Điều đau xót hơn cả là rất nhiều doanh nghiệp trong số này có thương hiệu, đã dày công tạo dựng uy tín trên thương trường và đang là chỗ dựa cho hàng ngàn người lao động. Thậm chí, có doanh nghiệp vốn chỉ tập trung cho xuất khẩu nay quay lại thị trường nội địa cũng đã “ngã ngựa” ngay trên sân nhà... Với những gì mà báo chí, dư luận đặt ra trong suốt mấy tuần qua, rõ ràng đây là điều bất thường.

Khi báo Tuổi Trẻ khởi đăng loạt bài “Gục ngã trên đống tài sản”, một số doanh nghiệp đã gọi điện đến báo ấm ức cho hay việc “gục ngã” của mình không phải do quản trị kém, mà do có quá nhiều yếu tố bất lợi đến với họ dồn dập trong nhiều tháng qua.

Đầu tiên là việc chống chọi với lãi suất “khủng” đã khiến nhiều doanh nghiệp khó tiếp cận được với nguồn vốn hoặc nếu tiếp cận được cũng bị ngân hàng “xơi” hết lãi. Tiếp đến là giá nguyên liệu đầu vào của nhiều loại sản phẩm tăng ào ạt vào thời điểm cuối năm 2011, cộng thêm các loại phí tăng đã đẩy doanh nghiệp vào thế... thoi thóp. Thế nhưng điều khiến họ “gục” thật sự là sức mua của thị trường quá ế ẩm. Hàng sản xuất ra bán không được phải chất đống trong kho trong khi vẫn phải trả lãi vay, trả lương công nhân, chi phí mặt bằng, nộp thuế...

Nhiều chuyên gia dự báo nếu tình hình này tiếp tục kéo dài sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp...“ra đi”. Đặc biệt, khi sức mua của thị trường quá thấp như hiện nay không chỉ khiến doanh nghiệp phá sản, mà hệ lụy còn dắt dây đến cả tiểu thương, người bán lẻ...

Để giải quyết tình trạng này, nhiều chuyên gia đề xuất cần một gói tổng thể các giải pháp, đặc biệt các giải pháp cấp bách từ Chính phủ, để giải quyết tính thanh khoản của thị trường. Trong đó nên miễn giảm hoặc giãn ngay đối với một số loại thuế cho doanh nghiệp, người dân. Đồng thời kiểm soát chặt việc tăng giá bất hợp lý đối với một số mặt hàng thiết yếu. Đây chính là điểm mấu chốt để kích thích người tiêu dùng móc hầu bao chi cho mua sắm, từ đó khôi phục sức mua, thúc đẩy sản xuất. Giám đốc một doanh nghiệp sản xuất hàng nội thất ở TP.HCM khẳng định nếu không giải quyết được khâu thanh khoản của thị trường thì dù lãi suất cho vay có giảm còn 10%/ năm cũng không dám vay, bởi hàng làm ra sẽ tiếp tục đưa vào... kho!

Ngoài ra trong bối cảnh hiện nay, một số chuyên gia đề nghị cần lập quỹ mua bán nợ để mua lại những khoản nợ xấu của doanh nghiệp từ 2-3 năm. Không riêng VN, tại một số nước nhiều doanh nghiệp hiện rơi vào tình cảnh khó khăn do khủng hoảng kinh tế và họ cũng đang áp dụng cách làm này để cứu doanh nghiệp.

Về lãi suất, bên cạnh tuyên bố của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình khẳng định mặt bằng lãi suất cho vay sẽ còn 14,5-15,5% trong năm nay, rõ ràng vẫn còn quá nhiều việc phải làm để doanh nghiệp có thể tiếp cận được vốn rẻ. Bởi thực tế sau gần một tháng Ngân hàng Nhà nước công bố hạ trần lãi suất huy động xuống 13%/năm (nay hạ xuống 12%/năm), nhiều doanh nghiệp sản xuất cần vốn thật sự vẫn phải vay với lãi suất 19-21%/năm.