Lời nhắc chưa bao giờ cũ từ những 'siêu bão'

Tin nhắn cảnh báo thiên tai reo vang trên điện thoại, người dân tất bật chằng chống nhà cửa, đưa thuyền bè lên bờ, lo cất giữ thóc lúa. Với người dân miền biển, miền núi, đó là một vòng tuần hoàn ám ảnh: hết bão rồi lũ, hết lũ lại sạt lở.

bão - Ảnh 1.

Ông Võ Phúc Sính (74 tuổi, thôn Yên Điềm, Hà Tĩnh) nhặt từng thanh sắt còn sót lại giữa đống đổ nát khi bão số 5 càn quét - Ảnh: PHẠM TUẤN

Mỗi mùa mưa bão đi qua, ký ức về những mái tôn bay mất, những con đê vỡ tung, những con suối hóa thành lũ dữ... lại hiện về.

Người dân không chỉ đối mặt với mưa gió thường niên mà với những hiện tượng khí hậu bất thường, cường độ mạnh và tốc độ di chuyển khó lường. 

Nếu trước kia, miền Trung được coi là "rốn bão" thì nay cả miền Bắc cũng thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp, khiến tâm thế phòng chống thiên tai của xã hội luôn ở mức căng thẳng.

Mỗi trận bão là một phép thử khắc nghiệt cho khả năng chống chịu của người dân. Ở làng chài ven biển, một cơn gió mạnh cũng có thể thổi bay cả mái nhà tạm. 

Ở miền núi, chỉ vài ngày mưa lớn cũng đủ làm đất đá sạt xuống, cuốn theo nương rẫy, trâu bò và thậm chí cả mạng người. Đối với một hộ nghèo, mất một mùa lúa, một mái nhà có thể đồng nghĩa với tuột dốc nhiều năm trời.

Chính quyền đã quen thuộc với việc sơ tán dân, tổ chức cứu hộ. Hạ tầng phòng chống lũ lụt như hồ chứa, đê kè cũng liên tục được nâng cấp. 

Thậm chí ứng dụng công nghệ số - từ tin nhắn cảnh báo đến bản đồ thiên tai trực tuyến - đang giúp thông tin đến với người dân nhanh chóng hơn.

Tuy nhiên hệ thống dự báo dù cải thiện nhưng chưa thật sự bao phủ tới từng cộng đồng, nhiều người dân vùng sâu vùng xa vẫn không nhận được cảnh báo kịp thời. 

Thực tế nhà cửa nhiều nơi chưa tính đủ đến yếu tố hiểm họa thiên tai: nhà ven sông, vùng trũng, vùng dễ sạt lở. Những con đê yếu, hồ chứa xuống cấp hay hệ thống thoát nước đô thị dễ "bất lực" khi mưa lớn.

Cần phổ biến kiến thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai ngay từ trường học, từ thôn xóm. Cần có bản đồ nguy cơ thiên tai công khai để ai cũng biết nơi nào an toàn, nơi nào rủi ro. Diễn tập phòng chống thiên tai nên trở thành hoạt động thường niên, không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng cứu hộ.

Kiên cường hơn trước bão lũ

Cách ứng phó thiên tai cần chuyển từ bị động sang chủ động. Nhà ở phải kiên cố hơn, hạ tầng phải bền vững hơn, rừng phải được bảo vệ tốt hơn, con người phải được trang bị kỹ năng phòng tránh thiên tai tốt hơn...

Ở cấp chính quyền, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm và cơ sở hạ tầng phòng chống thiên tai là bắt buộc. Những con đê biển, hồ chứa, kè sông phải được kiểm tra, gia cố thường xuyên. Rừng phòng hộ phải được khôi phục. Ngoài ra công nghệ dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể được áp dụng để dự báo và quản lý thiên tai hiệu quả hơn.

Ở cấp quốc gia, ứng phó thiên tai phải được lồng ghép trong mọi chiến lược phát triển. Từ quy hoạch đô thị, xây dựng hạ tầng đến phát triển nông nghiệp, du lịch - tất cả phải có "kịch bản thiên tai" đi kèm. Thiên tai là một phần của tự nhiên, không thể loại bỏ hoàn toàn. Nhưng điều có thể làm được là giảm thiểu thiệt hại, nâng cao sức chống chịu.

Câu chuyện không chỉ nằm ở con số thiệt hại sau mỗi mùa bão mà là việc chúng ta có thể biến thử thách thành cơ hội để xây dựng một xã hội kiên cường hơn. Đó là trách nhiệm không chỉ của chính quyền mà của mỗi công dân.

Lời nhắc chưa bao giờ cũ từ những "siêu bão" - Ảnh 2.Xã ven biển có gần 5.000 nhà bị tốc mái vì bão Kajiki

Sau 3 ngày bão Kajiki (bão số 5) đổ bộ, người dân xã Cổ Đạm (Hà Tĩnh) vẫn tất bật dọn dẹp, sửa chữa nhà cửa bị ảnh hưởng để ổn định cuộc sống.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất