Sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội thực tập tại lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt - Ảnh: nhà trường cung cấp
Đề án Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035 (Đề án 1012) được Chính phủ phê duyệt tháng 5-2025. Trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 đáp ứng nhu cầu nhân lực phục vụ Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 với gần 4.000 nhân lực (hơn 2.000 người có trình độ ĐH, 670 người được đào tạo ở nước ngoài).
Cả nước hiện có 11 cơ sở đào tạo được chọn tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ các nhà máy điện hạt nhân.
Đó là ĐH Bách khoa Hà Nội, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), Trường ĐH Khoa học Tự nhiên và Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), Trường ĐH Điện lực, Trường ĐH Đà Lạt, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ), Trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng), Trường ĐH Xây dựng Hà Nội, Trường CĐ Điện lực TP.HCM (Tập đoàn Điện lực Việt Nam - EVN), Trường CĐ Dầu khí Việt Nam (Tập đoàn Công nghiệp - năng lượng quốc gia Việt Nam - PVN).
Đào tạo nhân lực điện hạt nhân giảm mạnh
Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng nghị định mới quy định chính sách ưu đãi đối với giảng viên, sinh viên, người học, cán bộ quản lý tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong lĩnh vực điện hạt nhân. Tổng kết 12 năm thực hiện nghị định 124, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết từ 2014-2025 đã cử 473 người đi đào tạo lĩnh vực hạt nhân tại Liên bang Nga.
Trong đó có 436 người học ĐH, 28 người học thạc sĩ, 9 người làm nghiên cứu tiến sĩ và đã có 403 người tốt nghiệp. Trong số này, 163 người đang làm việc tại EVN và các đơn vị thành viên, một người đang làm nghiên cứu sinh tại Liên bang Nga.
Báo cáo của các trường ĐH vào tháng 3-2025, trong giai đoạn 2010-2015 số lượng nhân lực có trình độ ĐH phục vụ điện hạt nhân do năm trường ĐH được giao đào tạo là 375 kỹ sư và 539 cử nhân các chuyên ngành kỹ thuật hạt nhân, vật lý hạt nhân, công nghệ kỹ thuật hạt nhân, vật lý kỹ thuật.
Trong đó có 375 kỹ sư ĐH Bách khoa Hà Nội, 186 cử nhân Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), 313 cử nhân Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) và 40 cử nhân Trường ĐH Đà Lạt.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, giai đoạn 2016-2024 số lượng nhân lực đào tạo các chuyên ngành thuộc lĩnh vực điện hạt nhân giảm mạnh, chủ yếu đào tạo các chuyên ngành vật lý y khoa và vật lý kỹ thuật. Chỉ có Trường ĐH Điện lực đào tạo bảy khóa kỹ sư điện hạt nhân với 188 kỹ sư (tuyển sinh từ năm 2013 đến năm 2024 có bảy khóa đã tốt nghiệp).
Hầu hết nhân sự đào tạo trong nước nói trên đang làm việc trong các cơ sở đào tạo, cơ sở y tế, môi trường và các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan đến lĩnh vực năng lượng nguyên tử ở Việt Nam.
Tránh tình trạng sinh viên ra trường không có việc làm
Đoàn chuyên gia từ Viện Liên hợp nghiên cứu hạt nhân Dubna giảng cho sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội - Ảnh: nhà trường cung cấp
PGS.TS Nguyễn Văn Thái, Phó trưởng khoa vật lý kỹ thuật (ĐH Bách khoa Hà Nội), cho biết theo quyết định 1558 của Thủ tướng năm 2010 phê duyệt Đề án "Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử", ĐH Bách khoa Hà Nội là một trong ba cơ sở trọng điểm (cùng với Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) và Trường ĐH Đà Lạt) tham gia xây dựng chương trình đào tạo nhân lực phục vụ chiến lược phát triển điện hạt nhân.
Sau đó Chính phủ tạm dừng Đề án 1558, nhiều trường dừng tuyển sinh, thậm chí bỏ ngành kỹ thuật hạt nhân, ĐH Bách khoa Hà Nội vẫn kiên định duy trì chương trình đào tạo, giữ vững đội ngũ, cập nhật chương trình phù hợp với nhu cầu ứng dụng hạt nhân trong y tế, nông nghiệp, môi trường... Từ 2008-2016, trường tuyển sinh mỗi khóa khoảng 30-60 sinh viên, điểm chuẩn đầu vào cao, sinh viên theo học được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ học phí, học bổng của Nhà nước.
Tuy nhiên khi Quốc hội quyết định dừng dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận ngày 23-11-2016, số lượng tuyển sinh giảm. Từ 2017 đến nay mỗi năm duy trì tuyển sinh 20-30 sinh viên/khóa. Cũng từ năm này, chương trình đào tạo mới được phát triển dựa trên tiêu chuẩn CDIO chú trọng định hướng chuyên sâu kỹ thuật hạt nhân ứng dụng và vật lý y học bức xạ đáp ứng nhu cầu thực tế.
Tính đến năm 2024, ĐH Bách khoa Hà Nội đã đào tạo gần 200 cử nhân/kỹ sư kỹ thuật hạt nhân, gần 40 thạc sĩ kỹ thuật hạt nhân. Hiện nhân lực tham gia đào tạo trực tiếp gồm một phó giáo sư, sáu tiến sĩ, bảy thạc sĩ hầu hết được đào tạo tại các nước có nền khoa học công nghệ hạt nhân tiên tiến như Hàn Quốc, Nhật Bản...
Ngoài ra, khoa vật lý kỹ thuật còn nhiều cán bộ có năng lực đào tạo và nghiên cứu các lĩnh vực gần và hỗ trợ đào tạo nhân lực kỹ thuật hạt nhân với 74 cán bộ, trong đó có hai giáo sư, 18 phó giáo sư và 44 tiến sĩ.
