Quan điểm khá thoáng của UEFA

Đây là chủ đề vô cùng quen thuộc với làng thể thao đỉnh cao. Và đặc biệt trong giới cầu thủ Việt Nam, chuyện các cầu thủ thi thoảng bị bắt gặp "cụng ly" như Đình Bắc cũng không phải hiếm.

Trước tiên hãy nói đến quan điểm từ giới khoa học thể thao của làng bóng đá đỉnh cao. Và thật bất ngờ, UEFA - cơ quan đầu não bóng đá châu Âu - lại đưa ra quan điểm khá thoáng. 

Trong tài liệu “UEFA Expert Group Statement on Nutrition in Elite Football” - tuyên bố của nhóm chuyên gia UEFA về dinh dưỡng trong bóng đá đỉnh cao - các chuyên gia thừa nhận cầu thủ có thể sử dụng đồ uống có cồn khi giao tiếp xã hội với đồng đội, bạn bè và gia đình, đặc biệt sau trận đấu.

Đáng chú ý, tài liệu cho rằng việc thỉnh thoảng uống một lượng nhỏ, không quá 2 đơn vị cồn (1 đơn vị cồn là 10g ethanol nguyên chất, 2 đơn vị tương đương 1,5-2 lon bia) trong ngày, uống sẽ không gây hại đáng kể. 

Tuy nhiên, đây là giới hạn cho một lần uống không thường xuyên, không phải khuyến nghị cầu thủ có thể uống bia rượu hằng ngày.

Quan điểm tương đối cởi mở này không đồng nghĩa UEFA xem đồ uống có cồn là vô hại. Tổ chức bóng đá châu Âu cảnh báo đồ uống có cồn có thể gây cản trở glycogen resynthesis (tái tổng hợp glycogen - quá trình khôi phục nguồn carbohydrate dự trữ trong cơ và gan), muscle protein synthesis (tổng hợp protein cơ - quá trình sửa chữa, xây dựng cơ bắp) và rehydration (bù nước).

Vì vậy, cầu thủ được khuyến cáo giảm tối đa hoặc tránh rượu bia trong những giai đoạn tập luyện, thi đấu quan trọng mà hồi phục thể lực là ưu tiên.

Uống bia thực sự ảnh hưởng đến cơ bắp ra sao?

Khoa học có bằng chứng khá rõ rằng uống nhiều alcohol sau vận động không phải lựa chọn tốt.

Một nghiên cứu nổi tiếng công bố năm 2014 cho những người tham gia vận động cường độ cao rồi sử dụng lượng alcohol lớn, khoảng 1,5g/kg thể trọng. Kết quả, tốc độ tổng hợp protein cơ giảm 24% ngay cả khi họ đồng thời được bổ sung protein; nếu alcohol đi cùng carbohydrate (tinh bột) thay vì protein (đạm), mức giảm lên tới 37%.

Đây là ảnh hưởng đáng kể bởi tổng hợp protein chính là một phần quan trọng trong quá trình cơ bắp sửa chữa và thích nghi sau tập luyện.

Một tổng quan khoa học trên Sports Medicine cũng kết luận tác động của alcohol lên hồi phục và thành tích phụ thuộc vào nhiều yếu tố: liều lượng, thời điểm uống sau vận động, khoảng thời gian còn lại trước lần tập hoặc thi đấu tiếp theo và tình trạng chấn thương của VĐV.

Nghiên cứu công bố năm 2024 trên nam giới Đông Á của tiến sĩ Koichiro Hayashi (Đại học Kokugakuin, Nhật Bản) cho thấy những góc độ phức tạp của vấn đề này, khi ông khảo sát các VĐV chạy bộ.

Sau 45 phút chạy xuống dốc, nhóm sử dụng alcohol không có sự khác biệt đáng kể về quá trình hồi phục sức mạnh cơ và khả năng bật nhảy so với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, alcohol lại khiến cảm giác đau cơ kéo dài hơn.

Như vậy, uống alcohol sau vận động không thể coi là có lợi, nhưng mức độ tác hại tức thời cũng không phải lúc nào lớn đến mức khiến thành tích thể thao suy giảm rõ rệt.

