"Chó ăn đá, gà ăn sỏi" là cách bà Bùi Thị Sen (61 tuổi), một người dân làng Gò Cỏ, phường Phổ Thạnh, tỉnh Quảng Ngãi, nói về vùng đất nơi mình sinh ra và lớn lên, có thời người dân Gò Cỏ ngại nói về quê mình vì sợ bị chê nghèo, sợ bị mỉa: "Ở Gò Cỏ mà ra đây làm gì?".

Từng xấu hổ vì mình là người Gò Cỏ

Đất đai khắc nghiệt, thiếu nước ngọt, cuộc sống chủ yếu dựa vào biển và những gì có thể trồng trên vùng núi đá. Từ khoảng 200 hộ dân thuở sơ khai, ngôi làng cổ hiện còn khoảng 60 hộ, phần lớn là người già ở lại trông nhà, thanh niên lần lượt rời quê đi làm ăn xa.

"Trai gái ở lại làng cũng chỉ có thể lấy nhau vì ra ngoài người ta chê dân Gò Cỏ nghèo quá", bà Sen nhớ lại.

Gò Cỏ thực ra là vùng đất giàu giá trị văn hóa, nằm trong vùng lõi văn hóa Sa Huỳnh có lịch sử 3.000 năm tuổi. 

Nhiều dấu tích vẫn hiện diện trong đời sống làng như đường đá, giếng Chăm, tháp Chăm và hệ thống thủy lợi bằng đá được xây dựng công phu.

Nhưng những giá trị ấy từng chỉ là một phần quen nằm ngoài câu chuyện mưu sinh hằng ngày của người dân.

Phải đến năm 2019, khi Hợp tác xã Du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ được thành lập, người dân mới bắt đầu học cách làm một công việc mà trước đó ít ai nghĩ có thể tạo sinh kế: làm du lịch.

Người quen đi biển học cách đón khách. Người biết nấu ăn bắt đầu phục vụ những bữa cơm gia đình. Người am hiểu từng con đường, bờ đá, giếng cổ trong làng trở thành người kể chuyện.

Với bà Sen, đón khách không làm cuộc sống thường ngày thay đổi nhiều. Khách muốn tìm hiểu nghề biển, bà đưa ra bờ chờ thuyền về, để họ tận mắt xem công việc của những người bao đời bám biển. 

Về nhà, bà nấu những món gia đình vẫn ăn. "Khách đến đây thì mình cứ coi như con cháu trong nhà mà chăm sóc, đón tiếp thôi", bà Sen nói.

Lượng khách tăng nhanh có thời điểm khiến homestay nhà bà Sen kín phòng trước cả tháng, nhất là vào cao điểm hè. Những món dân dã như canh lưỡi long (một loại xương rồng mọc ở địa phương) cũng khiến du khách thích thú. "Thiệt y như giấc mơ vậy", bà Sen cười chia sẻ.

Từ mặc cảm đến tự hào

Từng ngại nói mình là người Gò Cỏ, giờ đây bà Sen lại có thể kể chuyện quê mình cho những vị khách thập phương tìm đến. Nhưng để có sự cởi mở ấy, theo bà Nguyễn Thị Vĩnh Kiều - Thành viên HĐQT Hợp tác xã điều phối làng Gò Cỏ, là cả một quá trình dài hơi thuyết phục ròng rã cả năm trời.

Những ngày đầu, khó khăn lớn nhất của Hợp tác xã không phải tìm khách mà là tìm cách để người dân Gò Cỏ nhìn những gì quá quen thuộc bằng con mắt của một du khách.

"Làm sao để họ tin bờ đá từng khiến họ thấy khắc nghiệt, căn nhà tranh vách đất nghèo nàn, nghề biển từng là kế sinh nhai nhọc nhằn… nay đều có thể trở thành câu chuyện để kể", bà Kiều chia sẻ.

Năm 2018, Hợp tác xã đưa người dân đến Cù Lao Chàm, Hội An và một số điểm du lịch cộng đồng để tận mắt xem và học cách bảo tồn cảnh quan, văn hóa và làm du lịch. Sau đó, các lớp học về du lịch cộng đồng, bảo tồn được tổ chức tại Gò Cỏ.

"Phải để người dân đi, nhìn thấy người ta làm thế nào thì mới hiểu du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng là gì. Từ đó mình mới có thể vận động bà con cùng làm", bà Kiều nói.

Đến nay, Hợp tác xã có 36 thành viên chính thức cùng nhiều hộ liên kết. Qua trực tiếp đón khách, người dân dần nhận ra những điều vốn quen thuộc với mình lại chính là giá trị khiến du khách thích thú.

Theo bà Kiều, nhiều sản phẩm du lịch ở Gò Cỏ không cần xây dựng mới bởi đã nằm sẵn trong đời sống cộng đồng. Những hoạt động như "đi biển chờ chồng", cùng nấu ăn, cùng ngồi trong căn nhà của người dân ngày mưa, trải nghiệm nhịp sống làng chài… lại là những điều được du khách yêu thích nhất.

Hợp tác xã khuyến khích bà con cùng làm, đón khách như những người bạn, người thân đi xa trở về. Người dân không phải dựng lên một cuộc sống khác để làm du lịch, mà chính đời sống thường ngày trở thành sản phẩm.

Biển vẫn ở đó, những căn nhà vẫn đơn sơ, bữa cơm vẫn giản dị. Chỉ khác là những gì từng khiến người Gò Cỏ mặc cảm nay lại khiến du khách, đặc biệt khách quốc tế tìm đến và trải nghiệm. Từ một làng quê người trẻ từng tìm đường rời đi, Gò Cỏ hôm nay có thêm lý do để họ trở về, ở lại và sống được bằng chính những giá trị của quê mình.

Nha Trang hút khách Hàn dịp Tết Trung thu

Nha Trang đứng thứ 2 trong danh sách điểm đến được du khách Hàn Quốc tìm kiếm nhiều nhất dịp Chuseok năm nay, sau Tokyo, trong lúc nhóm khách này có xu hướng ưu tiên những chuyến du lịch ngắn ngày, tiết kiệm.