online thu hút nhiều ý kiến của bạn đọc, trong đó không ít ý kiến bức xúc.