Những chiếc lồng tự chế "chừa đường sống" cho cá linh non

Về cánh đồng lũ xã biên giới Thường Phước, tỉnh Đồng Tháp hỏi thăm anh Châu Văn Thanh, một ngư dân đặt dớn lâu năm, ai cũng biết đến chiếc "lồng lọc cá linh" tự chế độc nhất vô nhị của anh. Chiếc lồng này được anh Thanh tỉ mẩn thiết kế bằng lưới thưa, luôn mang theo mỗi lần đi đổ dớn.

Anh Thanh nói vào đầu mùa lũ, cá linh từ thượng nguồn đổ về đa số còn rất nhỏ, nếu bắt hết thì vô cùng phí phạm và làm cạn kiệt nguồn cá cho những năm sau. Chiếc lồng lọc của anh ra đời từ trăn trở đó. "Đầu mùa mình bắt mấy con cá bự, cá nhỏ thì thả ra lại để chúng còn lớn lên, phần thì mình bắt tiếp, phần thì về sau nó sinh sản".

Kéo dớn lên, trước khi đổ cá vào khoang xuồng, anh Thanh đổ trực tiếp mớ cá từ túi của dớn vào lồng lọc, những con cá linh non, cá linh nhỏ li ti sẽ tự động lách qua khe bơi ngược trở lại cánh đồng lũ.

Cách đó không xa, trên cánh đồng ngập nước mênh mông khác, ông Dương Văn Nhanh (ấp 2, xã Thường Phước) cũng tỉ mẩn dùng một chiếc lồng chuyên dụng để sàng lọc cá ngay khi vừa kéo từ dớn lên. Với 40 dàn dớn, vào những mùa lũ đẹp, ông Nhanh có thể thu hoạch từ 500kg đến cả tấn cá, cua các loại mỗi ngày. Tuy nhiên, mẻ lưới nào kéo lên cũng được ông kiểm tra, sàng lọc kỹ để loại bỏ những con cá linh chưa đủ kích cỡ.

Vừa thoăn thoắt gạt những chú cá nhỏ ra khỏi lồng đổ trở lại cánh đồng lũ, ông Nhanh vừa cười hiền hậu: "Cá nhỏ đó là mình lọc ra để bảo tồn thiên nhiên, sau này nó lớn lên còn sinh sôi, mùa lũ sau và đời con cháu còn có mà ăn".

Triết lý "phóng sanh" trên xuồng mưu sinh

Sự thay đổi trong cách đánh bắt của anh Thanh, ông Nhanh và rất nhiều ngư dân khác không phải là tự phát, lẻ tẻ mà đang dần trở thành một nét đẹp văn hóa ứng xử với thiên nhiên của cộng đồng ngư dân vùng biên giới này.

Từ thói quen sử dụng lưới cước dày bịt bùng trước đây, người dân xã Thường Phước và một số ngư dân khác đánh bắt trên các cánh đồng lũ thượng nguồn giờ đây đã chủ động chuyển sang lưới mắt thưa để thả cá non và dùng lồng lược loại bỏ cá nhỏ.

Ông Trần Văn Bình - Bí thư Chi bộ ấp 2, xã Thường Phước, tỉnh Đồng Tháp, người dành nhiều tâm huyết vận động bà con thay đổi tập quán đánh bắt truyền thống sang hướng bảo tồn - chia sẻ: "Năm nay mình tuyên truyền cô chú đánh bắt cá trên đồng lũ theo hướng cá nhỏ vào lưới thì thả ngay và tạo thành một thói quen tốt".

Theo ông Bình, chính quyền địa phương không chỉ tuyên truyền suông bằng văn bản mà khuyến khích mỗi ngư dân khi đi đổ dớn, đặt lờ hãy mang theo một chiếc lồng lược nhỏ đặt cạnh bên. Những con cá non, cá linh nhỏ đổ vào lồng lược, con nhỏ sẽ tự chui qua các lỗ trên lưới lọc ra ngoài tự nhiên.

Ông Bình gọi hành động mộc mạc ấy của người dân là "phóng sanh mùa lũ". "Mỗi người dân đánh bắt cá sẽ trang bị thêm một bộ lồng lược, không bao nhiêu tiền nhưng rất thiết thực.

Theo tập tục ông bà mình nói là phóng sanh. Mình sống bằng nghề đánh bắt, mưu sinh bằng những con cá con tôm nhưng mình vẫn có cách để phóng sanh theo cách của ngư dân mình", ông Bình nói.

Giá cá linh giảm hơn một nửa so với đầu mùa nước nổi

So với tháng trước, hiện giá cá linh - một loại đặc sản gợi nhớ mùa nước nổi và nét văn hóa ẩm thực riêng của miền Tây, đã giảm hơn một nửa, chỉ còn khoảng 100.000 đồng/kg.