Chiều 26-8, Cục Truyền thông Công an nhân dân phối hợp với Cục Pháp chế và Cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) và các đơn vị chức năng tổ chức tọa đàm truyền thông chính sách các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội khóa XVI.

Tại tọa đàm, đại diện cơ quan soạn thảo, các chuyên gia và đại biểu Quốc hội đã thông tin, giải đáp những vấn đề người dân quan tâm liên quan đến dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Hình sự (sửa đổi)..., do Bộ Công an chủ trì xây dựng.

Không phải cứ có ý định phạm tội là bị xử lý hình sự

Về vấn đề dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đề xuất mở rộng trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội ở 13 tội danh, câu hỏi đặt ra là ranh giới nào để phân biệt một người mới có ý định phạm tội với một người đã thực sự bước vào giai đoạn chuẩn bị phạm tội?

Giải đáp vấn đề trên, Đại tá Ngô Đức Thắng - Phó cục trưởng Cục Pháp chế và Cải cách hành chính, tư pháp - cho biết đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, mục đích của Bộ luật Hình sự khi quy định hành vi này bị xử lý hình sự là nhằm ngăn chặn từ sớm các hành vi phạm tội, ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra. 

Việc này tập trung vào một số tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.

Theo Đại tá Thắng, nếu không ngăn chặn kịp thời mà để khi họ thực hiện hành vi phạm tội thì hậu quả sẽ khôn lường, có thể rất tàn khốc.

Ông Thắng lấy ví dụ hành vi tụ tập một nhóm dùng dao, kiếm, hung khí, vũ khí nguy hiểm. Nếu không được ngăn chặn kịp thời mà dẫn đến hành vi giết người thì có thể xảy ra vụ án gây hậu quả chết người, thậm chí có thể mang tính thảm sát.

Qua quá trình tổng kết thực tiễn và nghiên cứu thời gian vừa qua, cơ quan soạn thảo cũng nhận thấy nhiều hành vi cần phải được ngăn chặn từ sớm và cần được quy định xử lý hình sự.

Cụ thể, dự thảo hiện nay mở rộng trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội ở 13 tội danh, tập trung tại một số nhóm tội như các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng và tội phạm về ma túy.

Về ranh giới phân biệt, Bộ luật Hình sự cũng như dự thảo hiện nay không quy định "ngay khi có ý định là bị xử lý hình sự".

Mà ý định đó phải được bộc lộ bằng hành vi khách quan, chẳng hạn như có sự chuẩn bị về công cụ, phương tiện phạm tội.

Trên cơ sở đó, cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan chức năng mới đánh giá, xác định hành vi để xem xét trách nhiệm hình sự. Nói cách khác, không phải cứ có ý định trong đầu là đã bị xem xét, xử lý trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội. Việc này nhằm góp phần ngăn chặn tội phạm từ sớm.

Về thắc mắc quy định này có dẫn đến tình trạng xử lý trách nhiệm hình sự tràn lan hay không, Đại tá Thắng cho hay khi xem xét trách nhiệm hình sự phải tuân thủ các thẩm quyền, quy trình, trình tự, thủ tục chặt chẽ được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự để đánh giá, xử lý, chứ không phải chỉ nhìn vào hành vi là có thể xem xét trách nhiệm hình sự.

Chuyển thẩm quyền điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sang Bộ Công an có ảnh hưởng tính độc lập?

Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) chuyển thẩm quyền điều tra của Cơ quan Điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. 

Việc không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thì thẩm quyền này được chuyển giao như thế nào? Có sợ ảnh hưởng đến tính độc lập?

Đại tá Ngô Đức Thắng cho biết hiện nay trong dự thảo sau khi không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thì thẩm quyền điều tra của Cơ quan Điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao được chuyển về cho Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an.

Còn thẩm quyền điều tra của Cơ quan Điều tra Viện Kiểm sát quân sự Trung ương được chuyển về Cơ quan Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng.

Ông Thắng cũng cho hay trong quá trình xây dựng, cơ quan soạn thảo cũng có tính toán trong trường hợp chuyển thẩm quyền về cho Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an điều tra vụ án liên quan đến xâm hại hoạt động tư pháp mà do chính những người thuộc hoặc có liên quan Cơ quan An ninh điều tra thực hiện thì xử lý như thế nào?

Lý giải về vấn đề trên, Đại tá Ngô Đức Thắng thông tin hiện nay trong dự thảo cũng đã có những cơ chế đối với các vụ án như trên nhằm bảo đảm tính khách quan.

"Đối với các vụ án này, Bộ trưởng Bộ Công an hoặc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có thể chuyển cho các cơ quan điều tra khác tiến hành điều tra nhằm bảo đảm tính khách quan, độc lập. Tránh tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi", ông Thắng nhấn mạnh.

Đề xuất: Chuẩn bị phạm tội cũng có thể bị phạt tù

Bộ Công an đang chủ trì xây dựng chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có đề xuất mở rộng phạm vi phải chịu trách nhiệm hình sự với hành vi chuẩn bị phạm tội ngoài 25/315 tội danh theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành.