Chia sẻ cùng Tuổi Trẻ quanh câu chuyện này, ThS Thanh Bình nói: "Nếu người lớn không đồng hành đủ sâu, trẻ sẽ lớn lên trong một thế giới nhiều kết nối nhưng thiếu khả năng tự bảo vệ nội tâm".

Tiếp tay cho mạng xã hội "nuôi lớn" trẻ

* Theo bà, vì sao câu chuyện trẻ em dùng mạng xã hội trở thành vấn đề đáng báo động?

- Mạng xã hội đang len sâu vào quá trình hình thành nhân cách của trẻ, mà nhiều người chưa nhận thức hết mức độ ảnh hưởng ấy. Ngày trước trẻ lớn lên chủ yếu từ gia đình, nhà trường và cộng đồng xung quanh thì bây giờ phần lớn cảm xúc, suy nghĩ, hệ giá trị của trẻ được hình thành từ điện thoại.

Có học sinh tiểu học đã tiếp xúc liên tục với video ngắn, xu hướng độc hại, ngôn ngữ bạo lực, nội dung khoe thân, câu view hay những chuẩn mực lệch lạc về thành công và ngoại hình. Thuật toán chỉ quan tâm điều gì khiến trẻ xem lâu hơn.

Tôi gặp nhiều sinh viên có dấu hiệu tổn thương tâm lý từ rất sớm, nhưng chính các bạn cũng không nhận ra. Các bạn lớn lên trong cảm giác phải được chú ý, được công nhận, được "thả tim". Mà khi không đạt điều đó sẽ dễ rơi vào cô đơn, tự ti, thậm chí khủng hoảng giá trị bản thân.

* Không ít phụ huynh nghĩ chỉ cần quản lý thời gian sử dụng điện thoại của con là đủ...

- Không đâu, thời lượng chỉ là phần nổi, vấn đề là trẻ đang tiếp xúc với điều gì và trong trạng thái tâm lý nào. Có trẻ dùng điện thoại ít nhưng nội dung tiếp nhận rất độc hại, song có trẻ dùng Internet để học tập, sáng tạo và kết nối tích cực. Do đó không chỉ là "bao nhiêu giờ", mà là chất lượng của trải nghiệm số.

Nhiều gia đình đang hiểu sai khái niệm "an toàn" rằng chỉ cần con ở trong nhà, không đi chơi khuya, không giao du phức tạp là yên tâm. Thực tế một đứa trẻ có thể ngồi ngay trong phòng mình mà tiếp xúc với đủ loại áp lực tâm lý, ngôn ngữ kích động, hình ảnh lệch chuẩn hay các mối quan hệ nguy hiểm trên mạng.

Tôi thấy điều khó nhất không phải cấm con dùng mạng xã hội, mà là giúp con có đủ nội lực để không bị mạng xã hội dẫn dắt.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Bình

Điều đáng nói là mạng xã hội không chỉ chiếm thời gian mà còn âm thầm "nuôi dưỡng" cách nghĩ và cách cảm của trẻ mỗi ngày.

Gia đình không thể vắng mặt trong tuổi thơ số

* Bà nhìn thấy những thay đổi nào đáng lo nhất ở thế hệ lớn lên cùng mạng xã hội?

- Lo nhất là khả năng chịu đựng cảm xúc của nhiều bạn trẻ đang yếu đi rõ rệt. Các bạn quen với lướt nhanh, xem nhanh, phản ứng nhanh, thích gì có ngay, nhưng cuộc sống thật không vận hành như vậy.

Chỉ một lời chê trên mạng cũng có thể khiến bị suy sụp. Có em ám ảnh ngoại hình vì liên tục nhìn thấy hình ảnh "hoàn hảo" trên mạng, có em mất khả năng trò chuyện trực tiếp với cha mẹ nhưng lại rất sôi nổi trên không gian ảo.

Có sinh viên nói với tôi thấy cô đơn dù có hàng ngàn người theo dõi. Điều đó cho thấy mạng xã hội có thể tạo ra cảm giác kết nối, nhưng không thay thế được sự gắn bó thật sự giữa con người với nhau.

Và trẻ ngày càng khó tập trung sâu khi quen tiếp nhận thông tin ngắn, nhanh nên thiếu kiên nhẫn với việc đọc, suy nghĩ dài hoặc đối thoại nghiêm túc. Điều đó rất ảnh hưởng đến năng lực học tập, tư duy và cả khả năng sống chậm lại để hiểu chính mình.

* Cha mẹ hiện đang thiếu gì trong việc đồng hành với con trên môi trường số?

- Với tôi, cha mẹ đang thiếu sự hiện diện thật sự. Phụ huynh đưa điện thoại để con ngồi yên, ăn ngoan hoặc đỡ quấy khóc mà về lâu dài sẽ hình thành sự lệ thuộc cảm xúc vào màn hình.

Có một thực tế là không ít người lớn yêu cầu con hạn chế điện thoại, nhưng chính họ lại liên tục cầm điện thoại. Trong khi trẻ học bằng quan sát nhiều hơn lời dạy.

Trẻ không cần một gia đình hoàn hảo, nhưng cần cha mẹ đủ gần gũi để lắng nghe, trò chuyện và giúp con hiểu cảm xúc của mình. Nếu trong đời sống thật trẻ thiếu kết nối, thiếu sự thấu hiểu sẽ rất dễ tìm kiếm sự bù đắp trên mạng xã hội.

Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Phát triển phiên bản dành cho trẻ em

TS Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội Lâm Đồng) cho rằng rất cần nghiên cứu hạn chế mạng xã hội đại trà với trẻ em dưới 16 tuổi tại Việt Nam.