Sinh khí từ những "mạch máu" cao tốc

Bức tranh kinh tế năm 2025 qua những dữ liệu mới nhất từ báo cáo của Vietnam Report hiện rõ với những con số biết nói: hơn 3.100km cao tốc Bắc - Nam đã thông xe, 564 công trình trọng điểm được khởi công và khánh thành.

Chính luồng "sinh khí" từ các đại công trường này đã đẩy giá trị tăng thêm (GVA) của ngành xây dựng lên mức 9,62%, đây là mức cao nhất trong 5 năm qua và vượt xa tốc độ tăng trưởng GDP chung (8,02%).

Theo kết quả điều tra của Vietnam Report, sự bùng nổ của hạ tầng đã lan tỏa mạnh mẽ tới từng doanh nghiệp. Có đến gần 90% đơn vị cho biết số dự án trúng thầu tăng vọt. 

Đáng chú ý, lượng backlog (đơn hàng tồn đọng) dồi dào không chỉ là "của để dành" cho doanh thu tương lai, mà còn giúp các nhà thầu chủ động hoàn toàn trong việc phân bổ nguồn lực và kiểm soát dòng tiền.

Cần lưu ý khi kế hoạch đầu tư công năm 2026 dự kiến đạt 1,08 triệu tỉ đồng (tăng 12% so với năm trước) và tổng vốn đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 lên tới 2,8 triệu tỉ đồng sẽ là "bảo chứng" nguồn việc cho các nhà thầu trong ít nhất nửa thập kỷ tới. 

Cũng vì thế xây dựng hiện không chỉ là một ngành kinh tế, mà đã trở thành công cụ chính sách vĩ mô then chốt để Nhà nước kích thích tổng cầu và định hình lại cấu trúc kinh tế quốc gia.

Một điểm thay đổi mang tính bản lề trong năm 2026 là sự trưởng thành về vị thế của nhà thầu Việt. Áp lực "phải có việc bằng mọi giá" đã giảm bớt, nhường chỗ cho tư duy chọn lọc hiệu quả.

Các doanh nghiệp có uy tín và năng lực thực thi mạnh đang dần chuyển sang thế chủ động, có quyền lựa chọn dự án và chủ đầu tư dựa trên các tiêu chí khắt khe về điều kiện thanh toán và hiệu quả tài chính. Kết quả là bức tranh tài chính ngành sáng sủa hơn bao giờ hết khi 74,5% doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng đồng thời cả doanh thu và lợi nhuận.

Sự củng cố về năng lực quản trị và thi công qua các siêu dự án như sân bay Long Thành hay đường sắt tốc độ cao đang biến các nhà thầu nội thành những đơn vị dẫn dắt, đủ sức hấp thụ các chương trình đầu tư quy mô lớn của Chính phủ.

Theo quan sát của phóng viên, một điểm đáng chú ý trong bảng xếp hạng năm nay là sự giảm hiện diện của một số tên tuổi từng gắn với các đại công trường như Công ty cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình hay Vinaconex. 

Trong khi đó nhóm doanh nghiệp khác như Newtecons, Delta hay Central lại nổi lên.

"Nỗi lo" bão giá và "cơn khát" nhân lực chất lượng

Tuy nhiên các số liệu, thống kê từ báo cáo đã cho thấy con đường dẫn dắt kinh tế của ngành xây dựng vẫn còn những "ổ gà" cần vượt qua.

Thứ nhất là áp lực chi phí đầu vào. Khi gần 90% doanh nghiệp thừa nhận biến động giá vật liệu, nhiên liệu là khó khăn lớn nhất. Những diễn biến địa chính trị phức tạp từ Trung Đông đầu năm 2026 đã đẩy chuỗi chi phí vận hành, máy móc leo thang, đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận của các hợp đồng trọn gói.

Thứ hai là bài toán "khát" nhân lực. Đây không còn là sự thiếu hụt lao động phổ thông, mà là sự khan hiếm đội ngũ kỹ sư, chỉ huy trưởng có đủ trình độ thực hiện các công trình siêu phức tạp như nhà máy điện LNG, cảng nước sâu hay metro. Khoảng trống về năng lực quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế đang là điểm nghẽn lớn nhất giới hạn khả năng hấp thụ đầu tư của toàn ngành.

Anh Lê Văn Nhân (kỹ sư xây dựng tại TP.HCM) cũng cho biết một số tổ đội nhân công máy từ một số nhà thầu phụ, nhà thầu nhỏ ở công trình anh quản lý đã "đình công" tạm thời. Lý do vì giá dầu tăng cao, mọi chi phí đời sống cũng vì thế "lao thang" ngoại trừ tiền giá nhân công, tiền thuê máy móc…

Nhà thầu xây dựng tìm cách thích nghi giá xăng dầu

Giá xăng dầu tăng mạnh những ngày qua buộc nhiều nhà thầu xây dựng phải xoay xở đủ kiểu trên các công trường để duy trì tiến độ công trình.