Ngày 2-4, tại bãi rác Hòa Phú, nhiều đống rác chất cao, trong đó có lượng lớn nhựa, ni lông phơi lộ thiên. Một số vị trí vẫn âm ỉ cháy, khói trắng bốc lên kèm mùi khét lan rộng ra khu dân cư và khu vực sản xuất lân cận.

Ruộng bỏ hoang, vườn cây bị ảnh hưởng vì bãi rác

Tại khu chứa nước rỉ rác, nhiều dòng nước màu đen tràn ra ngoài thay vì được dẫn về hồ xử lý, bốc mùi nồng, chảy xuống khu vực ruộng và rẫy của người dân.

Bà C.T.T.T. (44 tuổi, thôn 11) cho biết gia đình có 1 sào ruộng lúa nằm gần cống xả chính. Theo bà, mỗi mùa mưa, nước rỉ rác lại tràn vào khiến diện tích này không thể tiếp tục canh tác.

Không chỉ ruộng lúa, hơn 6 sào rẫy liền kề của gia đình bà T. cũng bị ảnh hưởng. Nhiều cây điều gần chục năm tuổi bị khô héo, không còn khả năng cho trái, buộc gia đình phải chặt bỏ.

Nhiều hộ dân cho biết phải sống chung với mùi hôi kéo dài. Khi làm việc ngoài rẫy, dù đeo nhiều lớp khẩu trang vẫn cảm thấy ngột ngạt, khó thở.

Bà N.T.H. (trú thôn 2, xã Hòa Phú) cho hay bãi rác cháy âm ỉ từ đầu tháng 3-2026 đến nay chưa dứt, khói và mùi khét xuất hiện cả ngày lẫn đêm. "Ban đêm tôi phải đóng kín cửa vì mùi hôi quá nặng, dù trời đang rất nóng", bà H. nói.

Theo người dân, tình trạng cháy rác và nước rỉ rác tràn ra môi trường diễn ra nhiều năm nay, có thời điểm nước thải chảy vào hồ khiến cá chết hàng loạt. Nhiều đơn kiến nghị đã được gửi đến cơ quan chức năng từ năm 2020, nhưng đến nay tình trạng chưa được xử lý dứt điểm.

Địa phương nói sẽ kiểm tra, xử lý

Khu xử lý chất thải rắn Hòa Phú là nơi tiếp nhận rác sinh hoạt chính của TP Buôn Ma Thuột (cũ), do Công ty cổ phần Đô thị và Môi trường Đắk Lắk quản lý, vận hành.

Dự án có diện tích khoảng 52ha, tổng vốn gần 145 tỉ đồng từ nguồn vay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), đưa vào hoạt động từ đầu năm 2020.

Theo ghi nhận, một số hạng mục của dự án chưa đồng bộ, đặc biệt là hệ thống xử lý nước rỉ rác. Hiện khu xử lý có 3 hồ chứa với tổng dung tích khoảng 17.000m³, nhưng thường xuyên trong tình trạng quá tải, tiềm ẩn nguy cơ tràn ra môi trường.

Cơ quan chức năng xin bổ sung nhà máy xử lý nước rỉ rác công suất khoảng 450m³/ngày nhằm giảm áp lực ô nhiễm. Tuy nhiên theo phản ánh của người dân, tình trạng vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Thế Hậu - Chủ tịch UBND xã Hòa Phú - cho biết địa phương đã nắm được phản ánh của người dân từ nhiều năm nay.

Theo ông Hậu, trong năm 2025, sau khi tiếp nhận ý kiến của người dân, UBND xã đã phối hợp kiểm tra thực tế, lập báo cáo gửi cấp trên và yêu cầu đơn vị vận hành có biện pháp khắc phục.

Cuối năm 2025, địa phương cũng đã báo cáo tình trạng quá tải tại bãi rác. Hiện khối lượng rác tiếp nhận khoảng 410 tấn/ngày, vượt xa công suất thiết kế 250 tấn/ngày.

Tính từ đầu năm 2020 đến hết tháng 8-2025, tổng lượng rác tiếp nhận đạt gần 628.000 tấn, tương đương khoảng 98% công suất thiết kế. Hai ô chôn lấp hiện đã gần đạt cao trình, nguy cơ phải đóng bãi trong khi chưa có ô mới.

Đáng chú ý, theo ông Hậu, hệ thống xử lý nước rỉ rác hiện chưa vận hành, nước thải chủ yếu được lưu chứa tạm tại 3 hồ chứa đã gần đầy. Vào mùa mưa, lượng nước rỉ rác tiếp tục phát sinh, làm gia tăng nguy cơ tràn ra môi trường. 

"Xã sẽ tiếp tục kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm sẽ xử lý theo quy định, đồng thời kiến nghị cấp trên sớm có giải pháp xử lý triệt để hơn", ông Hậu nói.

Trong khi đó, ông Lê Đình Trung - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Đô thị và Môi trường Đắk Lắk - thừa nhận có xảy ra tình trạng nước rỉ rác tràn ra môi trường và một số điểm rác bị cháy, khói phát tán. Tuy nhiên ông cho rằng "không đáng kể".

Ông Trung cho biết khu vực người dân sinh sống xung quanh chủ yếu là đất nương rẫy, việc ở của một số hộ là không đúng quy định. Theo ông, một số trường hợp ghi hình nước ô nhiễm, khói để gây áp lực cho đơn vị (!?).

Đại diện công ty khẳng định không có việc chủ động đốt rác, các vụ cháy nếu xảy ra là sự cố ngoài ý muốn. "Việc rác cháy hay nước rỉ rác tràn ra môi trường là tai nạn, công ty không mong muốn", ông Trung nói.

Cũng theo ông Trung, từ năm 2023 đến nay, bãi rác Hòa Phú đã rơi vào tình trạng quá tải. Công ty đã nhiều lần đề xuất phương án nâng cấp, mở rộng nhưng chưa được phê duyệt. "Đây là khó khăn chung, chúng tôi cũng mong người dân chia sẻ", ông Trung nói.

Bãi rác, khu tái chế nhựa bủa vây nhà dân

Hai năm nay, người dân quanh Khu công nghiệp Hòa Phú (TP Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) ngột ngạt vì bãi rác, khu tái chế nhựa bủa vây.