Thủ tục thành lập doanh nghiệp hiện nay diễn ra khá nhanh chóng với chi phí chỉ mất khoảng vài triệu đồng. Thế nhưng khi muốn "khai tử" một pháp nhân đã ngừng hoạt động nhiều năm, không ít chủ doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian, chưa kể phải đối mặt với việc gánh "núi tiền phạt" tích lũy lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.

Có thể phải đóng hơn 60 triệu đồng để giải thể một doanh nghiệp nợ thuế 2,8 triệu đồng

Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ đã rơi vào tình cảnh loay hoay, bế tắc khi đi làm thủ tục giải thể doanh nghiệp, vì những khoản phạt quá lớn so với quy mô hoạt động thực tế.

Trước câu chuyện này, bạn đọc Hoài Anh ngậm ngùi chia sẻ: "Tôi từng bị phạt vụ thuế này gần 200 triệu đồng cho 2 cái quán cà phê cóc với vốn đăng ký chỉ 20 triệu đồng/quán. Tôi mở từ 2017-2020 dừng kinh doanh vì khó khăn. Vậy mà giờ đi cập nhật mã số thuế mới biết đang nợ thuế. Kêu trời không thấu".

Đồng cảnh ngộ, một tài khoản đọc báo trên Tuổi Trẻ cũng bày tỏ sự bế tắc tương tự khi nhận được thông báo tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế

"Doanh nghiệp chúng tôi đã khóa mã số thuế, không phát sinh doanh thu. Vừa qua, nhận thông báo cấm xuất cảnh vì nợ thuế hơn 2,8 triệu đồng. Tuy nhiên lên Thuế cơ sở 2 TP.HCM để hỏi thủ tục giải thể thì tá hỏa khi được biết mức phạt dự kiến lên đến 60 triệu đồng. Chưa kể phải tiến hành thực hiện hàng loạt thủ tục khác như: báo cáo tài chính, báo cáo sử dụng nhân sự, mua chữ ký số. Không biết phải lấy tiền đâu ra để đóng phạt".

Sự phức tạp và tốn kém của quy trình giải thể không chỉ gây kiệt quệ tài chính cho những người đã thất bại, mà còn trực tiếp bào mòn tinh thần khởi nghiệp của xã hội.

Cùng chung nỗi bức xúc về quy trình rườm rà, tài khoản nguy**@gmail.com đặt câu hỏi: "Liệu có phiền hà sách nhiễu không?". Từ đó, bạn đọc Nguyen Chuyen trả lời: "Ai đi làm giải thể mới biết khổ sở như thế nào. Nên đơn giản thủ tục hành chính hơn".

Doanh nghiệp "bỏ ngang" đáng phạt hay quy định đang mâu thuẫn?

Bên cạnh những ý kiến than phiền về thủ tục hành chính, một luồng dư luận khác trên diễn đàn lại thẳng thắn chỉ ra trách nhiệm chủ quan của chính các chủ doanh nghiệp khi tự ý ngừng hoạt động mà không tuân thủ pháp luật.

Bạn đọc Minh Trần nhấn mạnh: "Ngừng nghỉ hoạt động thì phải làm thủ tục, chứ bỏ ngang thì phải chịu thôi".

Phân tích sâu hơn ở góc độ pháp lý, bạn đọc Trương Kiệt đưa ra quan điểm phân định rõ ràng về quyền hạn và nghĩa vụ: "Tạm ngưng là tạm ngưng, chứ sao lại coi tạm ngưng lâu rồi tự quyết định giải thể doanh nghiệp. Chỉ có chủ doanh nghiệp mới có quyền tối cao với tài sản của họ, chứ người khác làm sao quyết được. Và trong thời gian tạm ngưng cũng phải tuân thủ đầy đủ quy định về thuế, chứ không phải tạm ngưng là hết nghĩa vụ".

Tuy nhiên lập luận này ngay lập tức vấp phải những phản biện từ các bạn đọc khác, đặc biệt là về những mâu thuẫn nội tại trong quy định quản lý thuế đối với doanh nghiệp đã bị khóa mã số thuế.

Bạn đọc Nguyen Quang phân tích: "Về nguyên tắc pháp lý căn bản, nghĩa vụ chỉ phát sinh khi chủ thể có đủ điều kiện và quyền hạn để thực hiện nghĩa vụ đó. Khi cơ quan thuế khóa mã số thuế (trạng thái 06), họ đã đóng cổng kết nối thuế điện tử, thu hồi quyền sử dụng hóa đơn và chặn quyền nộp tờ khai qua mạng của doanh nghiệp. 

Về mặt pháp lý, doanh nghiệp đang bị tước quyền hoạt động. Một chủ thể bị pháp luật đình chỉ quyền hoạt động thì không thể phát sinh các nghĩa vụ của một chủ thể đang hoạt động bình thường. Do đó việc yêu cầu doanh nghiệp nộp tờ khai cho giai đoạn bị khóa là một sự mâu thuẫn về mặt lý luận pháp lý: Vừa cấm thực hiện, vừa phạt vì không thực hiện".

Đồng thời bạn đọc có tài khoản nvtm**@gmail.com cũng chỉ ra sự bất hợp lý trong việc truy thu lệ phí môn bài đối với doanh nghiệp ngừng hoạt động. Theo đó, nvtm**@gmail.com lập luận: "Thuế môn bài chỉ phải đóng khi doanh nghiệp hoạt động, nếu tái khởi động thì phải đóng từ ngày tái hoạt động. Doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thì không thể bắt doanh nghiệp phải đóng thuế môn bài".

Sao mở doanh nghiệp vài triệu, mà 'khai tử' lại tốn cả trăm triệu?

Thành lập doanh nghiệp hiện chỉ mất 3 - 5 triệu đồng với thủ tục nhanh chóng. Nhưng muốn "khai tử" một công ty ngừng hoạt động nhiều năm, nhiều chủ doanh nghiệp ngậm ngùi vì phải chi tới cả trăm triệu đồng. Vì đâu có nghịch lý này?