Hàng loạt dự án BOT, BT sắp được 'giải cứu'?

CÔNG TRIỆU

Hàng loạt dự án BOT, BT đang gặp khó có cơ hội tháo gỡ khi Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, xử lý vướng mắc, mấu chốt là xác định giá đất thanh toán cho dự án BT và cách xử lý các hợp đồng chuyển tiếp.

Theo Bộ Tài chính, đây là giải pháp nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại lịch sử, tránh lãng phí nguồn lực đất đai, tài chính, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư.

Gỡ 'nút thắt' lớn nhất của dự án BT

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo nghị quyết là làm rõ thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án, hợp đồng xây dựng - chuyển giao. Bộ Tài chính đề xuất tính giá đất tại thời điểm Nhà nước quyết định giao đất hoặc cho thuê đất, thay vì áp dụng nhiều cách hiểu khác nhau như trước.

Còn gần 3.000 dự án khó khăn, vướng mắc với quy mô 2,46 triệu tỉ cần tháo gỡ ĐỌC NGAY

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, sự thiếu thống nhất về thời điểm xác định giá đất là nguyên nhân chính khiến nhiều dự án BT bị đình trệ, phát sinh tranh chấp hoặc không thể quyết toán, nhất là trong bối cảnh giá đất biến động mạnh qua các giai đoạn.

Việc quy định rõ mốc thời gian được kỳ vọng sẽ giảm chênh lệch giữa giá trị công trình BT và giá trị quỹ đất đối ứng, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để tiếp tục triển khai hoặc thanh toán các dự án còn dang dở.

Phân loại dự án, xử lý theo từng 'kịch bản'

Dự thảo nghị quyết cũng phân loại các dự án BOT, BT chuyển tiếp thành nhiều nhóm để xử lý phù hợp, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc.

Cụ thể với các dự án có hợp đồng ký kết đúng quy định pháp luật, Nhà nước tiếp tục thực hiện và thanh toán theo hợp đồng đã ký. Những hợp đồng có thiếu sót trong quá trình chuẩn bị đầu tư sẽ được rà soát, xử lý vi phạm (nếu có) trước khi tiếp tục triển khai.

Trường hợp hợp đồng có nội dung chưa phù hợp nhưng vẫn có thể điều chỉnh, các bên được phép bổ sung, sửa đổi phụ lục hợp đồng, với điều kiện không làm thay đổi bản chất quyền và nghĩa vụ cơ bản. Với các hợp đồng không thể điều chỉnh, dự thảo cho phép chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, đồng thời thanh toán chi phí hợp lý cho nhà đầu tư nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước.

Bộ Tài chính nhấn mạnh nghị quyết không nhằm hợp pháp hóa sai phạm, mà tập trung tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn triển khai.

Khoảng 160 dự án BT chờ được 'gỡ nút thắt'

Theo tổng hợp của các địa phương, hiện có khoảng 160 dự án BT chuyển tiếp đang triển khai nhưng gặp vướng mắc lớn liên quan đến hợp đồng, thanh toán và giá đất. Nhiều dự án trong số này đã kéo dài nhiều năm, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư công - tư.

Nếu nghị quyết được thông qua, đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, giúp công trình sớm hoàn thành, đưa vào khai thác, đồng thời khơi thông dòng vốn cho đầu tư hạ tầng.

Dự thảo nghị quyết dự kiến được trình Chính phủ xem xét trong quý 1-2026 và có hiệu lực trong giai đoạn nhất định nhằm xử lý các dự án BOT, BT chuyển tiếp, trước khi áp dụng đầy đủ cơ chế mới theo Luật PPP.

Đề xuất gỡ vướng thời điểm định giá đất cho các dự án BT

Nhiều dự án BT (xây dựng - chuyển giao) đã hoàn thành nghĩa vụ xây dựng hạ tầng, đưa công trình vào sử dụng, song nhà đầu tư vẫn chưa nhận đất đối ứng hoặc chưa thống nhất thời điểm định giá, chưa xong nghĩa vụ tài chính khiến doanh nghiệp gặp khó.