Phát hiện bất ngờ về hành vi học tập xã hội này của gấu mèo bắt đầu từ một tình huống khá tình cờ tại một câu lạc bộ bãi biển trên đảo Cozumel, Mexico.

Bắt đầu vào tháng 1-2026, Nessie O'Neil, nghiên cứu sinh khoa sinh học, Đại học Miami ở Ohio, Mỹ, đang theo dõi ảnh hưởng của hoạt động du lịch lên gấu mèo lùn Cozumel (Procyon pygmaeus) thì thấy một con non chui vào thùng rác.

Nhưng nó không tìm thức ăn.

Con vật này lấy những mẩu giấy như hóa đơn, khăn giấy, mang tới một bát nước đặt gần nơi trú ẩn. Nó cầm giấy bằng hai chân trước, nhúng xuống nước rồi đặt lên cát, liên tục ép, lật và lăn. Giấy ướt dần được nén lại thành một khối gần giống quả bóng.

Sau đó con gấu mèo dùng chân đập quả bóng trên cát, đuổi theo và lăn nó giữa hai bàn chân. Nhóm nghiên cứu không thấy chúng ăn giấy hay tìm thức ăn bên trong những quả bóng này.

Kết quả vừa được công bố trên tạp chí Wild. Trong 64 giờ quan sát, các nhà khoa học ghi nhận 14 lần gấu mèo thực hiện chuỗi hành vi làm bóng, trong đó 8 lần tạo được quả bóng hoàn chỉnh.

Chi tiết khiến nhóm nghiên cứu quan tâm hơn nằm ở cách hành vi này xuất hiện ở con thứ hai.

Theo ghi chép, ngày 19-1, một con non thực hiện thành thạo việc lấy giấy, làm ướt rồi vo thành bóng. Con chị em của nó tiến lại gần, quan sát và thử làm nhưng thất bại. Trong một lần, con đầu tiên thậm chí giật mẩu giấy khỏi tay con kia rồi hoàn tất quả bóng, trong lúc con thứ hai chơi với quả bóng đã được làm trước đó.

Những lần thử đầu tiên của con thứ hai đều không thành công. Đến ngày 29-1, khoảng năm ngày sau khi con đầu tiên được đưa đến nơi khác để được chăm bệnh, nó tự lấy giấy gói thức ăn và một tờ hóa đơn, làm ướt rồi lăn với cát và đá để tạo thành hai quả bóng hoàn chỉnh.

Gấu mèo mẹ cũng tham gia chơi. Có lúc hai con non chuyền quả bóng qua lại bằng chân trước. Nhóm nghiên cứu còn ghi nhận hai con coati non tham gia cuộc chơi.

Michelle Szydlowski, đồng tác giả nghiên cứu tại Đại học Miami, cho biết nhóm chú ý đến hành vi ban đầu xuất hiện ở một cá thể, sau đó được "truyền" sang các thành viên khác trong nhóm. Một hoạt động thao tác với đồ vật vì thế đã trở thành hoạt động có sự tham gia của nhiều con vật.

Các tác giả cho rằng quan sát này có thể là bằng chứng ban đầu về một dạng "văn hóa vật chất" ở gấu mèo lùn. Một cá thể biến đổi vật liệu thành đồ vật để sử dụng, trong trường hợp này là để chơi, và cá thể khác có thể học hành vi qua quan sát.

Tuy nhiên nhóm nghiên cứu chỉ gọi đây là bằng chứng sơ bộ. Họ chưa thể kết luận đây là một truyền thống văn hóa ổn định, càng chưa thể nói con gấu mèo đầu tiên chủ động "dạy" con khác. Hành vi tương tự cũng không xuất hiện tại một địa điểm du lịch khác, dù nơi đó có gấu mèo non, giấy và nước.

Phát hiện còn đi kèm một chi tiết đáng lưu ý. Con gấu mèo đầu tiên thực hiện hành vi sau đó chết do suy dinh dưỡng và phơi nhiễm chất độc từ rác thải con người. Sau khi nó chết, con chị em vẫn tiếp tục tự làm bóng giấy.

Erling Haaland mang gấu mèo 'say xỉn' về nước sau World Cup

Khi đội tuyển Na Uy khép lại hành trình tại FIFA World Cup 2026, tiền đạo Erling Haaland chia sẻ hài hước trên mạng xã hội với 'nhân vật chính' là một chú gấu mèo.