Theo Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến, dự thảo gồm 514 điều, tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn. Trong đó, dự thảo đổi mới thủ tục tố tụng theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Bổ sung trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng chính sách khoan hồng

Cụ thể dự thảo đơn giản hóa một số thủ tục, giảm giấy tờ, yêu cầu chứng thực không cần thiết và chuẩn hóa quy trình tố tụng.

Đặc biệt đổi mới, mở rộng thủ tục rút gọn, trong đó quy định thủ tục rút gọn bắt buộc, rút gọn trong giai đoạn xét xử phúc thẩm và bổ sung trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng chính sách khoan hồng.

Việc áp dụng phải bảo đảm tự nguyện, được giải thích đầy đủ về quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý, lời nhận tội phải phù hợp với các chứng cứ khách quan khác và không được là chứng cứ duy nhất để buộc tội, kết tội.

Cùng với đó tăng cường phân hóa và thực hiện chính sách khoan hồng. Theo đó, dự thảo bổ sung nguyên tắc phân hóa thủ tục tố tụng, cho phép lựa chọn thủ tục phù hợp với tính chất, mức độ hành vi, nhân thân, thái độ khai báo, mức độ hợp tác và việc khắc phục hậu quả.

Bổ sung các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại, trường hợp không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự và bổ sung thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm đồng bộ với chính sách của Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Dự thảo hoàn thiện thẩm quyền tố tụng, tăng cường kiểm soát quyền lực và bảo đảm quyền con người.

Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến nêu rõ dự thảo tiếp tục phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan, các cấp tố tụng và giữa người đứng đầu với điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, gắn thẩm quyền với trách nhiệm, kiểm soát quyền lực.

Đồng thời mở rộng có điều kiện thẩm quyền của điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng, phó trưởng công an cấp xã trong điều tra một số vụ án rất nghiêm trọng, có tính chất đơn giản, chứng cứ rõ ràng xảy ra trên địa bàn cấp xã, qua đó phát huy nguồn lực tại cơ sở và giảm tải cho cơ quan điều tra cấp tỉnh.

Với biện pháp ngăn chặn, dự thảo theo hướng hạn chế tạm giam, tăng cường biện pháp thay thế, trong đó bổ sung giám sát điện tử, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định bảo đảm quyền bào chữa và quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Dự thảo lần đầu tiên quy định khái niệm "tố tụng điện tử" và nguyên tắc bảo đảm thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường điện tử theo quy định của pháp luật.

Đồng thời quy định hồ sơ vụ án điện tử, số hóa tài liệu, liên thông, chia sẻ dữ liệu, giao nhận văn bản tố tụng bằng phương thức điện tử, xét xử trực tuyến. Đây là cơ sở pháp lý để chuyển mạnh từ phương thức tố tụng truyền thống sang tố tụng hiện đại trên nền tảng dữ liệu số.

Tán thành mở rộng áp dụng thủ tục rút gọn bắt buộc với tội nghiêm trọng, người phạm tội đầu thú

Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ Ủy ban, các cơ quan của Quốc hội tán thành cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ Luật Tố tụng hình sự như tờ trình.

Ủy ban cơ bản tán thành việc hoàn thiện thủ tục rút gọn theo hướng mở rộng các trường hợp được áp dụng thủ tục rút gọn nhằm bảo đảm yêu cầu giải quyết vụ án khẩn trương, nhanh chóng, kịp thời, xây dựng tố tụng hiệu quả.

Với thủ tục rút gọn bắt buộc, Ủy ban cơ bản tán thành mở rộng áp dụng thủ tục này với tội nghiêm trọng và trường hợp người phạm tội đầu thú.

Đối với thủ tục rút gọn áp dụng trong trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, Ủy ban nhận thấy, việc bổ sung thủ tục này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện pháp luật hình sự, tố tụng hình sự theo hướng hiện đại, đồng bộ, khả thi, nhanh, gọn, hiệu quả, đồng thời phù hợp với thực tiễn giải quyết án thời gian qua.

Tuy nhiên đây là chế định mới, có tác động trực tiếp đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và cơ chế kiểm soát quyền lực trong tố tụng hình sự, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những nội dung đã được nêu trong báo cáo thẩm tra đầy đủ để bảo đảm phù hợp và khả thi.

Đại biểu đề xuất đổi cách bồi thường đất: Từ 'trả tiền một cục' sang góp cổ phần dự án

Đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị cần nghiên cứu một mô hình bồi thường cho người bị thu hồi đất mới, là chuyển một phần hoặc toàn bộ giá trị bồi thường thành cổ phần góp vào dự án phát triển.