Vừa qua Sở Quy hoạch - kiến trúc TP.HCM có đưa ra dự thảo để góp phần bảo vệ thẩm mỹ đô thị, có đề cập đến hai ý: thứ nhất là mỗi căn nhà không sơn quá ba màu, thứ hai là nên tránh sử dụng phong cách kiến trúc của Pháp. Hai vấn đề này tác động rất nhiều đến công trình kiến trúc dân dụng và công cộng.

Đây là việc làm vô cùng cần thiết. Tuy nhiên kiến trúc đẹp không phải do màu sắc. Bản thân một công trình kiến trúc đẹp trước hết có kiểu dáng, hình khối cân đối, có những khối mảng bắt sáng hợp lý, có phong cách không lai tạp, cách phối chất liệu bề mặt hợp lý, có cách phân bố xử lý không gian nội thất thông minh, hợp với yêu cầu công năng.

- Về số lượng màu sắc: Dự thảo chưa nêu rõ thế nào là màu, thế nào là sắc. Về học thuật thì màu và sắc không giống nhau. Có khi chỉ tô một màu nhiều sắc, cũng có khi căn nhà chỉ có ba sắc (bản thân mỗi sắc chưa đạt đến ý nghĩa của màu). Đó là cách ứng dụng “tông xuyệc tông”. Cũng có công trình sơn nhiều màu nhưng vẫn rất đẹp, bởi lẽ các màu đều hơi giống nhau. Cách này gọi là hòa hợp màu tương đồng. Có công trình kiến trúc chỉ có một màu kèm nhiều sắc độ mà vẫn trang nhã bởi họ ứng dụng giải pháp tương phản tối thiểu. Có những căn nhà chỉ có hai màu mà gây hiệu quả thị giác cực kỳ mạnh (đen và trắng, đen và đỏ, đen và xanh đọt chuối, đen và cam). Trường hợp nhiều màu cũng chưa hẳn là xấu nếu người áp dụng phong cách tối giản màu sắc.

Hiện nay các công trình kiến trúc và thẩm mỹ đường phố chúng ta phần nhiều là lộn xộn, mất thẩm mỹ do các biển quảng cáo gắn trên nó. Một công trình được lắp đặt quá nhiều bảng quảng cáo với kích cỡ, màu sắc không giống nhau, thậm chí bảng hiệu che lấp cả mặt tiền căn nhà, làm cho khách qua đường bị “nhức nhối”. Chưa kể đến hệ thống dây điện giăng mắc chằng chịt. Rồi các bảng biểu giao thông rối loạn về màu sắc, khoảng cách cắm cũng chưa hợp lý. Nếu chúng ta xây dựng một công trình văn hóa cực kỳ đẹp mà bố trí trong không gian không thích hợp về kích thước, đặc biệt là phong cách kiến trúc xung quanh hỗn tạp thì liệu có phát huy được tư duy nghệ thuật cảnh quan?

- Về quy định phong cách kiến trúc: Bản thân phong cách không hề xấu. Vấn đề là ứng dụng thật thích hợp vào loại công trình kiến trúc nào (nhà phố, dinh thự, khu thương mại, khu vui chơi, khu tưởng niệm...). Điều tối quan trọng là thích hợp với công trình kiến trúc và trật tự chuẩn mà nó quy định khi sử dụng. Thảm họa về hình thức của kiến trúc là lai căng về phong cách, mất cân đối về tương quan tỉ lệ.

Tóm lại, hai vấn đề mà Sở Quy hoạch-kiến trúc đề ra là đúng nhưng cần cân nhắc để có những lý giải cặn kẽ, đặc biệt là phải giải thích rõ cho công chúng được biết.