Để văn hóa Việt thực sự ‘chạm’

Thay vì làm video ngắn kiểu mì ăn liền, bạn trẻ Hoàng Thế Tiệp (29 tuổi) - người sáng lập dự án Touch Vietnam - lại đi con đường ngược lại, thực hiện phim tài liệu với độ dài 8-15 phút.

Touch Vietnam là dự án phim tài liệu kể về làng nghề thủ công truyền thống và văn hóa của Việt Nam dưới góc nhìn của người trẻ.

Trước khi bắt tay thực hiện dự án, Tiệp đã đến nhiều quốc gia ở châu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Singapore và thấy họ phát triển công nghiệp văn hóa từ rất sớm. Đặc biệt, người Trung Quốc rất hiểu và tự hào về văn hóa của họ - bất kể một nghề truyền thống hay một món ăn địa phương.

"Việt Nam thường xuất hiện qua một vài hình ảnh thân thuộc, thước phim ngắn. Mình tự hỏi tại sao một nền văn hóa giàu bản sắc như vậy lại chưa được kể để khiến người ta thực sự chạm vào. 

Mình tin rằng không phải văn hóa Việt không có nhiều giá trị, mà do cách chúng ta kể. Và ý tưởng về Touch Vietnam bắt đầu hình thành", Tiệp bộc bạch.

Ấp ủ ý tưởng từ năm 2021 đến tháng 10-2025, Tiệp và người bạn đồng hành Phạm Hoàng Tùng (22 tuổi) chính thức bấm máy quay số đầu tiên của dự án tại làng dệt Lùng Tám (Tuyên Quang).

Chính khoảnh khắc gặp cụ bà 97 tuổi tại làng dệt này đã khiến Tiệp quyết định nghỉ công việc đang làm, để dành trọn thời gian cho hành trình Touch Vietnam.

"Nếu mình không bắt đầu ngay lúc này thì sẽ không còn nhiều thời gian để ghi lại những khoảnh khắc đó", Tiệp nói.

Di sản không cần làm cho trẻ ra

Tiệp nhận ra rằng văn hóa không nằm ở hiện vật, mà ở người đang giữ nó. Mỗi câu chuyện của các nghệ nhân tại làng nghề chính là thứ giúp văn hóa được sống.

Đến thời điểm hiện tại, Tiệp và Tùng đã cùng nhau đi đến 25 làng nghề, ghi lại những thước phim thực sự đời tại đó. 

"Mình không cố làm cho di sản trẻ ra. Di sản không cần trẻ, nó cần được hiểu đúng. Điều mình làm là dịch nó sang ngôn ngữ của người trẻ để các bạn thấy đây không phải chuyện của riêng ông bà, mà là chuyện của chính mình", Tiệp chia sẻ.

Để thực hiện dự án này, Tiệp đã chi hơn 1 tỉ để mua sắm thiết bị máy móc, phục vụ cho các chuyến điền dã đến từng vùng miền, từng làng nghề.

Có những nơi, phải đến 3 lần Tiệp mới ghi đủ chất liệu về nghề. 

"Chúng mình lên nhiều đến nỗi vừa dừng xe, mọi người bên đường đã bảo 'ê thằng cu kia lại lên quay phim nữa kìa', anh chủ khách sạn thì trêu hai đứa nổi tiếng lắm rồi đó", Tiệp nói.

Tiệp kể người dân ở các làng nghề đã quá quen với việc một ai đó đến chụp vài bức ảnh, quay vài thước phim rồi rời đi. Nhưng khi thực hiện dự án này, hai anh em lại chọn một cách tiếp cận khác, đơn giản, chân thành… chỉ quay phim khi người dân thực sự sẵn sàng.

Thật may mắn, đi đến đâu hai anh em cũng nhận được sự quan tâm, yêu quý như con, cháu trong nhà.

Có những bữa ăn cơm tối tại bản, mở đầu bằng 3-4 ly rượu lúc 6h tối rồi cứ thế kéo dài đến 12h đêm vẫn chưa hết chuyện. Cũng nhờ đó nhiều câu chuyện hay chưa từng xuất hiện trên báo đài được kể, khi gần gũi hơn thì hình ảnh ghi lại cũng dễ chạm hơn.

Và Tùng - chàng trai 22 tuổi - chính là người phù phép cho những thước phim trên nền tảng số.

Sau gần 1 năm thực hiện, 9 tập phim tài liệu về các làng nghề: dệt Lùng Tám, hoa giấy Thanh Tiên, lụa Vạn Phúc, rèn Phúc Sen, ngói Lũng Rì, phấn nụ Huế, khảm trai Chuôn Ngọ, Pháp Lam và hát Then đàn Tính và nhiều short video được đăng tải trên các nền tảng YouTube, Instagram, Facebook, TikTok. 

Những thước phim đẹp, đầy đủ về nghề truyền thống Việt Nam không chỉ thu hút các bạn trẻ Việt Nam mà còn gây ấn tượng với du khách quốc tế. 

“Là một người Huế thì đối với em video này rất truyền thống mà lại hiện đại. Chỉn chu từ câu chuyện đến góc quay, cảm ơn team vì đã ghé Huế”, tài khoản O Muối bình luận dưới tập phim về phấn nụ.

Hướng dẫn viên 9x hút triệu views với chuyện ‘cây cầu dài nhất thế giới’ tại Việt Nam

‘Với nhiều người Việt Nam đây là cây cầu dài nhất thế giới. Bởi vì họ đã phải mất 21 năm để đi qua cây cầu này’ - anh Bùi Anh Tuấn mở đầu phần giới thiệu về cầu Hiền Lương với hai vị khách quốc tế.