Theo thông tin Tuổi Trẻ mới phản ánh, Thuế cơ sở 4 tỉnh Khánh Hòa vừa kiến nghị Thuế tỉnh Khánh Hòa rà soát, xem xét thu hồi 118 thông báo thu bổ sung tiền thuế liên quan đến hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân người dân, với tổng số tiền nộp bổ sung gần 11 tỉ đồng.

Từ một bản án hành chính đến 118 trường hợp tương tự

Trước đó 1 vụ án hành chính tại Khánh Hòa liên quan đến ông Lê Văn H. đã tạo ra một căn cứ pháp lý đáng chú ý. Trong vụ án này, cơ quan thuế đã ban hành thông báo yêu cầu người dân nộp bổ sung tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ trên cơ sở Công văn số 12721/UBND-XDNĐ ngày 11-11-2024 của UBND tỉnh Khánh Hòa. Tòa án nhân dân khu vực 3 - Khánh Hòa sau đó đã tuyên hủy hai thông báo thu bổ sung của ngành thuế.

Điểm mấu chốt trong nhận định của tòa là: Công văn 12721 của UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ là văn bản chỉ đạo, điều hành hành chính, không phải văn bản quy phạm pháp luật nhưng lại được sử dụng làm căn cứ để áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất, từ đó làm tăng nghĩa vụ tài chính của người dân.

Luật Đất đai năm 2024 đã quy định khá cụ thể về thời điểm tính tiền sử dụng đất, bảng giá đất và các quy định chuyển tiếp.

Điểm a khoản 3 Điều 155 quy định thời điểm tính tiền sử dụng đất là thời điểm Nhà nước ban hành quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Điều 159 quy định bảng giá đất được sử dụng để tính tiền sử dụng đất trong trường hợp hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng đất.

Đặc biệt, khoản 1 Điều 257 quy định bảng giá đất được ban hành theo Luật Đất đai năm 2013 tiếp tục được áp dụng đến hết ngày 31-12-2025 trong thời kỳ chuyển tiếp.

Luật Đất đai năm 2024 không còn cơ chế áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất đối với trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân như trước đây.

Thế nhưng theo thông tin Tuổi Trẻ dẫn từ báo cáo của Thuế cơ sở 4, quyết định của tỉnh Khánh Hòa về hệ số điều chỉnh giá đất đã hết hiệu lực từ ngày 1-8-2024, mà công văn 12721 ngày 11-11-2024 của tỉnh vẫn yêu cầu tiếp tục áp dụng bảng giá đất cũ nhân với hệ số điều chỉnh để xác định nghĩa vụ tài chính đối với các hồ sơ tồn đọng. Đây chính là "nút thắt" pháp lý của toàn bộ vụ việc.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là thời điểm nộp hồ sơ. 118 trường hợp đều đã nộp hồ sơ trước ngày Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, nhưng quyết định cho phép chuyển mục đích được ban hành sau ngày 1-8-2024.

Trong trường hợp sự chậm trễ xuất phát từ quá trình giải quyết của cơ quan nhà nước, sẽ là thiếu công bằng nếu người dân phải chịu thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng chỉ vì hồ sơ của mình được giải quyết muộn.

Người dân không quyết định thời điểm cơ quan nhà nước ký quyết định. Họ cũng không quyết định bảng giá đất, hệ số điều chỉnh hay phương pháp tính nghĩa vụ tài chính. Vì vậy khi xác định nghĩa vụ tài chính, cơ quan nhà nước phải tuân thủ đúng luật và phải xem xét đầy đủ các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Sai thì phải sửa, không để người dân đi kiện

Điểm đáng ghi nhận trong vụ việc này là Thuế cơ sở 4 đã chủ động rà soát và báo cáo kiến nghị Thuế tỉnh Khánh Hòa xem xét việc hủy 118 thông báo thu bổ sung, nhằm tránh tiếp tục phát sinh khiếu nại, khởi kiện.

Đây là một động thái cần được nhìn nhận tích cực. Bởi một nền hành chính hiện đại không chỉ được đo bằng khả năng "thu đúng, thu đủ", mà còn phải được đo bằng khả năng tự kiểm tra, phát hiện và khắc phục sai sót của chính mình. 

Nếu cơ quan nhà nước đã nhận thấy căn cứ pháp lý của một loạt thông báo có vấn đề thì không nên buộc từng người dân phải bỏ thời gian, tiền bạc và công sức để khởi kiện ra tòa án nhằm bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Vụ việc 118 thông báo thu bổ sung tiền sử dụng đất tại Khánh Hòa cần được nhìn rộng hơn một khiếu kiện hành chính. Nó đặt ra yêu cầu về kỷ luật trong hoạt động hành chính: Mọi quyết định làm phát sinh nghĩa vụ của người dân phải có căn cứ pháp luật; văn bản hướng dẫn không thể vượt qua luật. 

Khi pháp luật thay đổi, cơ quan hành chính phải đặc biệt tôn trọng các quy định chuyển tiếp để bảo đảm sự ổn định và khả năng tiên liệu của người dân.

Quan trọng hơn, khi phát hiện sai, cơ quan hành chính cần có cơ chế tự sửa sai. Giá trị của Nhà nước pháp quyền nằm ở chỗ khi có sai sót, cơ quan công quyền biết nhận diện, chủ động khắc phục và khôi phục kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Dân đóng thuế nhiều năm vẫn bị báo nợ, nhiều tổ trưởng dân phố ở Đà Nẵng đòi làm rõ

Cuộc họp triển khai thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp tại một phường ở TP Đà Nẵng chiều 2-6 trở thành cuộc đối đáp giữa các tổ trưởng và cơ quan thuế. Các tổ trưởng cho biết nhiều người nộp thuế nhiều năm nhưng nay vẫn báo nợ.