Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan: Không thể để những bất cập trong giáo dục, y tế âm ỉ rồi tái diễn

Chiều 18-10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tổ về các báo cáo liên quan kinh tế, xã hội, ngân sách. 

Nhìn thẳng những vấn đề thuộc ngành giáo dục như thiếu sách giáo khoa, tiêu cực thi cử

Góp ý báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (TP.HCM) nêu trong năm 2026, lĩnh vực giáo dục xuất hiện một số vấn đề đáng chú ý nhưng chưa được phân tích tương xứng trong báo cáo. 

Một số nội dung dường như được gộp lại, thậm chí chỉ đề cập ở phần chú thích, trong khi điều quan trọng là phải đánh giá được cách thức xử lý và hiệu quả khắc phục. "Điều tôi quan tâm không phải là báo cáo viết nhẹ hay nặng, mà là qua thời gian, những vụ việc đã xảy ra được giải quyết như thế nào và có giải pháp gì để không tái diễn", bà Lan nói.

Nữ đại biểu TP.HCM dẫn những vấn đề như thiếu sách giáo khoa, sắp xếp trường lớp, sáp nhập một số trường trong cùng địa phương và những tiêu cực trong thi cử xảy ra tại Tuyên Quang cùng một số tỉnh, thành khác. Theo bà, cần đánh giá đầy đủ những vấn đề này, làm rõ liệu đã có đủ dữ liệu và cơ sở để xác định tác động hay chưa.

Bà nhắc lại năm 2018, khi xảy ra một vụ tiêu cực trong thi cử gây chấn động dư luận. Sau đó, vụ việc dần lắng xuống, ít được nhắc đến, nhưng những vấn đề tương tự lại xuất hiện.

"Nếu không xử lý nghiêm và có giải pháp căn cơ, liệu những tiêu cực như vậy có tiếp tục tái diễn trong tương lai hay không?", bà đặt vấn đề.

Theo đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, ngành giáo dục cần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá nghiêm túc những hạn chế, tồn tại và thể hiện rõ quyết tâm khắc phục khi tham gia xây dựng báo cáo của Chính phủ. "Không thể để vấn đề kéo dài rồi dần bị lãng quên, bởi những khó khăn, bất cập không tự biến mất mà có thể tiếp tục âm ỉ và tái diễn", bà nhấn mạnh.

Y tế cơ sở thiếu nhân lực, bệnh viện công vẫn e ngại mua sắm

Với lĩnh vực y tế, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan đề nghị báo cáo làm rõ hơn hiệu quả thực hiện các chủ trương, chính sách, thay vì chỉ nêu mục tiêu hoặc những con số tổng hợp.

Bà đặc biệt băn khoăn trước thông tin tỉ lệ người dân được khám sức khỏe đạt 97%. Theo bà, ngay tại TP.HCM, tỉ lệ thực hiện vẫn mới ở mức khoảng 50-60%, trong khi thành phố chiếm một phần đáng kể trong quy mô hoạt động y tế cả nước.

"Nếu việc khám sức khỏe chỉ thực hiện mang tính hình thức thì không đạt được mục tiêu đề ra", bà nói, đồng thời cho rằng cần phân tích dữ liệu và bảo đảm kết quả khám sức khỏe thực sự góp phần phòng ngừa bệnh tật cho người dân.

Một vấn đề khác được bà Lan nhấn mạnh là chủ trương phát triển y tế cơ sở, y tế dự phòng. Theo bà, báo cáo thường xuyên đề cập yêu cầu tập trung cho hai lĩnh vực này nhưng chưa làm rõ sẽ tập trung bằng cách nào, nhất là về thu nhập, chế độ và khả năng thu hút nhân lực.

Sau khi triển khai các nghị quyết 71 và 72, chính sách tiền lương đã có điều chỉnh, trong đó mức khởi điểm được nâng từ bậc 1 lên bậc 2. Tuy nhiên, bà đề nghị đánh giá cụ thể tác động thực tế của chính sách đối với đội ngũ y tế, đặc biệt là bác sĩ tại các trạm y tế.

Bà cũng lưu ý việc điều chuyển nhân lực để giải quyết khó khăn trước mắt ở tuyến cơ sở có thể tạo ra những bất cập mới cho hệ thống điều trị.

"Việc điều chuyển những bác sĩ giàu kinh nghiệm, đang nằm trong quy hoạch trưởng khoa hoặc phó giám đốc bệnh viện về trạm y tế có thể giải quyết nhu cầu trước mắt, nhưng đồng thời có nguy cơ làm suy yếu hệ thống điều trị", bà phân tích.

Theo đại biểu, đào tạo bác sĩ y tế dự phòng, bác sĩ y tế cơ sở và bác sĩ điều trị tại bệnh viện là những hướng chuyên môn khác nhau. Trong bối cảnh thiếu nhân lực, điều chuyển có thể là giải pháp tình thế, nhưng về lâu dài phải có chính sách đào tạo phù hợp.

Bà đề nghị các tỉnh, thành chủ động đặt hàng đào tạo bác sĩ y tế dự phòng, đồng thời cam kết vị trí việc làm sau tốt nghiệp, bảo đảm người được đào tạo trở về công tác tại các trạm y tế.

"Nếu đào tạo xong nhưng nhân lực lại chuyển sang làm trình dược viên hoặc những công việc khác thì sẽ rất khó giải quyết tình trạng thiếu bác sĩ ở tuyến cơ sở", bà nói.

Cử tri TP.HCM đề nghị làm rõ trách nhiệm để xảy ra thiếu sách giáo khoa

Bà Lê Thị Nga cho hay cử tri TP.HCM kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có các giải pháp để bảo đảm việc cung ứng kịp thời, tránh tình trạng thiếu sách giáo khoa trong năm học 2026 - 2027.