Không chỉ xem giám sát điện tử là biện pháp thay thế tạm giam

Tại hội nghị, Phó giám đốc Công an TP.HCM Tạ Văn Đẹp cho rằng việc bổ sung biện pháp giám sát điện tử vào Bộ luật Tố tụng hình sự là cần thiết, phù hợp thực tiễn và thông lệ quốc tế. 

Tuy nhiên ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định giám sát điện tử là một biện pháp ngăn chặn độc lập, thay vì chỉ là biện pháp thay thế tạm giam. Theo ông, trên thực tế có những người phạm tội rất nghiêm trọng, chưa đủ điều kiện tạm giam nhưng có nguy cơ bỏ trốn, nên cần một cơ chế giám sát để phòng ngừa.

Về các biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt, ông Đẹp đồng tình với việc bổ sung các biện pháp mới, cho rằng đây là những biện pháp đã được áp dụng trên thực tế, nhất là trong công tác liên quan đến an ninh quốc gia, nhưng cần được luật hóa để bảo đảm cơ sở pháp lý và an toàn cho người trực tiếp thực hiện.

Đáng chú ý, ông Đẹp đề nghị rà soát thẩm quyền truy tố, xét xử và điều tra để bảo đảm sự đồng bộ giữa các cơ quan tố tụng. Theo ông, hiện cơ quan điều tra chỉ tổ chức hai cấp (Trung ương và cấp tỉnh), trong khi viện kiểm sát và tòa án có thêm cấp khu vực, dẫn đến một số điểm chưa thật sự thông suốt trong phối hợp, giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động tố tụng. Ông kiến nghị viện kiểm sát, tòa án phối hợp với cơ quan điều tra nghiên cứu, tính toán lại mô hình tổ chức cho phù hợp.

Trao đổi lại, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết vấn đề giám sát điện tử đã được các cơ quan tham mưu của Bộ Công an đề xuất theo hướng là biện pháp ngăn chặn độc lập. Tuy nhiên sau quá trình trao đổi, Bộ Công an thống nhất giữ như dự thảo, coi đây là biện pháp thay thế tạm giam, tương tự cách quy định trong Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Về mô hình cơ quan điều tra, đại diện cơ quan chủ trì cho biết đã từng đặt vấn đề điều chỉnh để đồng bộ với viện kiểm sát và tòa án, đồng thời Bộ Công an cũng đã khảo sát, lấy ý kiến về việc tổ chức cơ quan điều tra theo khu vực. 

Tuy nhiên quan điểm chính thức của Bộ Công an hiện nay là không thay đổi mô hình tổ chức cơ quan điều tra, vẫn chỉ gồm hai cấp là Trung ương và cấp tỉnh.

Cần quy định rõ hơn thế nào là 'có lợi hơn cho người bị buộc tội'

Ông Nguyễn Thanh Sang - Phó trưởng Ban Nội chính Thành ủy TP.HCM - cho rằng việc bổ sung các quy định mới về tố tụng là cần thiết, trong đó có quy định theo hướng có lợi hơn cho người bị buộc tội tại khoản 2 Điều 14.

Tuy nhiên ông đề nghị làm rõ cách áp dụng nguyên tắc này, để không mâu thuẫn với nguyên tắc suy đoán vô tội và xác định sự thật vụ án. 

Trường hợp chưa đủ căn cứ xác định tội danh hoặc tình tiết tăng nặng thì cần quy định rõ kết luận theo hướng có lợi cho người bị buộc tội là xác định không phạm tội hay áp dụng mức độ nhẹ hơn.

Về quy định thỏa thuận, tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt, ông Sang đồng tình về chủ trương vì có thể rút ngắn thời gian, giảm nguồn lực tố tụng và nâng cao hiệu quả xử lý án.

Tuy nhiên ông lưu ý việc nhận tội phải thực chất, tránh tình trạng bị can nhận tội chỉ để được hưởng chính sách có lợi.

Đặc biệt, cần làm rõ cách áp dụng đối với vụ án có nhiều bị can, bị cáo, trong đó có người nhận tội, có người không nhận tội, cũng như trường hợp người đã nhận tội sau đó thay đổi ý kiến. Ông đề nghị liên ngành tố tụng Trung ương gồm Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao ban hành hướng dẫn chi tiết ngay khi quy định được thông qua, bảo đảm tính thống nhất và khả thi.

Đối với việc xử lý vật chứng, ông Sang đánh giá cao quy định cho phép xử lý sớm, đây là vấn đề cấp thiết từ thực tiễn TP.HCM. 

Nhiều vụ án buôn lậu có vật chứng là điện thoại, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng... dễ mất giá hoặc hết hạn trong thời gian vụ án kéo dài, gây lãng phí và phát sinh thêm chi phí tiêu hủy. Do đó cần quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm xử lý vật chứng, tránh quy định chung chung rằng giao cho "cơ quan có thẩm quyền".

Ông đề nghị xây dựng cụ thể tiêu chí xử lý sớm để không ảnh hưởng đến việc chứng minh, giải quyết vụ án; quy định rõ trình tự, thủ tục, phương thức định giá, bán, chuyển giao, tiêu hủy vật chứng; đồng thời xác định trách nhiệm bồi thường khi xử lý sai hoặc gây thiệt hại và cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp tài sản sau khi vật chứng được xử lý.

Góp ý dự án Bộ luật Tố tụng hình sự: TP.HCM sẵn sàng xét xử 100% trực tuyến, siết dữ liệu điều tra đặc biệt

Chiều 7-9, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã tổ chức hội nghị khảo sát ý kiến đối với dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) tại trụ sở Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM.