Vụ một nhạc sĩ cãi vã, văng tục với tài xế xe công nghệ sau khi uống rượu bia mới đây, làm nhiều người nhớ đến vụ hành khách xe công nghệ đã đập xe khi tài xế nhắc không được hút thuốc ở Đà Nẵng.

Khi được tài xế nhắc không hút thuốc trên xe ô tô, người khách đã chửi thề, dùng nón bảo hiểm mang theo đập màn hình điện tử trên xe, gương chiếu hậu... và còn dùng điếu thuốc đang cháy chọc thủng ghế xe.

Có những vấn đề pháp lý được đặt ra ở hai vụ việc nêu trên.

Khi nào tài xế có quyền từ chối chở khách?

Khi khách hàng đặt xe qua ứng dụng và tài xế nhận cuốc xe thì giữa hai bên đã giao kết hợp đồng vận chuyển hành khách.

Theo Bộ luật Dân sự hiện hành, bên vận chuyển thực hiện việc chuyên chở hành khách, hành lý đến địa điểm đã định theo thỏa thuận, hành khách phải thanh toán cước phí vận chuyển. Nghĩa vụ của bên này chính là quyền của bên kia.

Tài xế (bên vận chuyển) có quyền từ chối chở khách trong một số trường hợp như: khách không chấp hành quy định, làm mất trật tự công cộng, cản trở công việc của tài xế, đe dọa đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác hoặc có hành vi khác không bảo đảm an toàn trong hành trình...

Trong trường hợp này, tài xế sẽ không trả lại cước phí, khách đi xe còn chịu phạt vi phạm nếu điều lệ vận chuyển có quy định.

Như vậy, nếu như khách hàng có lời nói, hành vi không tôn trọng tài xế, không chấp hành quy định về bảo đảm an toàn giao thông thì tài xế có quyền mời khách xuống xe và yêu cầu khách hàng trả phí vận chuyển (nếu có).

Về phía hành khách có quyền yêu cầu đi đúng xe, đúng lộ trình mình đã đặt với cước phí vận chuyển đã thỏa thuận. Nếu tài xế chở đúng thời gian, địa điểm đã thỏa thuận làm phát sinh chi phí hoặc gây thiệt hại thì khách có quyền yêu cầu bồi thường chi phí phát sinh hoặc những thiệt hại khác (nếu có).

Bên cạnh quyền, hành khách cũng có trách nhiệm tôn trọng, chấp hành quy định của bên vận chuyển và quy định khác về bảo đảm an toàn giao thông… Nếu khách vi phạm điều kiện, điều lệ vận chuyển gây thiệt hại cho tài xế hoặc người thứ ba thì phải bồi thường.

Phía hành khách cũng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng vận chuyển (từ chối, không đi xe) nếu tài xế vi phạm một số thỏa thuận theo quy định của ứng dụng đặt xe.

Mức phạt ra sao?

Theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 282 năm 2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự..., hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác… thì bị phạt từ 3-4 triệu đồng.

Nạn nhân còn có thể buộc người vi phạm xin lỗi công khai tại nhà riêng, nơi làm việc, địa điểm khác hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng.

Cũng theo nghị định trên, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt tiền từ 3-5 triệu đồng (điểm a khoản 2 Điều 18).

Người vi phạm còn bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của tài sản, trừ trường hợp tài sản không thể khôi phục được tình trạng ban đầu. Ngoài ra người làm hư hỏng tài sản phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự.

Như vậy nếu tài xế bị khách hàng xúc phạm hoặc đập phá xe thì có thể gửi đơn (kèm theo video ghi lại sự việc) đến chủ tịch UBND hoặc trưởng công an cấp xã… đề nghị xem xét xử phạt hành khách.

Trường hợp nào đưa hình ảnh cá nhân không cần người trong cuộc đồng ý?

Pháp luật quy định quyền cá nhân đối với hình ảnh sẽ bị hạn chế trong một số trường hợp, nên chuyện đưa video về một người 'làm xấu' nơi công cộng không bị xem là vi phạm hình ảnh cá nhân.