Nhưng không ít doanh nghiệp băn khoăn chỉ đạo này không khéo chỉ mang “tiếng thơm” cho ngân hàng, vì thế họ chờ Ngân hàng Nhà nước có hướng dẫn cụ thể để người vay vốn “ăn nói” với ngân hàng về các hợp đồng lãi suất cao.

Chỉ đạo giảm lãi suất vay trên hợp đồng tín dụng đã ký đụng đến cơm áo gạo tiền của các ngân hàng. Giả sử lãi suất vay từ trên 20% còn 15%/năm, ngân hàng bị giảm ít nhất ¼ nguồn thu. Liệu có mấy ngân hàng tự giác “chia sẻ” cùng doanh nghiệp khi bản thân họ cũng đang cố thu vén để đảm bảo lương thưởng hậu hĩ cho nhân viên, cổ tức cao cho cổ đông, và nay thêm khoản dự phòng rủi ro vốn cho vay khó thu hồi.

Các chuyên gia kinh tế nhìn ở góc độ pháp lý, rằng chỉ đạo của thống đốc Ngân hàng Nhà nước về giảm lãi suất cho vay là biện pháp hành chánh, trong khi hợp đồng vay vốn giữa ngân hàng đã ký với khách hàng là giao dịch dân sự theo Luật Dân sự. Làm sao chỉ đạo hành chánh vượt qua được thỏa thuận đã được ngân hàng thực hiện đúng Luật Dân sự. Các chuyên gia kinh tế cũng nói thêm rằng, để giảm lãi suất cho vay đối với nền kinh tế, Ngân hàng Nhà nước đã được xã hội trang bị cho những công cụ điều tiết mang tính kinh tế, thông qua các hoạt động bơm rút tiền, điều hành các mức lãi suất chủ chốt. Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước cũng có sử dụng các công cụ này nhưng lãi suất vẫn cao ngất ngưởng. Khi mà những công cụ chủ chốt mang tính kinh tế vẫn không kéo được lãi suất giảm thì việc đưa ra mệnh lệnh hành chánh làm sao xoay chuyển được tình hình.

Chưa hết, điều “khó nhai” với doanh nghiệp, đó là ngân hàng chỉ giảm lãi suất cho vay còn 15% với những “doanh nghiệp có khó khăn”. Có nghĩa không phải cứ doanh nghiệp đang vay lãi suất cao là được giảm, vì thế việc xác định tiêu chí “có khó khăn” là rất quan trọng để người vay làm việc với ngân hàng. Nếu không, ngân hàng trả lời “anh không khó khăn” coi như “huề cả làng”. Kết quả cuối cùng là mọi doanh nghiệp đang vay ngân hàng đều hi vọng được giảm lãi suất, nhưng số được giải quyết thì... “không nhiều”.

Nhưng “sắp chết đuối vớ được cọc”. Cứ xem chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước là cái cọc để cứu doanh nghiệp không bị chìm. Nhưng để có cái cọc thật sự, người vay vốn đặt hàng với thống đốc, nên đưa ra các biện pháp cụ thể để người đi vay trên cơ sở đó yêu cầu, thậm chí gây sức ép để ngân hàng giảm lãi suất. Chứ để ngân hàng tự rà soát, rồi Ngân hàng Nhà nước địa phương phối hợp đánh giá để xử lý thì... không khéo, một lần nữa, người vay vốn lại được cho ăn “bánh vẽ” giảm lãi suất. Để tạo lòng tin rằng chính sách đã đến tay doanh nghiệp, định kỳ hàng tuần, hàng tháng, Ngân hàng Nhà nước nên thống kê và thông báo cho xã hội biết đã có bao nhiêu khoản vay được giảm lãi suất còn 15%/năm. Số thống kê này đừng tính theo “nghìn tỷ”, mà phải theo tỉ lệ phần trăm, chiếm bao nhiêu trên tổng số nợ có lãi suất cao. Nhắc điều này, bởi thời gian qua, các ngân hàng đã khéo léo sử dụng số liệu để làm nổi bật thành tích của mình. Nhiều ngân hàng đã tung ra các con số ngàn tỉ đồng vốn có lãi suất thấp, nhưng nếu quy ra phần trăm thì chỉ là “giọt nước trên hồ Ba Bể”.