Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí y khoa uy tín The BMJ vừa tiết lộ thêm một lợi ích rõ rệt từ lối sống ít đường, thậm chí ngay từ khi sơ sinh. 1.000 ngày đầu đời, là khoảng thời gian tính từ khi thụ thai đến khi trẻ tròn 2 tuổi, từ lâu được giới y học xem là giai đoạn có thể định hình sức khỏe suốt đời.

Ít đường còn nhỏ, giảm 31% nguy cơ đột quỵ khi trưởng thành

Nghiên cứu do Jiazhen Zheng, nghiên cứu sinh tiến sĩ thuộc Trường Khoa học Sự sống và Kỹ thuật Y sinh, Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, thực hiện cùng các cộng sự. Đồng tác giả là giáo sư nổi tiếng về tim mạch Gregory Y.H. Lip tại Đại học Liverpool (Anh) và là giám đốc Trung tâm Khoa học Tim mạch Liverpool.

Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 63.000 người trong cơ sở dữ liệu quốc gia Anh UK Biobank, hiện có tuổi trung bình 55 và chưa từng mắc bệnh tim mạch trước đó.

Điểm đặc biệt của nghiên cứu nằm ở cách thiết kế. Các nhà khoa học tận dụng một sự kiện lịch sử là việc chấm dứt chính sách phân phối đường theo tem phiếu tại Anh vào tháng 9-1953.

Trong giai đoạn còn áp dụng chính sách này, lượng đường được phân bổ cho toàn dân bao gồm cả phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ bị giới hạn dưới 40 gram mỗi ngày. Trẻ dưới 2 tuổi không được bổ sung đường vào khẩu phần. 

Sau khi chính sách kết thúc, mức tiêu thụ đường trong dân cư tăng rõ rệt.

Sự thay đổi này tạo ra một 'thí nghiệm tự nhiên' là so sánh những người sinh ra trong thời kỳ còn hạn chế đường với những người sinh sau khi chính sách bị bãi bỏ.

Nhóm nghiên cứu chọn 63.433 người sinh từ tháng 10-1951 đến tháng 3-1956. Trong đó, hơn 40.000 người từng tiếp xúc với giai đoạn hạn chế đường từ khi còn trong bụng mẹ và trong 1-2 năm đầu đời.

Theo phân tích công bố, nhóm này có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn 20% so với nhóm không trải qua giai đoạn hạn chế. Nguy cơ nhồi máu cơ tim giảm 25%, suy tim giảm 26%, rung nhĩ giảm 24%, đột quỵ giảm 31% và tử vong do tim mạch giảm 27%.

Ngoài ra các biến cố tim mạch ở nhóm này còn xuất hiện muộn hơn, trung bình chậm hơn tới 2,5 năm.

Các tác giả nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát dựa trên dữ liệu lịch sử. Kết quả cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa việc hạn chế đường sớm và sức khỏe tim mạch về sau dù chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả tuyệt đối.

Trẻ sơ sinh hấp thụ đường thế nào?

Một thắc mắc dễ gặp là trẻ dưới 2 tuổi vốn chưa ăn kẹo bánh nhiều, vậy "đường" đến từ đâu?

Theo các chuyên gia, ngay từ trong thai kỳ, thai nhi đã chịu ảnh hưởng từ chế độ ăn của người mẹ. Đường trong máu của thai phụ có thể đi qua nhau thai. 

Nếu mẹ thường xuyên tiêu thụ đồ uống có đường, trà sữa, nước ngọt hoặc thực phẩm siêu chế biến, tình trạng tăng đường huyết kéo dài có thể tác động đến quá trình lập trình chuyển hóa của thai nhi.

Sau sinh, khi trẻ bắt đầu ăn dặm, đường không chỉ đến từ bánh kẹo. Nhiều sản phẩm được quảng cáo dành cho trẻ nhỏ như sữa chua đóng hộp, ngũ cốc ăn dặm, bánh ăn dặm, nước ép trái cây đóng chai hay thực phẩm xay sẵn đều có thể chứa lượng đường bổ sung đáng kể.

Đây là những nguồn đường "ẩn" mà phụ huynh đôi khi khó nhận ra nếu không đọc kỹ thành phần dinh dưỡng.

Các chuyên gia dinh dưỡng hiện nay khuyến cáo không bổ sung đường cho trẻ dưới 2 tuổi và hạn chế tối đa đồ uống có đường trong thai kỳ. 

Với phụ nữ mang thai, việc kiểm soát đường huyết, hạn chế nước ngọt, trà sữa và thực phẩm nhiều đường sẽ giúp phòng ngừa đái tháo đường thai kỳ, đồng thời góp phần tạo môi trường chuyển hóa lành mạnh cho thai nhi.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, phụ huynh nên ưu tiên thực phẩm tươi, tự chế biến, hạn chế sản phẩm đóng gói sẵn. Nên đọc kỹ nhãn thành phần, đặc biệt các phần như 'đường', 'sirô',  'glucose', 'mật ong', 'maltose', có thể giúp nhận diện lượng đường bổ sung trong sản phẩm.

Tạo ra đường ăn từ CO₂, không cần mía hay củ cải đường

Các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển công nghệ sinh học chuyển hóa methanol, dẫn xuất từ CO₂, thành đường trắng mà không cần trồng mía hay củ cải.