Hà Nội muốn mỗi phố một loài cây, chuyên gia khuyên trồng đan xen

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký quyết định số 5008 phê duyệt đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước.

Theo đề án, mỗi tuyến phố được định hướng trồng một loài cây bóng mát chủ đạo, trường hợp đặc thù có thể sử dụng tối đa hai loài. Cây trồng thống nhất về chủng loại, chiều cao, tán và khoảng cách, tạo hàng cây liên tục, mang nét đặc trưng của từng tuyến phố.

Định hướng này nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Tuổi Trẻ ghi nhận ý kiến chuyên gia nhằm góp thêm góc nhìn về việc lựa chọn, bố trí cây xanh phù hợp với cảnh quan và điều kiện đô thị Hà Nội.

Cần hạn chế trồng tập trung những loại cây "rủi ro cao"

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Nguyễn Minh Thanh (Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam, nguyên giảng viên cao cấp Trường đại học Lâm nghiệp Hà Nội) cho rằng khi lựa chọn cây bóng mát, Hà Nội cần chú trọng sự phù hợp với điều kiện sinh thái, bên cạnh các tiêu chí về dáng cây, độ bền và khả năng chống chịu trong môi trường đô thị khắc nghiệt.

Đề cập tranh luận về cây hoa sữa tại Hà Nội, PGS.TS Nguyễn Minh Thanh giải thích điều kiện sinh thái ảnh hưởng đến sự ra hoa. Cụ thể, nhiệt độ tăng có thể khiến hoa sữa nở nhiều hơn khi vào mùa.

Vì vậy, trong quy hoạch cảnh quan, ông Thanh cho rằng cần hạn chế trồng tập trung những loài cây có "rủi ro cao", như cây có quả lớn hoặc hoa có mùi nồng như hoa sữa. Thay vào đó, cần trồng đan xen, đa dạng loài ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế.

Dẫn một tài liệu nghiên cứu ở Ấn Độ, ông cho biết việc lựa chọn cây xanh cần chú trọng "phối trí", phân tán và kết hợp nhiều loài khác nhau.

"Quan điểm đấy cũng dựa trên quan điểm tự nhiên, tức là có cả hoa, quả, mùa nào có hoa, quả của mùa đấy. Trồng đan xen các loại cây mùa xuân có hoa mùa xuân, mùa hè có hoa của mùa hè, như vậy tuyến phố lúc nào cũng đẹp" - ông Thanh nói.

Để hình thành không gian xanh gần với rừng tự nhiên trong đô thị, ông đề xuất áp dụng nguyên tắc mỗi loài chiếm không quá 20% tổng số cây.

Việc trồng đan xen cần dựa trên đặc điểm từng loài, vừa bảo đảm tính đa dạng, vừa tạo cảnh quan đẹp cho đường phố, trong đó ưu tiên cây bản địa.

Với cây nhập khẩu, ông Thanh khuyến nghị Hà Nội lựa chọn những loài đã được trồng thành công tại Việt Nam, tránh đưa vào trồng những loài chưa từng được trồng trong nước.

Trồng cùng một loại cây có những hạn chế nhất định về mặt sinh thái

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một chuyên gia khác thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam cho rằng việc quy hoạch mỗi tuyến phố trồng một loại cây có thể tạo dấu ấn cảnh quan riêng, giúp hình thành nét đặc trưng gắn với tên phố, như phố Nguyễn Du gắn với hoa sữa, phố Lò Đúc gắn với hàng sao đen, Hải Phòng gắn với hoa phượng đỏ…

Tuy nhiên, xét về mặt sinh thái, cách trồng này cũng có những hạn chế nhất định. Chẳng hạn vào mùa cây rụng lá, lượng lá rụng có thể làm tăng khối lượng rác thải, ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường hay trong điều kiện mưa bão, cây xanh cũng có thể phát sinh những vấn đề liên quan đến an toàn.

Đặc biệt, nếu một tuyến phố chỉ trồng duy nhất một loài cây, nguy cơ cây bị sâu bệnh cao hơn so với việc trồng đa dạng loài.

Theo chuyên gia, trong quyết định 143 của Hà Nội mới ban hành, danh mục cây xanh được đưa ra gồm 33 loài như hoa ban, sao đen, gội, phượng, muồng hoàng yến, lộc vừng, cọ dầu, chà là, bằng lăng, bằng lá nhỏ…

Vì vậy, vấn đề quan trọng là cần có quy hoạch cụ thể về việc lựa chọn, bố trí các loài cây trên từng tuyến phố thật kỹ lưỡng để vừa bảo đảm tính đồng bộ về cảnh quan, vừa khắc phục những hạn chế về sinh thái, sâu bệnh và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, ở Hà Nội có nhiều tuyến phố đã có nhiều cây xanh trưởng thành, tồn tại hàng chục, thậm chí hàng trăm năm, việc quy hoạch mỗi tuyến phố một loài cây trên các tuyến đường này cần được cân nhắc thận trọng.

Những hàng cây lâu năm không chỉ tạo bóng mát mà còn góp phần duy trì hệ sinh thái đô thị, điều hòa vi khí hậu. Nếu thay thế đồng loạt để chuyển sang trồng một loài cây khác, thành phố có thể phải đối mặt với nguy cơ lãng phí nguồn lực và tác động đến môi trường.

"Việc đánh chuyển cây xanh đã được thực hiện trong thực tế, nhưng đây là công việc tốn kém, đòi hỏi kỹ thuật và chi phí chăm sóc sau di chuyển, trong khi cây không phải lúc nào cũng có thể sinh trưởng tốt trở lại vì nhiều cây đã già.

Do đó, phương án mỗi tuyến phố một loài cây có thể ưu tiên áp dụng tại các tuyến đường mới mở, khu đô thị mới" - chuyên gia nói.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, vị này cũng cho rằng việc lựa chọn cây xanh đô thị không chỉ hướng đến mục tiêu tạo cảnh quan mà còn phải bảo đảm khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết cực đoan nên trồng các loại cây rễ cọc giúp tăng độ bám, thân dẻo dai, ít giòn gãy, có khả năng kháng sâu bệnh tốt.

Cùng với đó nên chọn các loại cây mà hoa không có mùi gây khó chịu như hoa sữa, quả không rụng nhiều gây mất vệ sinh môi trường và cây không chứa nhựa độc hại đối với con người.

Đồng thời, cần chú ý không trồng các loại cây thuộc danh mục loài ngoại lai xâm hại hoặc có nguy cơ xâm hại theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học và phải phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của từng khu vực.

Hà Nội định hướng mỗi đường phố một loài cây

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký quyết định số 5008 phê duyệt đề án quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước.