Ứng dụng drone và AI

Một trong những bài học nổi bật mà Iran rút ra từ chiến trường Ukraine là vai trò ngày càng trung tâm của máy bay không người lái (drone) trong chiến tranh hiện đại.

Báo Financial Times dẫn các nghiên cứu nội bộ của Iran cho thấy nước này đã theo dõi sát cách drone được sử dụng trong xung đột Nga - Ukraine, từ khả năng sản xuất hàng loạt với chi phí thấp, đến hiệu quả khi đối đầu với hệ thống phòng không hiện đại.

Đặc biệt, giới quân sự Iran dành sự quan tâm lớn cho các dòng drone cỡ nhỏ, đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới như in 3D nhằm tăng tốc sản xuất và giảm chi phí.

Song song đó, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào vũ khí và quy trình tác chiến cũng được đẩy mạnh. Các tài liệu công bố cho thấy Iran đã cập nhật giáo trình huấn luyện để phản ánh kinh nghiệm từ Ukraine, trong đó nhấn mạnh vai trò của drone và các công nghệ tiên tiến như AI, lượng tử và nano trong chiến đấu.

Những bài học này nhanh chóng được chuyển hóa thành thực tiễn. Theo tờ Wall Street Journal, các lực lượng thân Tehran đã sử dụng drone FPV - loại thiết bị điều khiển theo góc nhìn người lái, phổ biến tại chiến trường Ukraine - để tấn công mục tiêu Mỹ tại Iraq.

Đáng chú ý, một số drone sử dụng cáp quang để điều khiển, giúp chúng tránh phụ thuộc vào tín hiệu vô tuyến, qua đó hạn chế đáng kể hiệu quả của các biện pháp gây nhiễu điện tử.

Không chỉ học hỏi trực tiếp từ kinh nghiệm chiến trường, Iran còn học hỏi thông qua mối quan hệ quân sự với Nga. Với kinh nghiệm thực chiến tại Ukraine, Matxcơva đã cải tiến các dòng drone, nâng cấp tầm bay và hệ thống dẫn đường, đồng thời mở rộng sản xuất trong nước. Hợp tác với Nga giúp Tehran tiếp cận công nghệ và dữ liệu thực chiến, qua đó nâng cao năng lực tác chiến.

Đáng chú ý, xu hướng chiến tranh không người lái cũng đang mở rộng ra ngoài không gian trên không. Các chuyên gia cảnh báo ngay cả những hệ thống drone hải quân tương đối đơn giản của Iran cũng có thể gây rủi ro đáng kể cho tàu thuyền tại eo biển Hormuz - khu vực có địa hình chật hẹp và đặc biệt dễ bị tổn thương trước các đòn tấn công bất đối xứng.

Củng cố thế trận cho cuộc chiến dài hơi

Bên cạnh yếu tố công nghệ, một bài học quan trọng khác mà Iran rút ra là khả năng duy trì và thích nghi với bối cảnh chiến sự dài hạn, theo ông Sean Wiswesser, cựu sĩ quan hành động cao cấp thuộc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).

Kinh nghiệm của Nga cho thấy một quốc gia vẫn có thể duy trì hoạt động quân sự và kinh tế ngay cả khi chịu trừng phạt nặng nề, miễn là có khả năng thích nghi và tái cấu trúc nội bộ.

Các phân tích cho thấy Iran đã chuẩn bị cho kịch bản này từ trước, với mạng lưới thương mại phi chính thức và kinh nghiệm lâu năm trong điều kiện bị cấm vận. Điều này khiến Tehran có xu hướng tin rằng họ có thể "chịu đựng" áp lực từ bên ngoài mà không cần thay đổi căn bản các chính sách.

Các nghiên cứu nội bộ cũng chỉ ra Iran đang tìm cách cải tổ tổ chức quân đội theo hướng linh hoạt hơn. Các chỉ huy cấp cao đã cảnh báo về hạn chế trong quá trình lập kế hoạch chiến lược và kêu gọi tuyển dụng chuyên gia, cải cách huấn luyện cũng như đầu tư vào các công nghệ mới như drone, laser và nền tảng không gian.

Việc Iran nhanh chóng tiếp thu và triển khai các kinh nghiệm từ chiến trường Ukraine đang đặt ra thách thức trực tiếp đối với Mỹ, trang Straight Arrow News nhận định. Các chuyên gia cảnh báo rằng lực lượng Mỹ hoạt động gần Iran có thể trở thành mục tiêu của các loại drone giá rẻ nhưng hiệu quả cao, đặc biệt là trong môi trường tác chiến gần bờ.

Trong khi đó, Washington cũng đối mặt với áp lực ngày càng lớn về nguồn lực. Các hệ thống phòng không chủ lực như Patriot hay THAAD - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc đối phó drone và tên lửa - đang phải phân bổ cho nhiều chiến trường cùng lúc, từ Ukraine đến Trung Đông, ảnh hưởng đến nguồn lực dùng để đối phó với Tehran.

Tên lửa Iran 90.000 USD 'khắc chế' drone triệu đô của Mỹ

Sau hơn 6 tuần kể từ khi cuộc xung đột với Mỹ và Israel nổ ra, Iran vẫn giữ lối chiến tranh 'quy mô lớn, chi phí thấp' với nhiều loại vũ khí giá rẻ.