Ngày 11-1 tại TP.HCM, Trường đại học Fulbright Việt Nam tổ chức phiên thảo luận "Tương lai nghề nghiệp: Cơ hội trên bình diện toàn cầu" trong khuôn khổ Ngày hội tuyển sinh - Open Day 2026, quy tụ nhiều chuyên gia cùng bàn về tương lai nguồn nhân lực trong bối cảnh AI đang tạo nhiều áp lực với sinh viên.

Doanh nghiệp rất muốn sinh viên biết hỏi

Bà Đào Thiên Hương - Phó tổng giám đốc EY-Parthenon - cho rằng trong bối cảnh AI đang được triển khai ngày càng sâu, doanh nghiệp kỳ vọng những sinh viên tốt nghiệp hiểu vấn đề, biết đặt câu hỏi và đặc biệt đủ năng lực kiểm soát kết quả mà AI tạo ra.

Bà Hương nhấn mạnh kỹ năng quan trọng nhất của người lao động trẻ hiện nay mà các doanh nghiệp cần là khả năng đặt câu hỏi. Một nhân sự được đánh giá cao là người biết phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu và đặt ra những câu hỏi đủ rõ ràng để dẫn dắt AI làm việc hiệu quả.

Bà ví dụ tại nhiều công ty, các nhân sự trẻ khi gia nhập công ty đều có cơ hội tham gia những khóa tập huấn chuyên biệt về tư duy đặt câu hỏi, cách làm việc với AI và kỹ năng xây dựng prompt hiệu quả.

Các chương trình hướng tới rèn luyện cách phân tích vấn đề, đặt giả định, kiểm tra kết quả và sử dụng AI như một "cộng sự" trong công việc hằng ngày.

Nhìn ở góc độ khác, đặt câu hỏi cũng chính là "kỹ thuật tạo câu lệnh" (prompt engineering). Kỹ năng này cần được hiểu như một năng lực tư duy và giao việc.

Theo bà Hương, các bạn trẻ được kỳ vọng sẽ làm 'sếp' của nhiều AI cùng lúc, bao gồm việc biết giao nhiệm vụ cho AI, kiểm soát đầu ra, đánh giá chất lượng, phát hiện sai lệch và yêu cầu AI điều chỉnh.

Ông Trần Lê Nam - cựu chuyên gia Boston Consulting Group và cựu giám đốc chiến lược Vietnam Oman Investment - cho rằng trong bối cảnh AI ngày càng "làm nhanh" và "làm nhiều", giá trị nổi bật nhất của con người nằm ở năng lực đặt câu hỏi.

"Không chỉ hỏi nhiều hơn, mà phải hỏi sâu hơn. Biết suy nghĩ để bổ sung, phản biện và biết nhìn thấy phần còn thiếu của một mô hình", ông Nam nói.

Theo ông, khi đứng trước một bản phân tích hay một mô hình, điều quan trọng là cần biết đặt vấn đề còn gì chưa hợp lý, cần bổ sung chỗ nào, bổ sung ra sao để nâng chất lượng sản phẩm.

Ông Nam lấy ví dụ trước đây một người có thể cần 14 ngày để dựng một mô hình, còn AI có thể giúp hoàn thành phần cấu trúc chỉ trong 1 ngày.

"Vậy 13 ngày còn lại con người phải làm gì? Đó là xem xét, phân tích, tương tác với con người và bối cảnh thực tế để phản biện, chỉnh sửa, thêm thắt những lớp ý nghĩa cần thiết, rồi mới đi tới bản cuối cùng", ông Nam nhấn mạnh.

Sinh viên cần chuẩn bị gì?

TS Lê Quân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu AI, Đại học Fulbright Việt Nam - cho rằng việc làm việc với AI, trong đó có các công cụ như ChatGPT, không thể được hiểu là "hỏi một lần để có câu trả lời cuối cùng".

Trên thực tế, hầu hết các vấn đề trong đời sống và công việc đều là những bài toán phức tạp, đòi hỏi một chuỗi tương tác liên tục, chứ không phải một câu hỏi đơn lẻ.

Theo TS Lê Quân, cách đặt câu hỏi hiệu quả với AI cũng phản ánh cách con người tư duy trước vấn đề. "Một vấn đề thực tiễn thường là quá trình hỏi - phân tích thông tin - hỏi thêm - tiếp tục phân tích - rồi lại điều chỉnh câu hỏi", ông nói.

Trong thực tế, người làm việc phải liên tục tham khảo ý kiến của người khác, trao đổi với đồng nghiệp, chuyên gia, khách hàng để đối chiếu góc nhìn, phát hiện điểm mù và điều chỉnh hướng tiếp cận.

Từ góc độ này, TS Lê Quân cho rằng giá trị lớn nhất của người học khi sử dụng AI còn nằm ở khả năng duy trì và điều phối cả một chuỗi tư duy kéo dài.

Người biết sử dụng AI hiệu quả là người biết khi nào cần hỏi AI, khi nào cần dừng lại để suy nghĩ, khi nào cần mang vấn đề đó đi trao đổi với người khác trước khi quay lại đặt câu hỏi tiếp theo.

Ông Quân nhấn mạnh rằng chuỗi năng lực này sẽ còn rất lâu nữa AI mới có thể tự thực hiện trọn vẹn.

"Giá trị của sinh viên sau khi ra trường, đặc biệt trong bối cảnh AI phát triển mạnh, nằm ở chỗ biết tương tác với AI một cách thông minh, và biết làm việc với con người trong cùng một tiến trình", TS Lê Quân chia sẻ.

Sinh viên được tặng tài sản mã hóa USDT để trải nghiệm chuyển đổi sang Việt Nam đồng để mua sắm

Sinh viên tham dự hội nghị về Blockchain vừa được tặng tài sản mã hóa USDT và trải nghiệm đổi sang tiền Việt Nam đồng trong khu vực cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tại Đà Nẵng.