Đừng để bạo lực ngôn từ dồn người khác phải 'đăng xuất'

Khi lời nói trở thành "vũ khí"

Câu chuyện đau lòng về cô gái qua đời giữa làn sóng bêu riếu trên mạng xã hội khiến tôi nhớ lại phần trình bày của một chuyên gia người Hàn Quốc tại hội thảo khoa học tâm lý quốc tế diễn ra ở Hà Nội. 

Ông cảnh báo về hệ lụy dai dẳng của bạo lực ngôn từ, nhất là khi người trẻ thiếu điểm tựa tinh thần.

Dưới góc độ tâm lý học, khi bị miệt thị liên tục, một người có thể dần nghi ngờ chính mình, cảm thấy bị cô lập, trầm uất và suy sụp tinh thần. Một học sinh bị chế giễu có thể sợ đến trường; một nhân viên thường xuyên bị mỉa mai, phủ nhận năng lực có thể mất dần động lực làm việc. 

Trong gia đình, những câu như "mày chẳng làm nên trò trống gì" có thể khoét sâu mặc cảm của người vốn đã kiệt sức.

Bạo lực ngôn từ là thứ vũ khí dễ sử dụng nhưng khó đo đếm sức sát thương. Người buông lời có thể quên ngay, người tiếp nhận có khi mang theo suốt thời gian dài. 

Trên mạng xã hội, khi lời miệt thị được tiếp sức bởi đám đông, có thể khiến tổn thương bị khuếch đại, kéo dài và hủy hoại cả con người.

Tất nhiên, không phải ai bị xúc phạm cũng rơi vào khủng hoảng hay tự tử. Bởi tự tử là vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố tâm lý, xã hội và hoàn cảnh sống. Do đó, không thể quy kết một bi kịch cho riêng một câu nói hay một biến cố, nhưng cũng không thể xem nhẹ sức tàn phá của bạo lực ngôn từ.

Tôi từng bị xúc phạm vì khuyết tật. Đáng buồn, người có học thức, luôn nói về lòng nhân ái lại gọi tôi là "thằng què". Tôi cho rằng không ai có thể nhân danh đạo đức để tự trao cho mình quyền làm tổn thương người khác.

Theo thời gian, tôi học cách phân biệt định kiến của người khác với giá trị bản thân. Nhưng thực tế, không phải ai cũng có đủ nguồn lực tâm lý và điểm tựa để chống chịu.

Đừng im lặng, hãy lên tiếng!

Khi tổn thương kéo dài, một người có thể rơi vào kiệt sức tâm lý, mắc kẹt trong suy nghĩ tiêu cực và mất phương hướng. Lúc ấy, điều họ cần không phải lời thúc ép "hãy mạnh mẽ lên" hay "đừng quan tâm đến người khác nghĩ gì", mà là điểm tựa đủ tin cậy để ổn định tâm lý.

Một đồng nghiệp của tôi từng ấm ức, mất ngủ vì những lời đồn đoán, xúc phạm liên quan đến chuyện tình cảm. Việc chị chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ cho thấy một năng lực quan trọng: nhận ra giới hạn của bản thân và tìm đến nguồn lực phù hợp. 

Đây được xem là "van xả" giúp điều hòa cảm xúc, giảm căng thẳng và phục hồi sau những va chạm trong cuộc sống.

Rõ ràng, điều giúp một người vượt qua "sóng đời" không phải là những lời khuyên lọt tai, mà là một điểm tựa để tăng khả năng chống chịu.

Nếu trở thành mục tiêu của làn sóng công kích trên mạng, hãy tạm rời khỏi "tâm bão": ngừng đọc bình luận, hạn chế tiếp xúc với những nội dung gây kích động, lưu lại bằng chứng cần thiết. 

Nếu tình trạng tồi tệ kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng sống hoặc xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân, cần tìm sự hỗ trợ khẩn cấp từ người đáng tin cậy, chuyên gia tâm lý, cơ sở y tế.

Một thời điểm bế tắc không đồng nghĩa cả cuộc đời đã hết lối đi. Chúng ta có thể cần thời gian để hồi phục, cần người đồng hành để nhìn thấy những lựa chọn khác và cần học cách tách biệt lời miệt thị với giá trị thật của bản thân. Không nên giải quyết một mình, nhất là khi đang ở thời điểm mong manh nhất.

Dẫu vậy, không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên người bị tổn thương hay những người thân cận. Khi chứng kiến bắt nạt trực tuyến, đừng tiếp tay lan truyền nội dung chưa được kiểm chứng. Hãy lên tiếng, báo cáo nội dung vi phạm. 

Đừng biến sự tò mò thành bêu riếu, lấy nỗi đau của người khác làm trò mua vui. Bởi phía sau mỗi tài khoản là một con người. Tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền hạ nhục người khác.

Gia đình, nhà trường, nơi làm việc và các nền tảng số cũng cần có cách tiếp nhận phản ánh, ngăn chặn hành vi bắt nạt và tạo điều kiện để người gặp khủng hoảng tiếp cận sự hỗ trợ phù hợp.

Chúng ta thường chỉ nói về lòng trắc ẩn sau bi kịch, nhưng thương tiếc muộn màng không thể thay thế sự bảo vệ đúng lúc. 

Trước mỗi lời bình luận, hãy tự hỏi: mình đang giúp ai đó hay đẩy họ vào bế tắc? Đừng đợi một người "đăng xuất" khỏi cuộc đời mới học cách ngừng miệt thị và lên tiếng bảo vệ nhau.

Đăng tin xúc phạm cá nhân, tổ chức lên mạng xã hội, hai phụ nữ bị xử phạt

Đăng tải thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự cá nhân, tổ chức lên mạng xã hội, hai người phụ nữ ở Ninh Bình đã bị cơ quan công an xử phạt.