Theo bác sĩ Nguyễn Duy Huân - khoa chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lâm Đồng, kỹ thuật vi phẫu nối chi ở Việt Nam nay đã thành thường quy, nhưng theo giới bác sĩ, chi có sống lại được hay không phần lớn được định đoạt ngay tại hiện trường, ở khâu sơ cứu và bảo quản phần chi đứt.

60% khả năng thành công nhờ sơ cứu

"Sơ cứu và bảo quản chi tại chỗ chiếm tới 60% thành công của ca mổ", bác sĩ Nguyễn Duy Huân cho biết.

Theo bác sĩ Huân, đây là dạng tai nạn khoa thường xuyên tiếp nhận. Những tổn thương nặng có thể nguy hiểm tính mạng hoặc để lại tàn tật, ảnh hưởng khả năng lao động về sau nếu không được sơ cứu và điều trị kịp thời.

Ông phân biệt hai tình huống. Với chi đứt gần lìa, tức phần tay chân vẫn còn dính lại một phần gân, cơ, da, tiên lượng thường tốt hơn đứt hoàn toàn, khả năng cứu sống chi và phục hồi chức năng cũng cao hơn. 

"Nhưng nhóm này lại dễ choáng do đau và mất máu nhiều ở phần còn dính, nếu sơ cứu không đúng cách", bác sĩ Huân nói.

Mục tiêu sơ cứu ban đầu, theo ông, là giảm đau, cầm máu, đồng thời giữ tối đa những phần gân, cơ, mạch máu, xương còn dính để tạo thuận lợi cho phục hồi chức năng về sau. 

Tại hiện trường, sau khi đưa nạn nhân ra khỏi khu vực tai nạn, cần nhanh chóng băng bó cầm máu, cố định phần chi đứt gần lìa bằng nẹp gỗ rồi chuyển ngay tới cơ sở y tế gần nhất. Với phần còn dính, tuyệt đối không cắt rời.

Đừng ngâm trực tiếp vào nước đá

Riêng trường hợp chi đứt hoàn toàn, cách xử lý phần chi rời gần như quyết định kết quả. 

Theo hướng dẫn sơ cứu chi đứt lìa của các cơ sở chấn thương chỉnh hình, trước hết vẫn phải cầm máu cho nạn nhân bằng cách ép trực tiếp lên vết thương và nâng cao vùng bị thương. Đứt ngón tay thường chỉ cần băng ép; đứt bàn tay, cẳng tay hoặc chân có thể phải đặt garô, ghi lại giờ đặt, nếu di chuyển xa thì cứ khoảng 90 phút nới garô chừng 5 phút.

Với phần chi đã rời ra, cần rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, không dùng xà phòng hay hóa chất. Sau đó bọc phần chi trong gạc hoặc vải sạch, không bọc quá dày, cho vào túi ni lông buộc kín rồi đặt túi vào thùng đá lạnh.

Sai lầm phổ biến, cũng là điều nhiều tài liệu chuyên môn cảnh báo, là bỏ thẳng phần chi vào nước đá. Cách này gây bỏng lạnh, hủy hoại mô, khiến chi khó sống khi nối lại. Lớp gạc và túi ni lông chính là để chi không chạm trực tiếp vào đá.

Hơn 6 giờ 'chạy đua' nối lại cẳng tay bị đứt lìa cho nam công nhân

Anh Đ.Q.T., 31 tuổi, nam công nhân ở Đồng Nai không may trượt té vô máy cưa sắt khiến cẳng tay phải bị cắt đứt lìa hoàn toàn.