Cướp biển Somalia vươn ra khơi xa hơn. Cướp biển năm 2025 đang sử dụng chiến thuật gì? Tàu thuyền sử dụng vũ khí nào để đối phó?

Lúc 1h10 rạng sáng 17-12-2025, khi tàu chở hàng rời Eco Diagon Alley treo cờ Liberia di chuyển qua eo biển Singapore, ba tên cướp đột nhập lên tàu ở vị trí cách đảo Pulau Cula (thuộc quần đảo Riau của Indonesia) 5,4 hải lý. Chúng lấy cắp phụ tùng động cơ rồi tẩu thoát. May mắn thủy thủ đoàn an toàn vô sự.

Băng cướp Indonesia có vết chai bàn chân

Trước đó lúc 2h20 sáng 9-7-2025 gần đảo Pulau Cula, sáu tên cướp leo lên tàu chở dầu Torm Elizabeth treo cờ Đan Mạch phá khóa khoang chứa đồ, khoang lái và phòng máy lấy cắp nhiều dụng cụ rồi kịp thời tẩu thoát. Cảnh sát Indonesia truy lùng và bắt giữ 11 tên cướp có liên quan. Hầu hết bọn cướp có nhiều vết chai ở bàn chân, dấu hiệu cho thấy chúng thường xuyên leo tàu.

Theo báo Batam News Asia (Indonesia), băng cướp biển này đã hoạt động từ năm 2017. Chúng sử dụng các ứng dụng theo dõi tàu trực tuyến để nắm thông tin các tàu nước ngoài đi qua các vùng biển hẹp trên eo biển Singapore như kênh Phillip hay đảo Pulau Nipah. Sau đó, lúc màn đêm buông xuống chúng lái xuồng chạy máy Yamaha 75 mã lực áp sát mục tiêu rồi dùng móc và sào tre dài 10m leo lên tàu lấy cắp phụ tùng và hàng hóa. Mỗi vụ cướp chúng thu được tới 6.000 USD.

Ông Kombes Handono Subiakto - Giám đốc Sở Cảnh sát đường biển và đường không tỉnh Riau - cho biết: "Bọn cướp phê ma túy trước khi đột nhập lên tàu và sẵn sàng nhảy xuống biển nếu bị đe dọa". Theo kết quả điều tra, còn ít nhất ba nhóm khác vẫn đang làm ăn trong khu vực.

Chuyên viên phân tích cấp cao Thomas Timlen ở Công ty tư vấn rủi ro Risk Intelligence (Đan Mạch) ghi nhận từ năm 2019-2024, mỗi tháng bình quân xảy ra 4,35 vụ đột nhập lên tàu trong khu vực eo biển Singapore. Vào tháng 11-2024, con số này đã tăng lên 11 vụ/tháng. Đến tháng 5-2025, số vụ leo tàu tăng vọt lên 19 vụ/tháng, gấp hơn bốn lần so với trước.

10 năm trước, năm 2015 đã xảy ra 200 vụ cướp biển và cướp có vũ trang trên thế giới, trong đó eo biển Malacca và eo biển Singapore chiếm hơn 50% với 104 vụ.

Chấn động nhất là vụ tám tên cướp biển Indonesia trang bị súng lục và dao quắm parang tấn công tàu chở dầu MT Orkim Harmony của Malaysia lấy đi 770 tấn dầu diesel vào ngày 11-6-2015.

Lúc bấy giờ một chiến dịch hải quân đa quốc gia gồm Malaysia, Úc, Việt Nam và Thái Lan đã được triển khai trong khuôn khổ Hiệp định Hợp tác khu vực chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại châu Á (ReCAAP).

Một thời gian sau, số vụ cướp biển và cướp có vũ trang giảm dần. Đến năm 2020, số vụ đã giảm tới 60% nhờ Malaysia, Indonesia và Singapore cùng phối hợp tuần tra. Các nước có thể phản ứng nhanh hơn nhờ chia sẻ thông tin theo thời gian thực thông qua ứng dụng di động của ReCAAP.

Năm 2023, nạn cướp biển và cướp có vũ trang bắt đầu xuất hiện trở lại. Phần lớn xảy ra trên kênh Phillip là đoạn hẹp nhất giữa Singapore và quần đảo Riau của Indonesia. Vào tháng 3-2025, kênh Phillip đã trở thành tuyến đường thủy nguy hiểm đến mức một số công ty bảo hiểm đòi tăng phí bảo hiểm lên tới 300% đối với tàu thuyền quá cảnh vào ban đêm.

11 vụ cướp trong một tuần ở eo biển Singapore

Theo Trung tâm Chia sẻ thông tin (ISC) thuộc hiệp định ReCAAP, trong năm 2025 đã xảy ra 106 vụ cướp biển và cướp có vũ trang ở eo biển Malacca và eo biển Singapore trong tổng số 136 vụ trên thế giới. Chỉ buổi sáng 30-3-2025, trong 90 phút đã có ba tàu trên kênh Phillips bị nhắm mục tiêu.

Ba tên cướp leo lên tàu container Kota Halus lấy đi một máy hàn cầm tay. Hai tàu chở hàng rời Junior và Andreas Petrakis cũng bị đột nhập nhưng không mất món gì. Từ ngày 28-6 đến 7-7 đã xảy ra 11 vụ cướp liên quan tới một tàu container và 10 tàu chở hàng khô.

Chuyên gia Mark Douglas thuộc Công ty tư vấn an ninh hàng hải Starboard Maritime Intelligence (New Zealand) nhận xét: "11 vụ cướp tàu trong một tuần ở eo biển Singapore là con số rất đáng kinh ngạc".

Bọn cướp thường nhắm vào hàng hóa có thể lấy đi dễ dàng như phụ tùng động cơ, máy phát điện, phế liệu kim loại, các dụng cụ như máy khoan cầm tay, máy cưa. Mục tiêu của chúng là tàu chở hàng rời, tàu chở dầu và tàu chở container. Tỉ lệ tấn công thành công đạt tới 95%. Chúng sẵn sàng nhắm tới tàu lớn có trọng tải trên 150.000 DWT.

Các vụ cướp biển và cướp có vũ trang thường mang tính chất cơ hội và phi bạo lực. Hầu hết thuộc cấp độ 3 và 4, tức mức độ ít nghiêm trọng và rất ít nghiêm trọng. Một số vụ được xếp vào cấp độ 2 vì có thuyền viên bị trói.

TS Ian Storey - chuyên gia nghiên cứu an ninh hàng hải ở Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), Viện Yusof Ishak - nhận xét chủ mưu trong các vụ cướp biển là một số băng nhóm tội phạm Indonesia lấy quần đảo Riau làm sào huyệt.

Chúng thường thuê ngư dân thất nghiệp làm đàn em. Chuyên gia Toby Stephens thuộc Viện Quản lý rủi ro (Anh) giải thích: "Bọn cướp biển đã lợi dụng vị trí xa xôi để khó bị theo dõi, định vị và truy bắt. Nhiều bằng chứng cho thấy chúng là dạng tội phạm cơ hội cấp thấp có vũ trang nhưng hiếm khi sử dụng bạo lực đồng thời do vô danh tiểu tốt nên khó truy bắt".

Có nhiều nguyên nhân giải thích vì sao cướp biển trỗi dậy trong khu vực. Về địa lý, eo biển Malacca và eo biển Singapore trải dài gần 900km giữa Malaysia, Singapore và đảo Sumatra (Indonesia). Tại điểm hẹp nhất, eo biển chỉ rộng 1,7km. Tàu thuyền qua lại buộc phải chạy chậm. Đây là mê cung của đầm lầy ngập mặn, các đảo nhỏ, vịnh nhỏ và rạn san hô, địa bàn lý tưởng cho bọn cướp lập căn cứ.

Sau đại dịch Covid-19, khoảng 6 triệu lao động trong ngành thủy sản Indonesia đã giảm thu nhập tới 40% và nhiều người đã sa chân vào con đường cướp biển. Ngoài ra bọn cướp biển thoải mái hoạt động vì biết hải quân các nước trong khu vực đang tập trung chú ý tới Biển Đông.

Thêm vào đó còn có trường hợp tin tặc bán dữ liệu hàng hóa vận chuyển theo thời gian thực cho các nhóm cướp biển. Trả lời thẩm vấn sau khi bị bắt, sáu tên cướp (không nêu tên) khai: "Một số sĩ quan tuần tra sẵn sàng 'làm mất' thiết bị theo dõi GPS của họ với giá 500 USD. Nhiều người khác đã bắn tin cho các băng cướp về lộ trình của tàu".

************

Có bốn yếu tố rủi ro chính dẫn tới cướp biển tấn công ở Đông Nam Á. Miếng mồi càng ngon ăn, cướp biển càng khó bỏ qua.

>> Kỳ tới: Tàu nào dễ bị cướp biển tấn công?

Cướp biển tính dùng thùng xốp đựng kho báu

Thưa đại ca, các đồng nghiệp trên cạn giờ đựng ngoại tệ trong thùng xốp, trong khi cướp biển chúng ta vẫn bày vẽ chứa kho báu trong rương...