Muốn đất nước giàu có, phải có thêm nhiều doanh nghiệp. Hàng triệu hộ kinh doanh đang hoạt động là nguồn tiềm năng để thực hiện mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 theo nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Nhưng để hộ kinh doanh lớn lên, chính sách phải giúp họ giảm nỗi lo và chi phí tuân thủ. Khi thủ tục đơn giản hơn, hộ kinh doanh sẽ có thêm không gian tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường và mở rộng hoạt động.

Sợ sai nên hộ kinh doanh ngại lớn

Trước mắt, nhiều hộ kinh doanh vẫn chưa thể vượt qua ngưỡng tâm lý: sợ sai nên ngại chuyển lên doanh nghiệp.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông C.V.P., chủ hộ kinh doanh phụ kiện ô tô tại Hà Nội, cho biết chính sách về kế toán, quản lý thuế, trong hơn 1 năm trở lại đây thay đổi liên tục.

Hộ kinh doanh dù cố gắng tìm hiểu chính sách nhưng chưa thực sự tự tin và vẫn băn khoăn mình làm sai không, nếu sai sẽ bị phạt thế nào.

Dù doanh thu 8 tỉ đồng/năm nhưng ông C.V.P. chưa muốn chuyển lên doanh nghiệp. Lý do mô hình hộ kinh doanh có chế độ sổ sách, kế toán đơn giản hơn. Nếu lên doanh nghiệp, yêu cầu quản trị, kế toán sẽ phức tạp hơn.

"Lên doanh nghiệp, sổ sách phức tạp hơn, kéo theo chi phí tuân thủ sẽ tăng khi phải thuê kế toán. Tôi chỉ lo doanh thu, lợi nhuận không tăng tương xứng với chi phí bỏ ra", ông C.V.P. nói.

Tương tự, ông Phạm Anh Quyết, chủ hộ kinh doanh bán lẻ tại Hà Nội, cho biết đang phải thích ứng với nhiều quy định mới về hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng, thuế và kế toán.

Với doanh thu hơn 3 tỉ đồng/năm, ông vừa trực tiếp kinh doanh, vừa tìm hiểu chính sách, ghi chép sổ sách. Đây là áp lực không nhỏ.

Điều mà ông mong muốn là quy định về sổ sách và chứng minh chi phí được đơn giản, phù hợp với quy mô và năng lực của hộ kinh doanh.

Nỗi lo lớn nhất là hóa đơn

Qua quá trình tư vấn về thuế, kế toán, ông Trần Văn Quân - Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn Việt Nam Laws - cho biết hóa đơn điện tử đang là một trong những nỗi lo của nhiều hộ kinh doanh.

Theo quy định, hộ có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế.

Thực tế, nhiều hộ bán hàng trên thương mại điện tử có phát sinh hàng trăm, thậm chí hàng nghìn đơn hàng mỗi ngày.

Nếu mỗi ngày phải xuất hàng nghìn hóa đơn, hộ kinh doanh không chỉ lo chi phí hóa đơn mà còn lo bị phạt nếu xuất sai, xuất không đúng thời điểm.

Theo ông Quân, hộ kinh doanh không chỉ tăng chi phí mua phần mềm, hóa đơn điện tử.

"Có những hộ, doanh thu khoảng 15 tỉ đồng/năm nhưng chi phí liên quan đến hóa đơn là gần 20 triệu đồng, gồm mua phần mềm, sử dụng hóa đơn điện tử, thuê nhân công xuất hóa đơn. Chi phí này sẽ "ăn" vào lợi nhuận của người bán, thậm chí một phần có thể được cộng vào giá bán mà người tiêu dùng sẽ phải trả", ông Quân nói.

Từ thực tế trên, ông Quân kiến nghị nghiên cứu lại cách thức thực hiện hóa đơn điện tử đối với một số nhóm hộ kinh doanh.

Chẳng hạn cho phép hộ bán hàng trên sàn thương mại điện tử được xuất gộp hóa đơn trong 7 ngày, đồng thời được xuất chậm 3 ngày đối với những đơn hàng bán cho người tiêu dùng cuối cùng, nếu người mua không lấy hóa đơn.

Hướng ra: nâng ngưỡng lên 10 tỉ, chỉ cần 1 sổ kế toán

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) - cho biết Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ và dự kiến báo cáo Quốc hội về việc nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản với hộ kinh doanh từ 3 tỉ lên 10 tỉ đồng doanh thu/năm.

Theo đề xuất, khoảng 99,86% hộ kinh doanh sẽ tiếp tục tính thuế theo doanh thu. Chỉ còn 0,14% hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập, tức lấy doanh thu trừ chi phí rồi tính thuế theo thuế suất dự kiến 17% hoặc 20%, tùy doanh thu.

Đây được xem là một hướng giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, doanh thu đến 1 tỉ đồng/năm hiện thuộc ngưỡng không chịu thuế. Phần doanh thu vượt ngưỡng này sẽ tính thuế theo tỉ lệ tùy ngành nghề, lĩnh vực.

Để hỗ trợ hộ kinh doanh, theo ông Tuấn, có ý kiến đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 1 tỉ lên 3 tỉ đồng/năm. Tuy nhiên, cần thận trọng.

"Nếu chính sách không hợp lý, hộ kinh doanh có thể không muốn lớn. Họ có thể giữ doanh thu ở mức 2,9 tỉ đồng để không phải nộp thuế", ông Tuấn phân tích.

Theo ông Tuấn, câu chuyện không chỉ là miễn hay giảm thuế. Quan trọng hơn là giảm chi phí tuân thủ.

Đó là áp lực về hóa đơn, sổ sách, kế toán và nguy cơ bị xử phạt do không hiểu hoặc thực hiện chưa đúng quy định.

Việc nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỉ đồng/năm sẽ giúp nhiều hộ kinh doanh có thêm dư địa để tập trung vào sản xuất, kinh doanh thay vì quá lo về sổ sách, kế toán.

Hộ kinh doanh bán món hàng 5.000 đồng, tốn tới 700 đồng xuất hóa đơn

Một chai nước lọc, cây bút 5.000 đồng nhưng tốn 500 - 700 đồng cho xuất hóa đơn, làm tăng chi phí, ‘ăn’ vào lợi nhuận của hộ kinh doanh.