Sáng 24-8, tại bản Khe Cát, xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị tổ chức lễ hội trỉa lúa truyền thống của người Vân Kiều. Đây là nghi lễ gắn với tín ngưỡng nông nghiệp, thể hiện lòng biết ơn của người dân đối với tổ tiên, thần linh, trời đất và cầu mong mùa màng tốt tươi, cuộc sống no đủ.

Lễ trọng đại của người Vân Kiều

Lễ hội trỉa lúa, còn gọi là lễ hội lấp lỗ, là một trong hai lễ hội quan trọng trong đời sống nông nghiệp của người Vân Kiều.

Người dân thực hiện các nghi thức cúng lễ, báo cáo với thần linh và tổ tiên về việc gieo trồng, cầu mong cây lúa, cây ngô, cây lạc sinh trưởng tốt, không bị chim thú phá hoại, đến mùa cho hạt chắc, bông nặng.

Già làng Hồ Ai, 77 tuổi, cho biết việc tổ chức lễ trỉa lúa là cách để thế hệ sau nhớ về nguồn cội. Tổ tiên, cha mẹ từng trỉa lúa để có cái ăn, nay con cháu tiếp tục thực hiện nghi lễ và gìn giữ phong tục ấy.

Mở đầu lễ cúng, già làng Hồ Ai làm chủ lễ, kính cáo với thần linh, trời đất về lễ cúng, xin phép mời thần linh, mời thần lúa về cùng dự lễ, và ban cho con cháu sức khỏe, đoàn kết, mùa màng tươi tốt.

Anh Trần Văn Dự - Trưởng bản Khe Cát - cho biết việc tiếp tục tổ chức lễ hội nhằm bảo tồn bản sắc và những nét đẹp văn hóa của người Vân Kiều.

Bản Khe Cát hiện có 116 hộ với 483 khẩu. Do điều kiện đất sản xuất hạn chế, người dân chủ yếu trồng lạc, bắp, đậu xanh, đậu đen, phát triển rừng keo; diện tích lúa nước khoảng 3,2ha.

"Chúng tôi mong có thêm nguồn lực để giữ gìn những nét văn hóa truyền thống, từng bước gắn lễ hội với phát triển du lịch cộng đồng", anh Dự nói.

Gắn truyền thống với du lịch

Ông Hoàng Mạnh Hà - Chủ tịch UBND xã Trường Sơn - cho biết địa phương xác định văn hóa là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển đời sống người dân. Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống kết hợp với khai thác du lịch để tạo sinh kế mới cho đồng bào.

Theo ông Hà, do quỹ đất sản xuất hạn chế, xã đang định hướng quy hoạch các vùng đất phù hợp, triển khai du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, đầu tư hạ tầng, tập huấn kỹ năng làm du lịch, qua đó tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Bà Hồ Thị Minh - Phó giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Quảng Trị - cho rằng việc bảo tồn, phục dựng văn hóa các dân tộc thiểu số là nhiệm vụ cấp thiết và có ý nghĩa lâu dài. Nhiều nét văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một nên cần sự chung tay của chính quyền và cộng đồng để lưu giữ, phục dựng.

Đối với người Vân Kiều, lễ trỉa lúa và lễ mừng cơm mới có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần. Từ khi hạt giống được gieo xuống đất cho đến khi mang hạt lúa về nhà, người dân đều có những nghi thức để báo cáo với thần linh, trời đất, thần lúa, thần rừng và cầu mong sự che chở cho mùa màng.

"Đây là nét văn hóa riêng biệt của người Vân Kiều ở Trường Sơn. Những giá trị ấy được các già làng, thế hệ đi trước truyền lại cho con cháu. Bản Khe Cát đã làm tốt việc bảo tồn và có thể tiếp tục gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, vừa giới thiệu nét đẹp của đồng bào, vừa tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế", bà Minh nói.

Lễ trỉa lúa của người Vân Kiều tại xã Trường Sơn đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc duy trì lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn tín ngưỡng nông nghiệp truyền thống mà còn tạo không gian để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu, múa hát và củng cố tình đoàn kết trong bản làng.

Khám phá thác nước đẹp như mái tóc thiếu nữ Vân Kiều

Thác Tà Puồng ở tây Trường Sơn tỏa ra trắng xóa như mái tóc sơn nữ Vân Kiều. Đến đây du khách còn được thưởng thức văn hóa bản địa, ăn những món đặc sắc núi rừng.