Nhiều nhà thầu phải thay đổi biện pháp thi công để thích nghi với biến động giá.

Giá nhiều loại vật liệu tăng trên 10%

Những ngày này, trên công trường của dự án đường vành đai 4 thủ đô Hà Nội, các gói thầu xây lắp vẫn được thi công tấp nập. Công nhân và máy móc vẫn hoạt động hết công suất để bảo đảm tiến độ dự án.

Ông T.V.Th., đại diện một nhà thầu thi công dự án, rầu rĩ cho biết chi phí nhiên liệu đang tăng mạnh đang ăn trực tiếp vào lợi nhuận, công sức của nhà thầu thi công. 

Bởi hầu hết các hợp đồng thi công xây dựng hiện nay đều ký kết theo đơn giá cố định, không được điều chỉnh giá, vì thế khi có biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu thì nhà thầu chỉ biết "cắn răng" chịu đựng để hoàn thành công trình đúng tiến độ. 

Nếu không hoàn thành công trình đúng tiến độ cam kết trong hợp đồng thì các nhà thầu bị phạt rất nặng. Nhiều nhà thầu đang rơi vào thế khó, phải thi công cầm chừng để chờ giá xăng dầu hạ nhiệt.

"Nếu tình trạng giá xăng dầu tăng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn thì các nhà thầu có thể cầm cự, bảo đảm tiến độ các dự án. Còn trong trường hợp giá xăng dầu neo cao trong thời gian dài, nhiều công trình có nguy cơ đình trệ, các nhà thầu rất cần sự hỗ trợ, điều chỉnh đơn giá từ chủ đầu tư để bảo đảm tiến độ các dự án", ông T.V.Th. chia sẻ thêm.

Theo ghi nhận, giá xăng dầu biến động mạnh những ngày qua đang đẩy chi phí vận chuyển nguyên vật liệu, tăng giá ca máy trên nhiều công trường xây dựng trọng điểm hiện nay. Nhiều nhà thầu rơi vào tình trạng thi công cầm chừng chờ nhiên liệu hạ giá hoặc chấp nhận tốn nhiều cho phí nhiên liệu hơn để duy trì tiến độ dự án đúng cam kết hợp đồng.

Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết tính theo giá cơ sở của một số loại nhiên liệu chủ yếu như xăng RON95-III, dầu diezel 0.05S thì từ ngày 26-2 đến 10-3-2026, giá xăng dầu đã tăng từ 40 - 60%. Sự biến động bất thường của giá nhiên liệu nêu trên đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các nhà thầu xây dựng.

Đặc biệt là những doanh nghiệp tham gia thực hiện các dự án về cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ do ở những dự án này, khối lượng thi công, vận chuyển đất đào đắp và sử dụng nhiên liệu và vật liệu rời rất lớn.

Bên cạnh đó, trong quý 1-2026, giá bán một số loại vật liệu xây dựng chủ yếu sử dụng cho các công trình như: thép, xi măng, cát, đá, nhựa đường... cũng tăng giá ở mức trên 10%. Điều này đang gây khó khăn cho nhiều nhà thầu xây dựng trên cả nước.

TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, cho hay tổng mức đầu tư cho các dự án tăng mạnh, tác động bất lợi tới tiến độ thi công hàng loạt dự án, công trình trên cả nước, đặc biệt là các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Trong khi hầu hết các hợp đồng thi công xây dựng đều được ký kết trên cơ sở đơn giá cố định hoặc đơn giá ghi nhận tại thời điểm lập dự án nên không lường trước được các biến động bất thường.

"Thực tế thi công các công trình hiện nay có khoảng 70% khối lượng công việc do máy móc cơ giới thực hiện. Nhưng khi giá xăng dầu tăng cao, chi phí nhiên liệu tăng mạnh thì các nhà thầu xây dựng không thể duy trì ba ca, bốn kíp trên công trường, nhiều dự án có nguy cơ đình trệ", TS Trần Chủng nhấn mạnh.

Kiến nghị loạt giải pháp gỡ vướng cho các nhà thầu xây dựng

Để ứng phó với biến động giá cả hiện nay một số nhà thầu đã tính toán, thay đổi biện pháp thi công theo hướng sử dụng xăng dầu tiết kiệm, hiệu quả hơn. Các nhà thầu mong muốn doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cùng đồng hành để ổn định nguồn cung xăng dầu cho các công trình đang thi công trên cả nước.

Thời gian qua, Chính phủ đã điều hành thị trường theo hướng bình ổn giá xăng dầu, điều này phần nào kìm được đà tăng giá nguyên, vật liệu đầu vào các công trình. Bên cạnh đó, để ứng phó với biến động giá tại các công trình, một số địa phương đã đưa ra giải pháp hỗ trợ nhà thầu thi công dự án trên địa bàn.

Ví dụ ngày 9-3 vừa qua, UBND tỉnh Cao Bằng đã chỉ thị các sở ngành của tỉnh theo dõi sát diễn biến giá cả để thực hiện điều chỉnh kịp thời đơn giá, định mức vật tư, vật liệu, ca máy theo từng thời điểm giá xăng dầu tăng để hỗ trợ các nhà thầu, nhà đầu tư duy trì tiến độ thi công các công trình.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Dương Văn Cận, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký VACC, cho biết hiệp hội vừa có văn bản gửi Thủ tướng đề nghị tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng trong bối cảnh giá xăng dầu tăng bất thường.

Theo đó, VACC kiến nghị Thủ tướng một số giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhà thầu xây dựng trong việc thi công, đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia nhằm góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%.

Cụ thể, VACC kiến nghị cho phép các nhà thầu xây dựng được tính bù trừ chênh lệch về chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu, giá hợp đồng xây dựng làm cơ sở thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu. Thời gian áp dụng tính bù trừ chênh về chi phí nhiên liệu từ tháng 3-2026 cho đến khi giá xăng dầu được bình ổn.

Có cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan đến chi phí xăng dầu giúp các nhà thầu ổn định được chi phí đầu vào. Chỉ đạo các cấp chính quyền địa phương kiểm soát chặt chẽ giá các vật liệu rời, xử lý các trường hợp tăng giá, thổi giá.

Trong trường hợp biến động về giá nhiên liệu kéo dài do ảnh hưởng của chiến tranh vùng Vịnh, VACC kiến nghị Thủ tướng xem xét cho vận dụng quy định bất khả kháng để được điều chỉnh hợp đồng. Ban hành chính sách khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp nhà thầu xây dựng trong việc liên kết, hình thành các chuỗi cung ứng để hạn chế những biến động bất thường về nguồn cung, giá vật tư, vật liệu xây dựng đầu vào.

Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, xem xét bố trí ngân sách hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu

Chiều tối 16-3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ để tiếp tục cho ý kiến về các giải pháp bảo đảm cung ứng và bình ổn giá xăng dầu.