ĐH Bách khoa Hà Nội đã xây dựng và duy trì quan hệ hợp tác quốc tế vững chắc trong lĩnh vực hạt nhân, hợp tác toàn diện với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam là đơn vị đầu ngành về nghiên cứu và ứng dụng công nghệ hạt nhân trong nước.
Theo các chuyên gia, việc đào tạo nhân lực cho ngành điện hạt nhân không chỉ là trách nhiệm của các cơ sở đào tạo bởi đây là một ngành đặc thù, đào tạo khi có đơn đặt hàng rõ ràng từ hai chủ đầu tư là EVN và PVN cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2.
Ý kiến chuyên gia nhấn mạnh để thu hút học sinh tài năng học về điện hạt nhân và cam kết gắn bó lâu dài, cơ sở đào tạo cần liên kết chặt chẽ với EVN và PVN để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp yêu cầu của nhà máy về công nghệ, quy trình, vận hành... đảm bảo sinh viên tốt nghiệp đáp ứng ngay yêu cầu công việc, tránh tình trạng ra trường không có việc làm.
Ưu đãi cho người dạy lĩnh vực điện hạt nhân
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết nghị định 124 quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ người đi đào tạo trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là chủ trương đúng song triển khai chưa đồng bộ, đặc biệt về kinh phí cấp cho sinh viên không liên tục, chính sách chưa toàn diện và bao phủ hết đối tượng cần ưu tiên lĩnh vực điện hạt nhân.
Theo dự thảo sửa đổi, giảng viên trực tiếp giảng dạy các chuyên ngành trong lĩnh vực điện hạt nhân ở Việt Nam được ưu tiên xét duyệt nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp có sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Dự kiến được nhận hỗ trợ kinh phí bằng 20 lần mức lương tối thiểu vùng cho giảng viên là tác giả đứng đầu hoặc tác giả liên hệ duy nhất đối với bài báo khoa học thuộc các chuyên ngành điện hạt nhân được công bố trên các tạp chí quốc tế có uy tín theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ, chưa kể các ưu đãi về công bố khoa học của cơ sở đào tạo.
Cạnh đó được ưu tiên cử tham gia các khóa thực tập, bồi dưỡng ngắn hạn về các chuyên ngành điện hạt nhân ở trong nước và nước ngoài. Mọi chi phí thực tập, bồi dưỡng do ngân sách nhà nước bảo đảm. Giảng viên được giữ nguyên lương và các chế độ của giảng viên trong thời gian tham gia các khóa thực tập, bồi dưỡng ngắn hạn.
Nhiều ưu thế cho người học
Sinh viên đào tạo trình độ cao đẳng và đại học có cam kết về nhà máy điện hạt nhân làm việc sau khi tốt nghiệp sẽ được miễn học phí, miễn phí ở ký túc xá và được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng 1 lần mức lương tối thiểu vùng. Ngoài ra còn được cấp học bổng khuyến khích, cung cấp giáo trình đào tạo chuyên ngành điện hạt nhân, được tiếp nhận làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau khi tốt nghiệp theo cam kết.
Học viên cao học trình độ thạc sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ bên cạnh được miễn học phí, ký túc xá còn được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng 1,5 lần mức lương tối thiểu vùng cho học viên cao học và 2,5 lần cho nghiên cứu sinh.
Hỗ trợ kinh phí bằng 15 lần mức lương tối thiểu vùng nếu là tác giả đứng đầu hoặc tác giả liên hệ duy nhất của bài báo khoa học thuộc các chuyên ngành điện hạt nhân theo nội dung của luận văn, luận án được đăng trên tạp chí quốc tế có uy tín theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Ngoài được cung cấp học liệu, ưu tiên chủ trì đề tài cấp cơ sở, ưu tiên thực tập còn được giữ nguyên lương và các chế độ hiện hành đối với học viên cao học là công chức, viên chức được cơ quan quản lý cử đi học, ưu tiên tuyển vào làm việc tại các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, nhà máy điện hạt nhân.
Chính sách khi đi học nước ngoài
Đối với sinh viên ĐH, học viên cao học và nghiên cứu sinh các chuyên ngành điện hạt nhân ở nước ngoài sẽ được cấp vé máy bay khứ hồi hạng phổ thông trong quá trình học để đi và về Việt Nam, được cấp các lệ phí hộ chiếu, visa, sân bay, chi phí phương tiện đi lại từ sân bay - nơi đào tạo - sân bay cho lượt đi và về Việt Nam.
Riêng với sinh viên ĐH có cam kết về nhà máy điện hạt nhân làm việc sau khi tốt nghiệp sẽ được mua bảo hiểm y tế mức tối thiểu do nước sở tại quy định áp dụng chung cho công dân nước ngoài đến học tập; được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng 1,5 lần mức sinh hoạt phí cao nhất hiện đang cấp cho sinh viên Việt Nam đi học ở nước ngoài theo các đề án đào tạo của Chính phủ, được chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân hỗ trợ chi phí sinh hoạt hằng tháng, tối thiểu 300 USD/người.
Với học viên cao học và nghiên cứu sinh có cam kết về các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử làm việc sau khi tốt nghiệp được mua bảo hiểm y tế mức tối thiểu do nước sở tại quy định áp dụng chung cho công dân nước ngoài đến học tập.
Đồng thời được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng hai lần mức sinh hoạt phí cao nhất hiện đang cấp cho học viên cao học và nghiên cứu sinh Việt Nam đi học ở nước ngoài theo các đề án đào tạo của Chính phủ, giữ nguyên lương và các khoản phụ cấp khi đi học tập, công tác ở nước ngoài với học viên, nghiên cứu sinh là công chức, viên chức.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận