18 biệt kích nhảy dù giải cứu tàu MV Ruen

Vài ngày sau, rạng sáng 3-11-2025, từ "tàu mẹ" cách mục tiêu 5 hải lý, bốn tên cướp biển hạ thủy xuồng cao tốc và bám theo tàu chở hóa chất Stolt Sagaland treo cờ quần đảo Cayman ở vị trí cách Somalia 330 hải lý.

Chúng nổ súng vào tàu chở hóa chất. Đội an ninh trên tàu bắn cảnh cáo trong khi tàu phát lệnh báo động, tăng tốc và thực hiện các thao tác né tránh. Bọn cướp biển nhận thấy khó ăn nên bỏ cuộc quay trở lại "tàu mẹ".

Ba ngày sau, chúng xuất phát từ "tàu mẹ" đi xuồng cao tốc bám theo tàu chở dầu Hellas Aphrodite của Hy Lạp treo cờ Malta. Chúng tấn công bằng vũ khí tự động và súng phóng lựu RPG.

Tới vị trí cách Somalia 560 hải lý trên Ấn Độ Dương, chúng trèo lên tàu chở dầu. Thuyền trưởng ra lệnh cho thủy thủ đoàn 24 người rút vào khoang an toàn và gọi điện cầu cứu.

Đầu giờ chiều 7-11, tàu khu trục ESPS Victoria của Tây Ban Nha đang hoạt động trong khu vực xuất hiện. Bọn cướp biển rút chạy. Toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn vô sự. Sau đó chúng tiếp tục tấn công tàu chở dầu MT Al Thumama mang cờ quần đảo Marshall nhưng tàu chạy thoát được.

Cướp biển Somalia một thời tung hoành trên biển. Năm 2009, chúng là thủ phạm hơn 50% vụ cướp biển trên thế giới. Chỉ trong năm 2010 khoảng 790 thuyền viên đã bị chúng bắt giữ làm con tin.

Từ cuối năm 2010 đến tháng 3-2022, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua bảy nghị quyết cho phép hải quân và không quân nước ngoài tuần tra ở Somalia nhằm trấn áp nạn cướp biển và cướp có vũ trang trên biển.

Nạn cướp biển Somalia giảm dần đến năm 2020 không xảy vụ nào nữa. Vào tháng 1-2023, ngành vận tải biển đã gỡ bỏ Somalia khỏi danh sách khu vực rủi ro cao trên Ấn Độ Dương. Các cuộc tuần tra giảm dần. Và rồi cướp biển Somalia trỗi dậy từ tháng 11-2023.

Chuyên gia Omar Mahmood - nhà phân tích cấp cao thuộc Tổ chức phi chính phủ Crisis Group (Bỉ) ghi nhận phiến quân Houthi ở Yemen bắt đầu tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ từ tháng 11-2023.

Chỉ một tháng sau, cướp biển Somalia thừa nước đục thả câu tổ chức cướp tàu chở hàng rời MV Ruen của Bulgaria treo cờ Malta. Tàu bị tấn công ngày 14-12-2023, cách Yemen 380 hải lý. Chúng bắt giữ 17 thuyền viên và dự tính đưa tàu về Somalia để đòi tiền chuộc.

Các tàu chiến của Nhật, Tây Ban Nha và Ấn Độ truy lùng. Cuối cùng thay vì thả neo gần bờ, chúng đưa tàu MV Ruen ra khơi dùng làm "tàu mẹ". Hải quân Ấn Độ đã quần thảo tìm kiếm suốt ba tháng. Ngày 16-3-2024, chiến dịch giải cứu bắt đầu.

Sau khi nhận được lệnh chặn tàu MV Ruen cách Somalia 260 hải lý, khu trục hạm INS Kolkata Ấn Độ sử dụng máy bay không người lái (UAV) và xác định 35 tên cướp trên tàu.

Chúng ngang ngược nổ súng bắn khu trục hạm Ấn Độ, thậm chí bắn rơi cả UAV trinh sát. Khu trục hạm INS Kolkata bèn vô hiệu hóa hệ thống lái và thiết bị hỗ trợ dẫn đường của tàu MV Ruen.

Sau đó hải quân Ấn Độ triển khai máy bay tuần tra chống ngầm tầm xa Boeing P-8I Poseidon Neptune, nhiều UAV tầm cao trinh sát (HALE RPA) và tàu tuần tra INS Subhadra (P51).

Trung tá không quân Akshay Saxena nhận được lệnh điều khiển máy bay C-17 làm nhiệm vụ thả dù 18 biệt kích (Marcos) và hai xuồng cao su xuống vùng biển gần tàu bị cướp.

Toán biệt kích lên tàu khống chế bọn cướp đầu hàng mà không làm ai bị thương. 37.800 tấn hàng trị giá khoảng 1 triệu USD được về bến an toàn.

Cướp biển vươn ra khơi, trang bị hỏa lực mạnh

Chuyên viên tư vấn an ninh Patrick Rogers ở Công ty tư vấn WTW (Anh) ghi nhận tình hình cướp biển vùng Somalia và phía tây Ấn Độ Dương leo thang từ cuối tháng 10-2025 mà đỉnh điểm là vụ cướp tàu chở dầu Hellas Aphrodite ngày 6-11-2025 nêu trên.

Ông nhận định: "Sự trỗi dậy gần đây của cướp biển Somalia gửi tín hiệu rõ ràng rằng bọn cướp biển vẫn hoạt động mạnh và có khả năng gây hại".

Chuyên gia Dan Mueller thuộc Công ty an ninh hàng hải Ambrey (Anh) lưu ý nếu trong những năm 2000, cướp biển Somalia chỉ tấn công quanh quẩn eo biển Bab-el-Mandeb và vịnh Aden thì hiện nay chúng mở rộng phạm vi tấn công ra khơi xa trên Ấn Độ Dương.

Chúng sử dụng các chiến thuật quen thuộc như dùng tàu buôn bằng gỗ và tàu cá làm "tàu mẹ" ngoài khơi, xuồng cao tốc, tấn công bằng súng tự động AK và thậm chí súng phóng lựu RPG.

Nói chung cướp biển Somalia tuyển người khá dễ. Nguyên nhân nhiều tàu cá nước ngoài đổ xô đến vùng biển Somalia. Tàu cá đánh bắt trái phép gây thiệt hại cho Somalia tới 300 triệu USD mỗi năm như Liên hợp quốc ghi nhận.

Một số tàu có giấy phép do chính quyền Somalia cấp. Theo quy định, dù có giấy phép nhưng tàu nước ngoài vẫn bị cấm đánh bắt trong phạm vi 24 hải lý tính từ bờ biển, tuy nhiên nhiều tàu cá nước ngoài phớt lờ.

Ngư dân bất bình đổ lỗi cho chính phủ cấp giấy phép tràn lan. Vì lẽ đó nhiều ngư dân sẵn sàng bao che cho bọn cướp biển. Thêm vào đó là tiền chuộc quá hời.

Nhà nghiên cứu Khadija Mamouni thuộc tổ chức nghiên cứu Trung tâm Chính sách cho miền nam mới (PCNS ở Morocco) nhận định từ hoạt động tùy hứng, cướp biển ở Somalia đang dần trở thành tổ chức tội phạm đa tầng.

Các nhà buôn trả tiền nhiên liệu và thực phẩm cho chúng với hy vọng được đền bù hậu hĩnh bằng tiền chuộc con tin. Bọn môi giới sẵn sàng làm trung gian thương lượng tiền chuộc với các công ty vận tải hoặc công ty bảo hiểm thay cho bọn cướp biển.

Mô hình "bắt tay nhau làm ăn" này sẽ hình thành bất cứ khi nào xảy ra vụ cướp tàu thành công. Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud của Somalia từng cảnh báo: "Nếu chúng ta không ngăn chặn trong giai đoạn trứng nước, cướp biển có thể sẽ trở lại như trước đây".

***********

Đêm 17-3-2025, tàu Bitu River bị tấn công. 10 thuyền viên bị bắt làm con tin. Vịnh Guinea trở thành tâm điểm nạn cướp biển hiện đại, đặc trưng bởi bắt cóc và tấn công bạo lực.

Kỳ tới: Vịnh Guinea - "miền tây hoang dã" của cướp biển

Cướp biển lại hoành hành - Kỳ 1: Tàu thuyền nín thở qua eo biển Singapore

Sau 10 năm yên ắng, nạn cướp biển đã bùng phát trở lại. Eo biển Singapore trở thành tuyến đường thủy nguy hiểm nhất thế giới. Cướp biển vịnh Guinea gia tăng bắt cóc.