Một vấn đề khác là giấc ngủ. Tổng quan và phân tích gộp mới đây cho thấy ngay cả lượng alcohol thấp cũng có thể làm giảm REM sleep (giấc ngủ chuyển động mắt nhanh); lượng cao còn gây xáo trộn REM mạnh hơn. Với VĐV, giấc ngủ lại là một thành phần quan trọng của quá trình hồi phục.

Thái độ với alcohol cũng phần nào khác nhau tùy đặc thù thể thao. Bóng đá hiện không áp dụng nguyên tắc “zero alcohol”. Với các môn sức bền, việc duy trì glycogen và bù nước đặc biệt quan trọng; còn VĐV các môn phân hạng cân phải quan tâm thêm đến năng lượng và kiểm soát trọng lượng.

Thậm chí alcohol từng nằm trong danh sách chất bị cấm trong thi đấu của WADA ở một số môn đặc thù như bắn cung, đua ô tô hay karate, trước khi được loại khỏi danh sách từ năm 2018.

Câu chuyện của cầu thủ Việt Nam

Trở lại với câu chuyện của Đình Bắc. Có thể thấy nếu từ những khuyến nghị của UEFA và giới chuyên gia, việc Đình Bắc bị bắt gặp "uống một ly bia" trong một buổi tiệc, đặc biệt là vào giai đoạn nghỉ lễ có thể không quá nghiêm trọng.

Nhưng mặt khác cũng cần đặt trong bối cảnh là VĐV Việt Nam nhiều năm qua chưa được đánh giá quá cao về tính chuyên nghiệp, và thường tồn tại vấn đề sa sút thể lực, xuống phong độ khá nhanh khi tiệm cận tuổi 30. Điều này tạo ra tranh luận rằng những ngôi sao nổi bật như Đình Bắc nên "làm gương".

Một bác sĩ chuyên về thể thao ở Việt Nam chia sẻ: "Ai cũng biết rằng nếu nói thi thoảng mới uống bia rượu một lần, tất nhiên sẽ chẳng sao. Nhưng là người làm ngành y, thực sự tôi biết rõ bia rượu không tốt chút nào cả cho VĐV.

Chúng ta cần nhìn nhận ở góc độ hình ảnh, nếu từ một ngôi sao nổi tiếng rồi bảo rằng uống một hai ly bia cũng không sao đâu, điều này sẽ tạo nên hiệu ứng không tốt".

Quan điểm này cũng từng được đưa ra bởi bác sĩ CK II chuyên ngành dinh dưỡng Đỗ Thị Ngọc Diệp. Trong một lần trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ, bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp nói:

"Tôi từng có thời gian cộng tác với một vài đội bóng đá, và để ý một thực trạng không tốt chút nào, đó là cho VĐV ăn buffet.

Kết quả là ai thích gì thì ăn nấy, luông tuồng và khó kiểm soát. Mặc dù có thể nói rằng tự thân VĐV cần có hiểu biết, tự điều chỉnh cái gì tốt, cái gì không tốt. Nhưng theo tôi, tốt nhất là không nên để VĐV đỉnh cao đứng trước cơ hội lựa chọn những thứ không tốt cho bản thân. 

Dinh dưỡng thường đòi hỏi nghiêm ngặt như vậy, đặc biệt là với VĐV. Vì có lần một, lần hai sẽ dẫn đến thói quen không tốt lâu dài".

Và đó cũng là lý do vì sao Ronaldo nghiêm khắc tuyệt đối là biểu tượng của làng thể thao đỉnh cao, hay Messi - người cũng từng từ bỏ những thói quen ăn uống không tốt, cũng mang đến câu chuyện truyền cảm hứng về nỗ lực không ngừng.

Phương pháp tập luyện đặc biệt của “Người Nhện” Tom Holland

Đảm nhận những pha hành động đòi hỏi sức mạnh và độ linh hoạt trong “Người Nhện: Khởi đầu mới”, Tom Holland phải trải qua quá trình tập luyện chuyên biệt để duy trì thể trạng phù hợp với vai diễn.