Chương trình "Gọi tên cảm xúc" do khối ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ - báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Công ty TNHH Bayer Việt Nam tổ chức tại Trường THCS Nguyễn Văn Tố (phường Diên Hồng, TP.HCM) sáng 5-1.

Hiểu cảm xúc để tránh phản ứng tiêu cực

TS tâm lý Tô Nhi A cùng học sinh liệt kê những cảm xúc như vui, buồn, tức giận..., từ đó mở ra câu chuyện về vòng tròn cảm xúc. Thực tế, cảm xúc của con người rất đa dạng nên đôi khi chính bản thân mỗi người cũng khó gọi tên, có lúc không hẳn là vui, mà cũng chẳng là buồn.

Có những cảm xúc tiềm ẩn mà nếu không chú ý, chúng ta sẽ dễ bỏ qua. Buồn không chỉ đơn giản là “buồn”, bởi nó có nhiều sắc thái khác nhau.

Theo TS Tô Nhi A, cảm xúc là thứ cần được quan tâm và chăm sóc, bởi nếu mặc kệ, chúng ta sẽ không biết phải làm gì với nó, lâu dần dễ dẫn đến những cảm xúc tiêu cực.

“Việc hiểu cảm xúc là một quá trình dài, không chỉ học sinh mới lúng túng trong việc nhận diện cảm xúc của mình, mà người lớn như ba mẹ, thầy cô cũng vậy. Khi bản thân hiểu được cảm xúc của mình, ta sẽ dễ thấu hiểu cảm xúc của người khác, bởi ai cũng có cảm xúc riêng”, TS Tô Nhi A nói.

Vì thế, khi giữ được sự bình tĩnh và biết đặt mình vào cảm xúc của người đối diện, chúng ta sẽ tránh được những phản ứng tiêu cực và không đi theo những hướng sai lệch.

TS Tô Nhi A nói nhiều học sinh hiện nay gặp khó khăn trong việc chia sẻ cảm xúc với người lớn do tâm lý e ngại, sợ bị hiểu sai hoặc lo lắng phụ huynh làm quá vấn đề. Bên cạnh đó, những thay đổi tâm sinh lý ở tuổi dậy thì khiến các em khó đối diện và gọi tên cảm xúc của chính mình.

Áp lực học tập, thi cử, nguy cơ bị tẩy chay hay bạo lực học đường cũng tạo ra cảm giác bất an, lo âu khi đến trường. 

“Để giải quyết cảm xúc tiêu cực, học sinh cần được hỗ trợ nhận diện nhu cầu chưa được thỏa mãn, đồng thời chú trọng chăm sóc sức khỏe thể chất như ngủ sớm, tập thể dục..., rèn luyện kỹ năng xã hội và tăng cường kết nối với cộng đồng”, TS Tô Nhi A nói,

Khi gặp vấn đề, quan trọng là các em cần biết hỏi và chia sẻ đúng người. Lời khuyên của TS Tô Nhi A đầu tiên là hãy tìm đến phụ huynh, bởi cha mẹ là người đồng hành về kinh tế, tinh thần, có trách nhiệm và cùng các em trưởng thành.

Nếu chưa nhận được sự đồng cảm, các em có thể tìm đến giáo viên, đặc biệt là phòng tham vấn học đường, hoặc chia sẻ với bạn bè tích cực để được lắng nghe và hỗ trợ.

“Chúng ta không trưởng thành trong sự cô đơn, mà luôn có nhiều người sẵn sàng hỗ trợ, nâng đỡ và đồng hành cùng mình”.

Nếu khi giãi bày cảm xúc câu chuyện của mình với ba mẹ mà lại nhận về nụ cười?

Bạn Minh Khuê (Trường THCS Nguyễn Văn Tố) đặt câu hỏi: Nếu khi giãi bày câu chuyện của mình với ba mẹ mà lại nhận về nụ cười, vì ba mẹ cho rằng con còn nhỏ, chưa hiểu chuyện thì phải làm sao?

Giải đáp thắc mắc này, TS tâm lý Tô Nhi A cho rằng nụ cười của ba mẹ không phải là sự coi thường hay phủ nhận cảm xúc của con.

Trước hết, đó có thể là sự bất ngờ, bởi nhiều phụ huynh không nghĩ rằng con mình lại trăn trở những vấn đề lớn như vậy. Thứ hai, nụ cười ấy đôi khi chỉ là cách ba mẹ muốn kết nối với con, nhưng vô tình khiến học sinh cảm thấy mình không được lắng nghe.

"Nụ cười còn có thể xuất phát từ sự lúng túng của phụ huynh. Ba mẹ lớn lên trong một bối cảnh khác, khi chưa có mạng xã hội, trào lưu hay áp lực hiện đại như thế hệ trẻ ngày nay, nên đôi khi không biết phải phản ứng thế nào trước những chia sẻ của con", TS Tô Nhi A cho biết.

Từ đó, TS Tô Nhi A nhấn mạnh ba mẹ cười không đồng nghĩa với việc phủ nhận cảm xúc của con. Điều quan trọng là học sinh hãy tiếp tục chia sẻ và đặt câu hỏi cụ thể, chẳng hạn: “Theo mẹ, con nên làm gì trong trường hợp này?”.

Khi đó, phụ huynh sẽ bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn, thậm chí tìm đến chuyên gia tâm lý, người thân trong gia đình hoặc giáo viên chủ nhiệm để cùng đồng hành và hỗ trợ con.

Dạy trò lắng nghe cảm xúc, giảm một nửa nguy cơ bạo lực học đường

Hiểu rõ cảm xúc giúp bản thân nhận diện khi giận dữ, buồn bực hay bị tổn thương. Kiểm soát cảm xúc không chỉ để bảo vệ mình mà còn góp phần ngăn ngừa bạo lực học đường, xây dựng môi trường học tập lành mạnh.