Rõ ràng là mục đích “cuộc họp đặc biệt” ngày mai có khác so với mục đích cũng của cuộc họp này, theo đề xuất của Trung Quốc hồi cuối tháng 4, sau hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Brunei, là “để thảo luận một bộ quy tắc quản lý khu vực” (nguồn: tin ASEAN Briefing 30-4-2013). Cũng theo nguồn tin này, “các ngoại trưởng ASEAN và Trung Quốc sẽ gặp nhau về các yêu sách trên biển Đông” và vào thời điểm đó vẫn chưa dứt khoát ngày tháng họp là tháng 8 hay tháng 9, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa cho biết. Bộ trưởng Natalegawa còn phát biểu rằng sự tự kiềm chế của ASEAN đã bị thử thách bởi “hành động đơn phương nhằm tìm cách thay đổi tình hình” và ông quả quyết: “Đủ rồi là đủ rồi!”.

Với thời gian và vận động, “cuộc họp đặc biệt” bàn về quy tắc ứng xử biển Đông cũng đã được định ngày, và trở thành sự kiện kỷ niệm 10 năm quan hệ chiến lược Trung Quốc - ASEAN, bàn về cách làm cho sâu sắc hơn mối quan hệ đối tác hai bên. Trong những ngày này, các quan chức, lãnh đạo Trung Quốc đang ra sức vận động tranh thủ nhân tâm.

Hai ngày trước “cuộc họp đặc biệt”, hôm qua 27-8, đại sứ Trung Quốc tại Campuchia - bà Bế Kiến Quốc - nêu bật mối quan hệ Campuchia - Trung Quốc như là “khuôn mẫu” cho quan hệ hữu nghị giữa các nước: “Trung Quốc và Campuchia là anh em tốt, bạn hữu tốt, láng giềng tốt, đối tác tốt. Tôi tin rằng với sự quan tâm của các lãnh đạo chúng ta, cùng với nỗ lực của nhân dân hai nước, Trung Quốc và Campuchia sẽ càng làm sâu sắc hơn lòng tin chính trị, cải tiến hợp tác vì lợi ích hỗ tương, tăng cường hiểu biết và cảm thông, đưa các quan hệ hữu nghị lên tầm cao mới...” (Tân Hoa xã 27-8).

Trước đó, hôm thứ hai 26-8, Chủ tịch Tập Cận Bình khi tiếp Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đang thăm Trung Quốc một tuần lễ cũng nhấn mạnh rằng: “Tôn trọng lẫn nhau, hiểu biết và hỗ trợ nhau là những tài sản quý giá nhất của quan hệ Trung Quốc - ASEAN”, và rằng “Trung Quốc gắn chặt với con đường phát triển hòa bình”.

Quan hệ láng giềng tốt là ước mơ của mọi người cho dù ở biệt thự, chung cư cao cấp hay xóm nhà lá...! Chẳng ai tị nạnh ai khác sao giàu có hơn mình, thế cho nên cũng chẳng cần thanh minh “phát triển hay trỗi dậy”... Chỉ cần trong hòa bình thôi!

Tôn trọng lẫn nhau, lợi ích hỗ tương, cũng thế, chính là khuôn vàng thước ngọc của loài người văn minh, song thành thật “nói và làm” hoặc láu cá “nói mà chẳng làm” mới chính là thước đo để thiên hạ nhìn vào.

Để các quan hệ đẹp như mơ càng cần thật sự tôn trọng lẫn nhau, càng cần nghĩ đến lợi ích của nhau. Nếu có chồng lấn thì giải quyết đúng như là “láng giềng tốt” chứ không thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Người Việt vẫn quen xem láng giềng gần còn trọng hơn anh em xa vì lẽ đó, chớ đâu ai “chuộng bạo lực láng giềng gần”. Lợi ích hỗ tương cũng thế: Đất nước nào, dân tộc nào cũng xem lãnh thổ như con ngươi của mình.

Thành ra, nhân kỷ niệm 10 năm quan hệ đối tác chiến lược ASEAN - Trung Quốc, cũng “nào cạn ly”! Cụng ly xong, ngồi vào bàn như đã định từ cuối tháng 4, đừng lần lữa.